Terwijl er een decennium geleden geen geld aan te verdienen viel, floreert de bouwsector momenteel als nooit tevoren. Hoe is de werkdruk nu in een sector die zo onderhevig is aan economische schommelingen?

De bouw was dé sector die van 2018 een goed economisch jaar maakte, blijkt uit het jaaroverzicht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Van alle bedrijfstakken zorgde de bouwnijverheid met 7,3 procent voor de grootste toegevoegde waarde. Bovendien blijkt uit een andere berekening van het CBS dat er begin 2019 het hoogste aantal bouwbedrijven ooit geregistreerd stond: 182.000, bijna 8 procent meer ten opzichte van 2018.

Hoe anders was het beeld bijna een decennium geleden? "Van de economische crisis in 2008 had van alle sectoren de bouw uiteindelijk het meest last", vertelt Jan van der Doelen, deskundige in bouw en onroerend goed bij ING.

Hij houdt de sectoren al jaren in de gaten. "Er waren heel veel mensen actief in de bouw, maar veel van hen verloren hun baan. Nu de markt weer aantrekt, kun je die mensen niet automatisch weer terughalen."

Niet op tijd af? Dan kost het extra

En dat levert werkdruk op. "Er wordt van ons verwacht dat we een stuk sneller bouwen dan eerder", vertelt steigerbouwer Martijn (48), die liever niet met zijn achternaam genoemd wil worden.

“Inmiddels lijkt het credo: als je handen hebt, kan je in de bouw werken.”
Hans Crombeen, vakbond FNV

Hij werkt al dertig jaar in de sector. "De bieder heeft steeds meer zeggenschap: als hij zegt dat het op die datum af moet, dan moet je maar sneller werken als je denkt dat je het anders niet haalt."

Hans Crombeen van vakbond FNV Bouw beaamt dat. "Opdrachtgevers werken steeds meer met opleverboetes: wie iets niet op tijd af heeft, moet extra betalen. Bedrijven doen er alles aan om dat te voorkomen. Inmiddels lijkt het credo: als je handen hebt, kan je in de bouw werken."

Pizzabakkers en postbezorgers in de bouw

Dat merkt ook Martijn. "Als steigerbouwer en kraanmachinist moet je nog gecertificeerd zijn, maar als ik soms zie wat hier op de bouwplaats rondloopt, dan schrik je daarvan. Of je nou vroeger post bezorgde of pizza's bakte, als je nu in de bouw wil werken, dan kan dat. Levensgevaarlijke situaties krijg je daardoor."

Volgens ING-deskundige Van der Doelen zit het aantal mensen in de sector nog niet op het niveau van vóór de crisis. "Er zijn ook mensen die structureel verloren zijn gegaan: ze zijn met pensioen gegaan of hebben voor een andere baan gekozen." Volgens cijfers van ING produceert de bouw nu meer dan in het topjaar 2008, terwijl er niet hetzelfde aantal mensen is.

Verwacht wordt dat de druk voorlopig niet minder zal worden. Van der Doelen: "Er is een enorme vraag naar woningen in Nederland, we komen er momenteel zo'n 250.000 tekort. Bovendien moeten bestaande huizen verduurzaamd worden en dan zijn er nog andere categorieën waar gebouwd moet worden, zoals infra en kantoren."

Werkend leren om sneller steentje bij te dragen

Nu het aantal voor de hand liggende medewerkers op begint te raken, moet de sector volgens Crombeen verder kijken. "Het opleidingssysteem is nu zo ingericht dat mensen werkend leren, zodat ze sneller hun steentje kunnen bijdragen."

Maar willen mensen wel in een sector werken die de afgelopen jaren zo'n slecht visitekaartje af heeft gegeven?

"Het enige wat we nu kunnen zeggen is dat de voorspellingen er voor de komende acht jaar goed uitzien. Voor het komende jaar leiden we 8.000 mensen op, terwijl we er 106.000 nodig hebben om aan de groei te voldoen. Dat zijn mijns inziens overtuigende cijfers."

Meer dan alleen fysiek werk

Van der Doelen ziet vooral heil in het slimmer werken. "Als we meer gebruikmaken van technologie en gestandaardiseerd bouwen, kan de productie omhoog met de bestaande capaciteit."

“De flexibele schil van medewerkers voor de crisis bleek niet flexibel genoeg.”
Jan van der Doelen, ING

Voordeel is dat met de digitalisering en automatisering van de sector, ook ander personeel aangetrokken kan worden. Crombeen: "De bouw heeft een naam van enkel fysiek werk, maar we hebben nu ook andere dingen te bieden. Nu de bancaire wereld steeds meer geautomatiseerd wordt, kunnen wij hun medewerkers prima gebruiken als werkvoorbereider."

Zijn er lessen te trekken uit het afgelopen decennium? Nee, stelt Crombeen. "Dit is hoe de economie nou eenmaal werkt." Van der Doelen ziet wel een les, al is die niet per se positief. "De flexibele schil van medewerkers voor de crisis, mensen die je makkelijk kunt afstoten, bleek niet flexibel genoeg. Bouwbedrijven moeten flexibel blijven, om in de beweeglijke omgeving te kunnen blijven overleven."