De ramadan, de traditionele islamitische vastenmaand, is in volle gang. Slapjes, wat eerder naar huis, vrije dagen opnemen, of een paar keer per dag naar de gebedsruimte? "Goed werkgeverschap betekent rekening houden met geloofsovertuigingen."

Harde rechten zijn er niet tijdens de ramadan, zegt arbeidsrechtadvocaat Maarten van Gelderen. Als werkgever rekening houden met de geloofsovertuiging, oftewel goed werkgeverschap, moet het streven van elke werkgever zijn.

"Dat is de zachte kant van het arbeidsrecht. Voor persoonlijke omstandigheden, wat meedoen met de ramadan is, geldt dat vragen vrij staat."

'Niets eten? Daar heeft je baas niets mee te maken'

Een werknemer die besluit een maand lang overdag niet te eten en te drinken; daar heeft een werkgever eigenlijk niet zoveel mee te maken, zegt Van Gelderen.

"De kans op welwillendheid is het grootst als je je redelijk opstelt en vraagt waar jij behoefte aan hebt. Een extra pauze, eerder beginnen of een vrije dag opnemen; gewoon vragen werkt beter dan met een vuist op tafel je op allerlei rechten beroepen."

“Gewoon vragen werkt beter dan met een vuist op tafel slaan.”
Maarten van Gelderen, arbeidsrechtadvocaat

Het wordt een ander verhaal als iemand niet functioneert, of aan de lopende band naar de gebedsruimte verdwijnt, zegt de advocaat. "Het uitgangspunt is dat het werk gewoon wordt gedaan en dat collega's niet worden belemmerd. De ramadan leidt voor zover ik weet zelden tot conflicten. Iemand eet en drinkt niet, dat is alles."

De gebedsruimte wordt eindelijk gebruikt

Je richten op gebed, het goede doen, de afstand tussen jou en God verkleinen; daar draait de ramadan om, zegt Halil Karaaslan. "Als je tijdens de ramadan vast en verder niets, heb je volgens de profeet niets anders gedaan dan gewoon honger lijden."

“Met een lege maag lesgeven is niet moeilijker dan met een volle maag”
Halil Karaslaan, docent maatschappijleer

Karaaslan is docent maatschappijleer op een mbo, en tot voor kort voorzitter van het Contactorgaan Moslim en Overheid.

"Met een lege maag lesgeven is niet moeilijker dan met een volle maag. Sterker nog: mijn werk wordt eigenlijk alleen maar beter tijdens de ramadan. Ik eet en drink niet en richt me op het verbeteren van mezelf. Ik ben een betere docent, ik oefen mijn geduld door mezelf voedsel te onthouden. Het zorgt voor leuke gesprekken met leerlingen die vragen hebben, of die zelf ook vasten."

De gebedsruimte op school wordt voornamelijk gebruikt door collega's die hun yogaoefeningen willen doen, maar in deze periode krijgt de ruimte zijn oorspronkelijke functie terug, zegt Karaaslan.

'Bouwvakkers beginnen gelukkig vroeg'

Ook voor mensen met fysiek zware beroepen zijn in het arbeidsrecht geen uitzonderingen als zij religieuze rituelen willen uitvoeren. In de bouw is er niets over afgesproken, laat een woordvoerder van de koepelorganisatie weten.

"Gelukkig zit het weer mee. Ze hoeven dus niet zonder water in de de brandende zon en met 30 graden te werken. In de bouw beginnen we om 7.00 uur, dus op een lege maag zware arbeid verrichten valt mee. Ze hebben vaak om 3.00 uur nog gegeten."

Werkgevers hoeven zich niet in bochten te wringen om maar te voldoen aan de behoeftes van vastende moslims, maar veel van hen weten helemaal niet dat het ramadan is, zegt Karaaslan.

"Daar ligt wel een gemiste kans. Leg gewoon uit dat je bijvoorbeeld tijdens het Suikerfeest graag later komt omdat je naar het ochtendgebed wilt. Dat hoeft geen theologische discussie te worden, maar gewoon creatief omgaan met uren en er zo samen uitkomen."

Wat zijn je verplichtingen als werkgever tijden islamitische feestdagen?

  • De werkgever mag voorwaarden stellen met betrekking tot de geloofsbeleving op het werk, zegt RADAR, adviesbureau voor gelijke behandeling en discriminatie.
  • Zo'n voorwaarde is bijvoorbeeld van de werknemer eisen dat hij of zij alleen in de pauzes bidt.
  • De werkgever is niet verplicht een gebeds- of stilteruimte in te richten.
  • De werkgever mag het opnemen van een vrije dag in verband met een religieuze feestdag niet zomaar weigeren; dat  mag alleen als hiervoor een aantoonbare goede reden is en zo'n vrije dag tot ernstige problemen leidt.
  • Een algemeen verbod om te bidden op het werk leidt tot verboden onderschei, oftewel discriminatie. Dat is tegen de  gelijkebehandelingswetgeving.
  • Om conflicten te vermijden, is het opstellen van een gedragscode aan te raden. Zo weet iedereen waar hij of zij aan toe is.