Het ontslagrecht wordt versoepeld. Werkgevers kunnen makkelijker hun werknemers ontslaan, en de transitievergoeding wordt lager. Het doel is flexwerkers beschermen. Bij ontslag op staande voet staan ze nog steeds niet erg sterk. "Ik wist dat ik fout zat, maar meteen mijn spullen pakken was erg denigrerend", vertelt Mirella.

Het ontslagrecht in Nederland is streng, en geeft werknemers veel ruimte en bescherming, oordeelde OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). Dat verandert, nu de Wet Arbeidsmarkt in Balans (Wab) per 1 januari ingaat.

Er wordt 'cumulatiegrond' ingevoerd in het ontslagrecht. Dat is een langgekoesterde wens van werkgevers, staat in de Wab. Door het ontslaan íets makkelijker te maken voor werkgevers, zullen zij eerder geneigd zijn vaste contracten uit te delen aan werknemers, is het idee.

De situatie is nu als volgt, legt Marius Winter van Juristen Arbeidsrecht Nederland uit: "Ontslaan kan op vier manieren: via het UWV, en dat gebeurt meestal als het bedrijf er slecht voor staat, via de kantonrechter, via een vaststellingsovereenkomst of ontslag op staande voet."

Die cumulatiegrond die nu wordt ingevoerd, legt Winter uit, gaat over ontslag via de kantonrechter.

“In de helft van de gevallen voorkomt de kantonrechter ontslag.”
Marius Winter, arbeidsjurist

"De werkgever moet uitleggen en kunnen aantonen wat de reden voor het ontslag is. De meest voorkomende reden is een arbeidsconflict of disfunctioneren, en soms is dat een combinatie. Werknemers worden vaak beschermd door de kantonrechter, die die redenen strak toetst. In de helft van de gevallen gaat zo'n ontslag niet door."

Met de komst van de 'cumulatiegrond' mogen meerdere redenen gecombineerd worden. Volledige onderbouwing van één enkele ontslaggrond is onder de Wab dus niet meer nodig.

'Even plassen was een doodzonde'

Mirella werd wel ontslagen vanwege één misstap, vertelt ze. Op staande voet. Mirella werkte als uitzendkracht op een telefonische klantenservice bij een bedrijf dat medische voeding verstrekt, vertelt ze.

"De werkdruk was enorm hoog, in een hiërarchische arbeidsomgeving. Een telefoontje mocht maar een maximaal aantal minuten duren. Even gaan plassen was een doodzonde, en als je dat deed stond de chef aan je bureau voor een reprimande."

"Toen een klant belde met een vraag waarvoor ik het computersysteem niet hoefde te openen dacht ik: mooi, dat scheelt tijd. De vraag was wat er zou gebeuren als de voeding te laat besteld was, of een spoedlevering dan alsnog mogelijk zou zijn."

Mirella antwoordde dat dit kan, tegen hoge extra kosten. "De klant mokte daarover. Ik wilde onder hoge druk het gesprek snel afronden en zei: 'Een spoedlevering is mogelijk op eigen kosten, maar dan gaat u tenminste niet dood omdat u zonder voeding zit'.

'Ik moest meteen mijn spullen pakken'

De klant reageerde zeer verbolgen, zegt Mirella, en hing de telefoon op voordat ze excuses kon maken. "Ik realiseerde me dat ik verkeerd had gehandeld en wilde terugbellen, maar ik had haar gegevens dus niet. Ik biechtte het op bij collega's, en zij adviseerden mij het aan de chef te vertellen. Ondertussen had de klant al een klacht ingediend.

“Ik had wel verwacht een fikse reprimande te krijgen, maar ik moest meteen mijn spullen pakken.”
Mirella

De chef ging niet in op mijn excuses, maar de volgende ochtend moest ik op kantoor komen. Ik had wel verwacht een fikse reprimande te krijgen, maar ik moest mijn spullen pakken en kon vertrekken. Het was een bijzonder denigrerende ervaring om de afdeling weer op te lopen en af te zwaaien."

De meeste ontslaggevallen, zegt Marius Winter, gaan niet op deze manier, maar via een vaststellingsovereenkomst. Daarbij gaan de partijen om de tafel, de werkgever biedt een ontslagvergoeding die net iets hoger is dan de wettelijke vergoeding via de rechter, en de overeenkomst wordt zo opgesteld dat de ontslagen werknemer wel recht op WW houdt.

"Op die manier hoeft er geen kantonrechter of UWV aan te pas te komen. De werkgever is pragmatisch, en koopt ontslag graag af."

Ontslagen? Dit zijn géén geldige redenen:

  • Bij ziekte mag een werknemer de eerste twee jaar niet worden ontslagen, als de werkgever niet genoeg heeft geholpen met de re-integratie.
  • Als je zwanger bent of met zwangerschapsverlof, de weken ná het bevallingsverlof, of in de zes weken na een arbeidsongeschiktheid die het gevolg is van zwangerschap of bevalling.
  • Als je lid bent van de ondernemingsraad.
  • Als je dienstplicht moet vervullen in het land van herkomst.
  • Op basis van godsdienst, ras, geslacht, leeftijd, of handicap.
  • Omdat je ouderschapsverlof wil opnemen.
  • Omdat je lid bent van een vakbond of een politieke organisatie.
  • Omdat het bedrijf wordt overgenomen.
  • Omdat je niet op zondag wil werken.