Geluiden van collega's - vaak onbedoeld gemaakt - staan standaard hoog op lijstjes van kantoorirritaties. Waarom eigenlijk? En valt er iets tegen te doen?

Zwaar ademende collega's. Appels en wortels die afgebeten worden achter het bureau. Of nog erger: mensen die met hun mond open eten. Olaf, manager bij een IT-bedrijf, kan er behoorlijk geïrriteerd door raken. "Ons kantoor zit in een omgebouwde kerk. Een prachtige omgeving, maar ontzettend gehorig. Daar klinken al die geluiden extra hard."

Hij is niet de enige die last heeft van dit soort geluiden. Lijstjes met kantoorergernissen staan naast zinloze vergaderingen en autoritaire managers standaard vol met geluiden die de nodige irritatie opwekken.

Wat daarbij niet helpt, is de kantoortuin, waarin veel bedrijven hun kantoor inmiddels omgetoverd hebben: grote, open ruimtes die het makkelijker moeten maken om met elkaar te overleggen en een open cultuur uitstralen. Maar die openheid gaat ook gepaard met irritatie en het gebrek aan concentratie. Bovendien kan werken in een kantoortuin tot (meer) verzuim leiden, blijkt uit onderzoek van De Monitor onder negentig bedrijfsartsen.

Walging door menselijk geluid

Ondanks de schijnbare collectieve ergernis van collega-herrie hebben sommige mensen meer last van geluiden dan anderen. Psychiater Arjan Schröder promoveerde in 2018 op onderzoek over misofonie, een aandoening waarbij door mensen geproduceerde geluiden irritatie, woede of walging oproepen.

"Alles wat we via onze zintuigen binnenkrijgen, kan in ons brein een emotionele lading krijgen. Geluiden waar een sterke emotie aan gekoppeld is, daar gaat je aandacht naartoe. Bij mensen met misofonie zien we dat het deel van de hersenen dat actief is bij horen, veel sterker actief is."

“Onregelmatig getik met een pen of een collega die een wortel eet, daar kan ik echt chagrijnig van worden.”
Jessi Gruszka, hoofdredacteur Workerbee

Jessi Gruszka, hoofdredacteur van platform Workerbee, merkt dat vooral geluiden in een onverwacht ritme haar storen. "Als het een constant geluid is, kan je het makkelijk uitschakelen. Maar onregelmatig getik met een pen of een collega die een wortel eet, daar kan ik echt chagrijnig van worden."

Veel klachten hebben volgens psychiater Schröder te maken met de context waarin ze te horen zijn. "Een fluitende vogel in de natuur is een prettig geluid. Een fluitende collega op kantoor kan heel irritant zijn." Ook hangt de mate van irritatie af van degene die het doet. "Als jouw partner altijd smakt, kan je daar behoorlijk geïrriteerd door raken. Maar zie je een baby smakken, dan zal je waarschijnlijk denken dat die daar niets aan kan doen."

Hou rekening met elkaar

Uiteindelijk draait het vooral om rekening houden met elkaar. Zowel Olaf als Gruszka vraagt hun collega's regelmatig of ze kunnen stoppen met geluid maken. "Daar geef ik wel altijd uitleg bij, anders kan het boos overkomen", aldus Olaf. Gruszka merkt dat veel mensen het niet eens doorhebben dat ze met een pen zitten te tikken of aan het wiebelen zijn met hun voeten. "Terwijl ik me er dan over op zit te vreten."

Wel merkte ze laatst dat een collega zich verontschuldigde voor het hoesten, omdat zij weet dat ze slecht tegen dat geluid kan. "Dan voel ik me wel schuldig, want daar kan iemand natuurlijk niets aan doen." Wordt het haar echt te veel, zoals in tijden dat veel mensen verkouden zijn, dan zoekt ze zelf een stilteplek op. "Dan weet ik in ieder geval zeker dat ik me kan concentreren."

Naast collega's aanspreken kun je ook proberen om de geluiden met iets anders te associëren, stelt Schröder voor. "Het ritme van tikken met een pen kan klinken als een liedje, een collega die met z'n voeten wiebelt kan heel hard aan het nadenken zijn. Zo zou je het voor jezelf wat dragelijker kunnen maken."