Ongeveer één op de negen werknemers in Nederland heeft een baas die zich schuldig maakt aan onbehoorlijk gedrag tegenover het personeel.

Dit blijkt uit het promotieonderzoek van psychologe Stacey Sanders, waarop ze 22 oktober promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Zelfoverschatting en minachting voor anderen blijken belangrijke oorzaken te zijn van onethisch gedrag door leidinggevenden, zoals liegen tegen hun personeel, uitschelden, bekritiseren in het openbaar en kleineren.

Leidinggevende die zich minachtend naar het personeel gedragen, hebben volgens Sanders vaker te maken met werknemers die zich ziekmelden. De financiële kosten die hieruit voortvloeien, zijn volgens de psychologe enorm.

Experiment

Sanders deed experimenten onder studenten en veldonderzoek bij verschillende organisaties om te bepalen welke emoties en factoren bij leidinggevenden een rol spelen. Een zo’n factor is ‘hoogmoedige trots’ die, anders dan ‘authentieke trots’ niet gebaseerd is op werkelijke prestaties maar op bluf en arrogantie. Authentiek trotse leiders blijken zich vriendelijker op te stellen naar hun medewerkers dan hoogmoedig trotse leiders.

Daarnaast blijkt dat ondergeschikten met een baas die het niet zo nauw neemt met de behandeling van het personeel zelf ook sneller onaardig gedrag gaan vertonen. Bijvoorbeeld door hun chef terug te pakken.

Sanders koos daarvoor een opmerkelijk experiment onder studenten: de deelnemers mochten bepalen hoeveel (pijnlijk) pittige saus hun leidinggevende in het experiment zou moeten consumeren. Een onethisch leidinggevende werd veel meer pittige saus voorgeschreven dan een ethisch leidinggevende.