Rattenvangers, grafdelvers, slangenmelkers, matrassentesters en Netflix-kijkers. In deze rubriek interviewen we de mensen met een niet-standaard antwoord op de standaardvraag: wat doe jij eigenlijk? Dit keer geluidsontwerper Suzan van Eck.

Wie: Suzan van Eck (26)
Wat: Geluidsontwerper
Favoriete geluid:
In de verte het geluid van spelende kinderen met op de voorgrond het knisperen van de wind door het riet.
Eigenaardig weetje: Om het geluid van het afhakken van een hoofd na te bootsen, wordt vaak een watermeloen door de helft gehakt. Voor brekende botten worden selderijstengels gebruikt.

Een man ligt op bed. Het is warm, de ventilator aan het plafond zwiept hoorbaar. Woesh, woesh. De man is in gedachten verzonken en het geluid wordt krakender. Opeens zien we niet meer de wieken van de ventilator, maar die van een helikopter, boven een brandend veld in Vietnam.

"Ken je die scene uit Apocalypse Now?", vraagt geluidsontwerper Van Eck. "Dat is nou een goed voorbeeld van hoe filmgeluid je kan meevoeren!"

“Ik zou willen dat meer mensen beseften wat voor bijzondere instrumenten onze oren zijn en er zuiniger op zouden zijn.”
Suzan van Eck, geluidsontwerper

Van Eck, die haar studie begon op de productieafdeling aan de Theaterschool van Amsterdam, ontdekte al snel dat geluid haar veel meer deed. Inmiddels werkt ze een aantal jaar als geluidsontwerper. "De meeste mensen zijn gefocust op beeld of denken dat het geluid alleen bestaat uit de soundtrack. Maar het geluidsontwerp stuurt de filmervaring meer dan je denkt", zegt Van Eck.

Nerdy mannen met kabels

Het stereotiepe beeld van de geluidsafdeling: nerdy mannen in zwarte kleding die de hele dag met knopjes en techniek in de weer zijn. "Dat klopt nog wel een beetje, ja", lacht Van Eck. "Zo'n 90 procent van mijn collega's is man. Maar gelukkig komt daar al verandering in. Juist voor vrouwen is het ook een interessant beroep. Er komt veel creativiteit en gevoel bij kijken."

“Voetstappen, voorbijrijdende auto’s, het geruis van kleding en het geluid van ademhaling worden in de studio gemaakt.”
Suzan van Eck, geluidsontwerper

In het dagelijks leven zijn onze oren continu bezig zich te focussen op datgene wat voor ons belangrijk is. Als we een leuk gesprek met iemand voeren, ontgaan veel andere geluiden ons. Wanneer er opeens een auto met piepende banden de straat uit scheurt, worden we door dat geluid meegenomen en raken we de draad van het gesprek kwijt.

"Wanneer je een film opzet, geef je die controle eigenlijk uit handen", zegt Van Eck. "Een film is een manipulatie van jouw aandacht. Zowel beeld als geluid is ontworpen om de aandacht van de kijker op het juiste moment ergens op te richten."

Suzan van Eck aan het werk als geluidsontwerper. (Foto: privécollectie)

Vaak worden alleen dialogen op de filmset opgenomen. Voetstappen, voorbijrijdende auto's, het geruis van kleding en zelfs het geluid van ademhaling worden in de studio gemaakt. "Zo kunnen we met al die elementen spelen", zegt Van Eck. "Normaal gesproken ben je je bijvoorbeeld niet bewust van het feit dat je iemand hoort ademen. Maar onbewust zorgt het voor nabijheid." Ook kun je de ademhaling juist weglaten op een spannend moment. Van Eck: "Dan is het alsof je samen met het personage de adem inhoudt."

Stilte heeft volgens Van Eck veel vormen. Je kunt de dialoog en ademhaling weglaten, maar er is ook zoiets als technische stilte. "Dat kan als zeer heftig worden ervaren", zegt ze. "Opeens hoor je jezelf ademen. In de film Interstellar wordt het heelal vormgegeven door deze vorm van stilte."

Bijzonder instrument

Terug naar de beginscène van Apocalypse Now. Volgens Van Eck speelt het geluid van de ventilator dat overgaat in het geluid van de helikopter hier een cruciale rol. Dit effect heet synchrese, ergens een geluid onder zetten dat eigenlijk bij iets anders hoort. De kijker wordt aan het denken gezet. En samen met het personage gaan onze gedachten naar de oorlog in Vietnam.

Van Eck: "Geweldig toch! Dat geluid zo je emoties kan sturen. Ik zou willen dat meer mensen beseften wat voor bijzondere instrumenten onze oren zijn en er ook zuiniger op zouden zijn."