Art Rooijakkers probeert in zijn boek De eeuw van mijn dochters een voorsprong te nemen op wat zijn driejarige dochters in hun levens te wachten staat. "Over een tijd zijn we met elf miljard mensen op aarde. Als vader van een tweeling ben ik in zekere zin dubbel schuldig."

De eeuw van mijn dochters is een bundeling van en aanvulling op de columns die Rooijakkers voor Het Parool schreef. In de reeks spreekt de 44-jarige televisiemaker met experts uit verschillende vakgebieden om antwoorden te krijgen op vragen als: krijgen mijn dochters 3D-geprinte organen? Zullen de dieren uit de voorleesboeken nog bestaan als ze volwassen zijn en zullen sociale media hun leven beheersen?

Je wilde met je onderzoek grip krijgen op de 21e eeuw. Is dat gelukt?

"Deels. Mijn dochters zullen het merendeel van deze eeuw gaan doorbrengen zonder mij. Ik wilde weten waarin ik ze achterlaat, maar van wat hen te wachten staat weten we amper iets af. Ik wil ze als zelfbewuste en zelfverzekerde burgers de wereld insturen. Open in hun blik, kritisch in hun oordeel. En hopelijk iets minder labbekakkerig dan onze generatie. Twintigers gaan nu de straat op voor een beter klimaat. Ik schrijf een boekje, dat stelt niks voor."

Je kunt wel meer doen. Niet het vliegtuig pakken voor een concert van Bruce Springsteen, bijvoorbeeld.

"Ik zie echt wel in dat het met het klimaat niet de goede kant op gaat, maar net als iedereen ben ik een vat vol tegenstrijdigheden. Zeker als het om Bruce Springsteen gaat. We hebben als mensheid steeds meer ruimte nodig en stoten steeds meer uit. Dat is een probleem. Door mijn dochters ben ik me bewuster van het feit dat we de wereld te leen hebben. Daar probeer ik naar te handelen, maar net als iedereen struikel ik in mijn poging daartoe. Zelfs de koning zei deze week: 'Ik ben betrokken, maar niet onfeilbaar.'"

“Ik had een knalrode telefoon op mijn tienerkamer met zo'n heel lang snoer waarmee ik mijn vriendinnetje belde. Ik dacht vaak aan hoe fantastisch het zou zijn haar tegelijkertijd te kunnen zien.”

Waarin schuilt op dit moment het grootste risico voor jouw kinderen als je kijkt naar technische ontwikkelingen?

"Als mijn dochters aan het spelen zijn, pak ik eerder die verdomde telefoon dan dat ik naar hen kijk. Als ze ook maar enigszins op mij lijken, dan zit daar wel een risico. We worden steeds beter in het contact leggen met een apparaat dan met onze echte vrienden."

Wij behoren tot de laatste generatie die zonder sociale media is opgegroeid.

"Daarom zijn we hopeloos verloren. Het is zó magisch. Als kind lag ik in bed te fantaseren over de toekomst. Ik had een knalrode telefoon op mijn tienerkamer met zo'n heel lang snoer waarmee ik mijn vriendinnetje belde. Ik dacht vaak aan hoe fantastisch het zou zijn haar tegelijkertijd te kunnen zien. Als ik nu een videogesprek start, kijk ik ernaar alsof er spontaan vuur ontstaat. Terwijl mijn dochters worden voorgelezen door hun grootouders via de telefoon. Voor hun is het alledaags."

"Onze ouders maakten zich ook druk om onze toekomst, vonden ook dat alles te snel ging en waren bezorgd over de invloed van commerciële kindertelevisie. Dat zou jeugddelinquenten veroorzaken, op zijn minst. Maar die kinderen zijn gewoon goed terechtgekomen. In zekere zin is die angst dus van alle tijden. Tegelijkertijd denk ik dat de technische ontwikkelingen op dit moment wel echt snel gaan."

“Alsof je kinderen een beetje crack geeft en zegt dat ze er wel voorzichtig mee moeten omgaan.”

Zou jij een verbod op sociale media voor je dochters overwegen?

"Dat weet ik dus niet. Ik weet ook niet of dat tegen valt te houden. Ik zie bij oudere kinderen van vrienden dat het dé manier is om contact met elkaar te leggen. Maar ergens is het ook, zoals ik Gijs Groenteman in zijn podcast hoorde zeggen, alsof je ze een beetje crack geeft en zegt dat ze er wel voorzichtig mee moeten omgaan."

