Van de mensen die vorig jaar langer dan zes weken ziek thuis zaten, was de oorzaak bij een derde psychisch. Wat zeg je over paniekaanvallen, depressieve gevoelens of slaapproblemen tegen je werkgever?

"Als mensen zich ziek melden vanwege mentale problemen, speelt dat meestal al maanden, soms meer dan een jaar", zegt Jos van Rooyen, bedrijfsarts bij Arbo Unie. "Werken lukt dan gewoon niet meer." Laat het niet zover komen en trek op tijd aan de bel, adviseert hij.

De gemiddelde duur van psychisch verzuim was vorig jaar 225 dagen, maakte ArboNed vorige week bekend. Het is een flinke stijging ten opzichte van de 205 dagen in het jaar ervoor. Dat kan aardig in de papieren lopen: één verzuimdag kost zo'n 250 euro.

“Contracten worden niet verlengd en mensen worden ontslagen vanwege psychische problemen.”
Judith de Laat, Samen Sterk Zonder Stigma

"Het grootste dilemma voor een werknemer is: wat vertel ik over mijn problemen op de werkvloer?", stelt Judith de Laat van Samen Sterk Zonder Stigma, een organisatie die psychische problemen bespreekbaar wil maken. "We horen regelmatig dat contracten niet worden verlengd of dat mensen worden ontslagen vanwege hun psychische problemen."

Te laat komen en deadlines missen

Volgens GGZ Nederland krijgen vier op de tien Nederlanders ergens in hun leven te maken met een psychische aandoening. Een geruststellende gedachte: als werknemer hoef je hierover niets te vertellen aan je baas. "Maar als het je echt belemmert op je werk, zul je toch iets moeten zeggen", aldus De Laat.

De nu dertigjarige Thomas Pruijsen had een tijdelijk contract en wilde zich daarom van zijn beste kant laten zien. Maar hij kwam steeds vaker te laat, miste deadlines en staarde afwezig voor zich uit tijdens vergaderingen. "Het ging zo slecht met me, dat ik alle verplichtingen die bij het leven horen niet meer aankon", zegt hij er nu over.

“Het was eng om open kaart te spelen. Er rusten zoveel vooroordelen op psychische problemen.”
Thomas Pruijsen

Maar openlijk op de werkvloer over zijn depressie vertellen, vond hij te lastig. Tot hij er niet meer omheen kon, omdat het ook zijn werkgever begon op te vallen. "Het was eng om open kaart te spelen. Er rusten zoveel vooroordelen op psychische problemen, ik had het nog nauwelijks voor mezelf geaccepteerd." De goede band met zijn baas gaf de doorslag.

Maar wat zeg je dan wél?

"Als je batterij echt leeg is en je veel te lang bent doorgegaan, is het laatste wat je nodig hebt een ongeduldige werkgever met ingewikkelde vragen", meent Van Rooyen. Je kunt naar een bedrijfsarts gaan. Deze arts heeft een beroepsgeheim, kan je verder helpen of doorverwijzen en betrekt op professionele wijze de werkgever.

“Ik raad altijd af om de diepste zielenroerselen op tafel te leggen.”
Jos van Rooyen, bedrijfsarts

Want ook al hoef je niets te vertellen aan je baas, hij of zij is wel verplicht om contact met jou te onderhouden als je je ziek hebt gemeld.

Met de mensen die bij hem aankloppen, oefent bedrijfsarts Van Rooyen wat ze kunnen zeggen. "Ik raad altijd af om de diepste zielenroerselen op tafel te leggen." Maar met algemene termen kom je verder dan niets zeggen. "Ik zit niet lekker in mijn vel en ik doe er alles aan om dit te veranderen", is een voorbeeld. Net als: "Het gaat steeds beter, maar ik ben er nog niet."

Vrij nemen voor je mentale gezondheid

Want als je je ziek meldt, ben je ook verplicht om actief te proberen beter te worden. Omdat Pruijsen voor zijn depressie al in therapie was, besloten zijn werkgever en hij daarom samen afspraken te maken.

“Ik neem vandaag en morgen vrij om te focussen op mijn mentale gezondheid.”
Madalyn Parker via Twitter

Maar uiteindelijk mocht het niet baten: Pruijsen viel volledig uit, de bedrijfsarts werd erbij betrokken en zijn contract werd niet verlengd. Inmiddels heeft hij een nieuwe baan, waarbij hij na verloop van tijd open is geweest over zijn diagnose. Aan het begin heeft hij al laten weten wat hem kan helpen. "Ik vind het bijvoorbeeld prettig als mijn leidinggevende me eens in de paar weken vraagt hoe het nou écht met me gaat."

En soms moet je volgens hem durven zeggen dat het vandaag even niet lukt en je ziek bent.

Net zoals de Amerikaanse Madalyn Parker die haar baas mailde: "Ik neem vandaag en morgen vrij om te focussen op mijn mentale gezondheid. Hopelijk ben ik volgende week terug, opgefrist en 100 procent hersteld!"