Diversiteit gaat over meer dan gender en afkomst, vinden voorstanders van neurodiversiteit. Mensen met ADHD, dyslexie of autisme kunnen volgens hen een belangrijke bijdrage leveren.

Diversiteit staat bij vrijwel iedere grote organisatie op de agenda. In de praktijk betekent het vooral dat organisaties ernaar streven om meer vrouwen en etnische minderheden aan te nemen.

Sommige bedrijven gaan verder en richten zich ook op 'neurodiversiteit'. Het betekent dat zij een welkome omgeving bieden aan medewerkers die op minder zichtbare manieren afwijken van de norm.

Behoefte aan routine en rust

Wendy Haanschoten (46) werkt sinds drie jaar als adviserend apotheker bij Zilveren Kruis, onderdeel van verzekeraar Achmea. Ze probeert ’s ochtends altijd als een van de eersten op haar werk in Leusden te zijn zodat haar favoriete flexwerkplek, in een rustig deel van het kantoor, nog vrij is.

Onlangs was een collega haar voor. Iemand anders zou de schouders ophalen en een ander plekje opzoeken. Zo niet Haanschoten. Ze verzocht de collega vriendelijk om van plek te ruilen.

De behoefte aan een rustige werkomgeving en een vaste routine is een kenmerk van haar autisme, vertelt Haanschoten. "Een open office is voor mij niet ideaal. Ik hoor ieder telefoontje en raak snel overprikkeld. Collega’s weten dat en proberen er rekening mee te houden."

'Mensen reageren verrast als ze horen dat ik autistisch ben'

Naast haar werk is Haanschoten actief binnen de autismeambassade van Achmea - een netwerk van autismeambassadeurs. Dat houdt onder meer in dat ze binnen het bedrijf presentaties geeft over autisme. "Het onzichtbare zichtbaar maken", noemt Haanschoten dat.

"Ik merk dat er veel vragen zijn. Het autismespectrum is heel breed. Collega’s kennen soms alleen de voorbeelden van mensen met autisme aan de andere kant van het spectrum. Ze reageren verrast als ze horen dat ik het ook heb. 'Je ziet het niet aan jou', zeggen ze dan."

“'Je ziet het niet aan jou', zeggen sommige collega's”
Wendy Haanschoten, ambassadeur

Dat je het niet ziet, is nu precies het punt, stelt Haanschoten. Je merkt het misschien niet meteen, maar in de manier waarop zij informatie verwerkt en denkt, verschilt ze van de gemiddelde collega.

Dat is soms lastig, omdat sociale activiteiten zoals netwerkborrels voor Haanschoten geen lolletje zijn en ze liever geen telefoongesprekken voert.

Andere keren is het echter juist een enorm voordeel, zegt ze. "Mijn logica is anders dan die van collega’s. Ik zie complexe verbanden die anderen niet zien. Daarnaast werk ik snel en secuur en ben ik heel erg goed georganiseerd. Mijn manier van werken was voor sommige collega’s een eyeopener."

'Autismeambassades' komen steeds vaker voor

Achmea is niet het enige bedrijf met een zogenoemde autismeambassade. Inmiddels hebben 25 grote bedrijven en organisaties een dergelijk netwerk in het leven geroepen, waaronder Nationale Nederlanden, ABN AMRO en de Belastingdienst. Het initiatief wordt ondersteund door de stichting Vanuit autisme bekeken (VAB).

VAB-medewerker Thijs van der Rol hoopt dat de ambassades een beweging op gang brengen. "Iedere organisatie is gebaat bij een klimaat waarin verschillen bespreekbaar zijn. Werknemers die duidelijk aangeven wat zij nodig hebben om goed te functioneren zijn effectiever en productiever."

"Waarschijnlijk blijven ze ook langer gezond dan mensen die zich krampachtig proberen aan te passen aan de geldende normen. Bovendien: als medewerkers durven af te wijken van wat als 'gewoon' wordt gezien, zal je eerder 'buitengewone' prestaties zien."

“Als mensen durven af te wijken, zal je eerder 'buitengewone' prestaties zien”
Thijs van der Rol, VAB

'Veel werkgevers zien neurodiversiteit als probleem'

Werkgevers zien neurodiversiteit nog te vaak als een probleem, denkt Van der Rol. "Ze zijn bang dat ze aanpassingen moeten doen voor individuele werknemers, maar dat is niet waar het om gaat. Je moet alle medewerkers ruimte geven voor differentiatie. Daar profiteert iedereen van."

"Veel bedrijven hebben bijvoorbeeld op maandagochtend een of meerdere vergaderingen gepland. Sommige mensen hebben na zo’n drukke ochtend behoefte aan een rustige werkomgeving en gaan liever thuis werken dan in een kantoortuin. Waarschijnlijk zijn ze dan effectiever. Waarom zou je dat niet mogelijk maken?"

Juist vanwege de angst om 'lastig' gevonden te worden, houden veel werknemers die afwijken van de norm hun mond. Ook Haanschoten vond het aanvankelijk eng om op het werk te vertellen over haar autisme: "Ik heb de ambitie om verder te groeien en vreesde dat dit mijn verdere carrière in de weg zou staan."

Ze heeft er geen spijt van dat ze de stap toch heeft gezet. "Er werd heel positief op gereageerd."

Sandra Gaarenstroom, senior manager management development van Achmea, is in ieder geval blij met de autismeambassade: "Diversiteit gaat over de aanwezigheid van zichtbare en onzichtbare verschillen. Inclusiviteit gaat over het waarderen van die verschillen. Wij willen een bedrijf zijn dat alle soorten talent omarmt. Daar hoort neurodiversiteit ook bij."