Een bijbaantje in een relevante sector naast je studie, vrijwilligerswerk doen, de studievereniging leiden, een zogeheten honoursprogramma volgen: dat is cv-building. Nuttig, maar doe het niet als een kip zonder kop, zeggen deskundigen.

Een relevante bijbaan naast je studie loont, schrijft onderzoeksinstituut SEO Economisch Onderzoek in de rapportage Werk en Studie 2019. Afgestudeerden die tijdens de studie een relevante bijbaan hadden verdienen 5 procent meer dan afgestudeerden zonder zo'n bijbaan.

En afgestudeerden die stage hebben gelopen verdienen gemiddeld meer dan hun medestudenten zonder stage. Een niet-relevante bijbaan is volgens SEO: werk in de horeca, detailhandel, werken bij evenementen, post- en koeriersdiensten, landbouw en uitzendwerk.

'Meer is niet altijd beter'

Volgens studieloopbaanadviseur Dennis Fiorenza van de Universiteit Leiden is zo'n baantje helemaal niet irrelevant. "Het is altijd beter dan niets doen. Een bijbaantje, stage lopen, een minor, actief zijn in een studentenvereniging, of een tijdje naar het buitenland: wij raden onze studenten aan om te doen waar je blij van wordt."

De werkgever, zegt de loopbaanadviseur, kijkt niet naar de hoeveelheid activiteiten. "Hij kijkt op je cv naar de rode draad in je activiteiten. Meer is niet altijd beter."

Een student psychologie die een relevante bijbaan zoekt zit goed bij bijvoorbeeld De Kindertelefoon, om te leren hoe je omgaat met mensen die hulp zoeken. Maar ook achter de bar kun je je ontwikkelen, zegt de adviseur. "Je leert samenwerken, onder druk presteren, en je traint je sociale vaardigheden en verantwoordelijkheidsgevoel."

Studenten moeten eerder worden afgeremd in het cv bouwen dan andersom, zegt Fiorenza. "Het hebben van een wo-diploma is al een mooie ingang tot de arbeidsmarkt, vergeet dat niet."

'Studenten verzamelen punten'

Studeren was ooit een feestje, maar daar is weinig van over, vindt Bavo Hopman, studentencoach. Er is minder geld, een studie moet sneller af zijn, een bijbaan is nodig om rond te komen en op kamers wordt uitgesteld. Wat studenten wel volop hebben: stress en prestatiedruk.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) waarschuwde in 2018 voor te veel druk op jongeren in het rapport Volksgezondheid Toekomstverkenning 2018. Studentpsychologen zien steeds meer studenten met ernstigere klachten, en het aantal studenten met betaald werk is tussen 2004 en 2014 gestegen van 39 naar bijna 60 procent.

"De druk die het werken aan een stabiel inkomen, goede resultaten op school, een goed cv en een levendig sociaal leven oplevert, lijkt zich op steeds jongere leeftijd voor te doen", aldus het RIVM.

Studenten hechten veel waarde aan activiteiten die goed voor je cv zijn, zegt Hopman. "Ze willen alles tegelijk: vrijwilligerswerk met vluchtelingen, een buitenlandse stage, meerdere bijbaantjes, een summer course. Ze verzamelen punten."

Jammer, zegt Hopman, dat dit vaak de motivatie is in plaats van een intrinsieke motivatie: omdat je zoveel geeft om vluchtelingen of plezier beleeft aan je bijbaan. "De aanname is dat je heel wat voorstelt met zoveel activiteiten op je cv. Veel studenten vinder het 't allermoeilijkst om te accepteren dat ze middelmatig zijn. Maar niet iedereen kan de beste zijn."

In paniek naar het buitenland

Hoe je aan je cv bouwt tijdens je studie? De eerste stap is weten wat je wil, zegt Eveline Pernoud. Ze begeleid mensen tijdens hun sollicitatieproces met De Sollicitati Experts en werkt daarnaast als hr-manager.

"Als een kip zonder kop naar het buitenland vertrekken omdat al je medestudenten dat ook doen heeft weinig zin. Eerst moet je weten welke kant je op wil en wat daarvoor nodig is. Wil je psycholoog worden? Dan heeft stage lopen wellicht meer zin dan studeren in het buitenland."

Een bijbaan is leerzaam, zegt Pernoud. "Al is het een rottig studentenbaantje, het geeft inzicht in welke elementen bij jou passen. Ben je straatverkoper, dan merk je gauw genoeg of je het leuk vindt om de commerciële kant op te gaan."

Als hr-manager ziet Pernoud veel cv's, en als daar helemaal niets op staat behalve een studie: dan is er wat aan de hand. "Ik bel dan op om te vragen wat iemand nog meer heeft gedaan. Laatst vertelde iemand dat dit vooral gamen is."

Studenten van nu zitten in een complexe ratrace, zegt Bavo Hopman. "De ruimte om op je bek te gaan, een blauwtje te lopen, te feesten is er nauwelijks meer. Ze willen voor niemand onderdoen. Ik vraag mijn studenten altijd: bedenk eerst wie je wil zijn en wat je wil ontwikkelen."

Tips van sollicitatie-expert Eveline Pernoud:

  • Loop stage in het vakgebied dat je interesseert. Na een maand weet je wel of het iets voor jou is.
  • Maak je profiel volledig op je cv, en beschrijf hobby's en passies.
  • Veel studentenactiviteiten op je cv is leuk, zegt Pernoud, het laat zien dat je ondernemend bent. Maar het kan er ook voor zorgen dat er alleen zesjes op je cijferlijst staan.
  • Laat je niet gek maken door je omgeving. Je hoeft niet alles te doen wat andere studenten doen.
  • Sta regelmatig stil bij het werk dat je doet, al is het een simpel bijbaantje. Welke elementen vind je leuk, wat ligt je niet?