Wie solliciteert op een nieuwe baan kan naar referenties gevraagd worden. Hoe zorg je ervoor dat je de juiste mensen kiest die een goed woordje voor je doen?

Je cv is goed en de klik met het bedrijf is er. Als laatste stap wordt gevraagd naar een referentie: een oude leidinggevende of directe collega die vertelt hoe jij was als werknemer. Hoe zorg je ervoor dat dit goed verloopt?

Een referentie dient vooral ter check van onduidelijkheden, aldus recruiter Lodi van der Mark van Newpeople.

"Als iemand een groot gat op zijn cv heeft of een bepaalde promotie op zijn cv vermeldt die eigenlijk too good to be true is. We vragen eerst de interviewkandidaat ernaar, maar via referenties hopen we daar dan nog meer duidelijkheid over te krijgen", legt Van der Mark uit.

Vaak wordt voor een collega gekozen, maar wat nou als die juist niet mag weten dat je in de race bent voor een andere baan? Marloes Verkleij moest haar twee collega's die ze opgaf als referentie nadrukkelijk verzoeken het niet aan de rest van het kantoor te vertellen.

"Mocht ik het niet geworden zijn, dan wil ik natuurlijk niet dat het hele bedrijf weet dat ik eigenlijk weg wilde." Van der Mark benadrukt dat een recruiter in zulke gevallen extra alert is op de referentie. "De kans is groot dat je een bevriende collega vraagt en waarom zou diegene iets negatiefs over jou zeggen?"

Referenties hoven niet positief te zijn

Een grote misvatting is volgens de recruiter dat referenties altijd positief moeten zijn. "Als wij een paar ontwikkelpunten zien, dan willen we juist graag horen van een vorige werkgever in hoeverre daar al aan gewerkt is en of diegene nog veel groeipotentie ziet. Juist als we horen dat iemand goed bevriend is en enkel positief, wordt zo'n referentie minder waard."

Het kan ook zijn dat die vrienden juist worden gevraagd ter referentie, ontdekte Jessica Lacor toen ze solliciteerde bij de politie.

"Naast een zakelijke referentie werd mij ook gevraagd om iemand op te geven die mij privé kent. Hoe jij je buiten je werktijd gedraagt, is voor hen ook belangrijk. Kom je bijvoorbeeld vaak op tijd, sta je voor je vrienden klaar en kom je je afspraken na? Dat zijn allemaal belangrijke eigenschappen om bij de politie te kunnen werken."

Ze gaf een collega op die een vriend werd toen ze samen voor werk een tijd een huis in Noorwegen deelden. "Op die manier wist ik ook zeker dat iemand me goed kent en de juiste dingen over me zegt, zonder dat je dat van tevoren hoeft af te spreken."

Specifieke vragen die lastig voor te bereiden zijn

Om inderdaad te voorkomen dat referenten recruiters te veel naar de mond praten, probeert Van der Mark altijd een aantal vragen in het gesprek te verwerken die niet makkelijk te voorspellen zijn.

"Er zijn een aantal standaardvragen: wat doet iemand nu, zou je iemand voor de nieuwe functie aanraden, zou je deze persoon opnieuw aannemen voor deze functie? Maar ik stel ook altijd een paar vragen die belangrijk zijn voor die specifieke functie. Dat maakt het lastiger voor te bereiden."

Hij vraagt van tevoren altijd even bij de opdrachtgever wat belangrijk geacht wordt. "Op die manier kun je ook beter doorvragen. De referentie geldt echt als laatste check, maar het is makkelijk om te horen wat je wilt horen op het moment dat je al enthousiast bent over iemand. Voor recruiters is het dus belangrijk om het doel goed voor ogen te houden: je opdrachtgever een geschikte kandidaat aanleveren."

Zomaar een referentie bellen mag niet

Sollicitant Verkleij wist wat belangrijk was voor haar nieuwe functie als hoger veiligheidskundige en kon dat benadrukken bij haar referenties.

"Ze vroegen een denk- en werkniveau dat ik niet per se kon aantonen via mijn cv. Ook was het werken in teams belangrijk: iets wat ik wel had gedaan, maar waar het bedrijf de bevindingen van anderen over wilde horen. Daar zijn die referenties dan handig voor."

Zomaar een referentie bellen zonder dat de sollicitant hiervan op de hoogte is, mag in ieder geval niet. Maar wat te doen met informatie die je als recruiter toekomt via het informele netwerk?

"Natuurlijk vraag je af en toe eens rond over een sollicitant, als je iemand kent die met diegene werkt. Maar die informatie, goed of slecht, kun je niet zomaar gebruiken", erkent Van der Mark. "Je moet altijd via de officiële weg de informatie inwinnen."