Hoe verhoudt dit boek zich tot de humaninterestkant van je werk, zoals je persoonlijke interviews? Hoe zorg je ervoor dat dat niet voelt als…

"Ik ben benieuwd naar je woordkeuze."

… vind je dat nog urgent genoeg om tijd in te steken?

"Er zijn genoeg zaken om je zorgen over te maken, dat betekent niet dat je jezelf tot bloedens toe met een gesel op je rug hoeft te meppen. Het is een cadeau dat ik het leven heb gekregen en dat ik in dit ongelofelijk fijne en welvarende land twee dochters op de wereld heb mogen zetten. Als je een cadeautje krijgt, mag je het ook uitpakken. Wat zou dan het alternatief zijn? Dat ik me als een soort monnik louter inzet voor het verbeteren van de wereld?"

“Knipper twee keer met je ogen en ze lopen en spreken volzinnen. Misschien heb ik er wel te weinig van genoten.”

Neuropsycholoog Erik Scherder zegt in je boek dat de lol van het genieten van wat we bereiken steeds meer afneemt. Geldt dat ook voor jou?

(Denkt lang na) "Daar zou best wel iets in kunnen zitten. Soms blader ik door de foto's op mijn telefoon. Als ik ernaar kijk, roepen ze meer vertedering op dan op het moment waarop ik ze maakte. Waarschijnlijk gebeurde er direct na het nemen van de foto iets waar ik meer belang aan hechtte. Ik weet niet eens meer wat het was, zo belangrijk was het kennelijk. Maar dat moment van die foto is voorbij!"

"Opvoeden is een continu proces van afscheid nemen. Aan de ene kant is het een feest vanaf de eerste rij twee mensen te bekijken die alles voor het eerst meemaken. Maar knipper twee keer met je ogen en ze lopen en spreken volzinnen. Misschien heb ik er wel te weinig van genoten."

Ben je daarin veranderd?

"Toen mijn dochters drie weken oud waren, ben ik wekenlang weggeweest voor Wie is de Mol? Misschien omdat het besef niet helemaal was ingedaald. Moeder ben je na de bevalling. Vader worden duurt even. Die drie weken zijn weg en komen niet meer terug. Ik ben daarom minder gaan reizen."

In een van de hoofdstukken vraag je je af of je dochters racisten zullen worden.

"Ik ben opgegroeid in een dorp waar iedereen op elkaar leek, zij wonen in het centrum van de hoofdstad waar iedere dag allerlei geuren, kleuren en smaken voorbijtrekken. Ik heb mezelf wijsgemaakt dat ze daarom later vanzelf vrijdenkende wereldburgers zullen worden. Maar dat werkt dus helemaal niet zo. Sterker nog, zij zullen moeten leren te integreren omdat ze tot een minderheid behoren (45 procent van de Amsterdammers heeft geen migratieachtergrond, red.). Dat heeft mijn ogen geopend."

Dat proces kun je versnellen door je kinderen niet op een witte school te plaatsen.

"We zijn nog bezig met de schoolkeuze, maar ik beschouw mijn dochters niet als een sociaal experiment om de wereld te verbeteren. Daar zit ook weer een soort dubbelheid in. Ik vind het ook heel belangrijk dat het onderwijs dat een bepaalde school aanbiedt bij ze past en de school een beetje in de buurt is. Ik kijk ook naar de sfeer. Hoe voelt het om op een school binnen te komen? Ik heb een pestverleden, dus dat vind ik heel belangrijk. Het is een optelsom van allerlei factoren."

Voel je je weleens schuldig dat je kinderen hebt?

"Zeker. Mijn kinderen gaan minstens nog een pandemie meemaken zoals corona. Dat komt omdat er veel meer mensen zullen zijn en ze dus dichter op de dieren zullen leven. Als vader van een tweeling ben ik in zekere zin dubbel schuldig. Als je twee kinderen hebt ben je volgens mij vervuilender dan iemand zonder kinderen die zijn hele leven lang hamburgers vreet en dagelijks van Amsterdam naar Rotterdam vliegt. Maar het doel van de mensheid is volgens mij wel evolutie. De behoefte om kinderen te krijgen heeft een diepgewortelde drijfveer."

"Met viroloog Marion Koopmans kwam ik tot de conclusie dat we straks weliswaar met elf miljard mensen zijn, maar dat er ook drie miljard meer kansen zijn dat er één briljant iemand tussen zit die de oplossing voor al onze problemen heeft. Misschien is dat wel een van mijn dochters, al kunnen ze nu nog maar net tot tien tellen."