De zaak tegen Jos B., die wordt vervolgd voor het misbruiken en doden van Nicky Verstappen, zorgde voor een stroom aan vragen. Op NUjij werd hevig gediscussieerd: hoe zit het nou met de gevonden DNA-sporen? Rechtbankverslaggever Lisa van der Wal geeft antwoord op jullie meest gestelde vragen.

Lezer Henkie_93: "Wat gebeurt er als Jos B. wordt vrijgesproken? Wordt hij losgelaten in de maatschappij (wat voor zijn eigen veiligheid niet wenselijk is), krijgt hij iets van bescherming of wordt hij in een beschermingsprogramma geplaatst?"

Als Jos B. wordt vrijgesproken, zal hij weer een gewoon burger worden. Ik denk dat dat laatste - plaatsing in een beschermingsprogramma - afhankelijk is van de omstandigheden die er dan zijn. Of er reeële bedreigingen binnenkomen bijvoorbeeld. Het is in ieder geval niet standaard het geval dat iemand bescherming krijgt.

Lezer Brammetje: "Bij mijn weten is een DNA-match niet voldoende voor een veroordeling in Nederland. Kan een veroordeling er toch komen?"

Een DNA-spoor kan voldoende zijn om iemand te veroordelen als wordt geconcludeerd dat het gaat om een daderspoor. Denk bijvoorbeeld bij verkrachtingen aan sperma dat wordt aangetroffen.

De vraag in dit proces is echter of het aangetroffen DNA voldoende is om Jos B. te zien als dader, of dat er kans is dat zijn DNA op een onschuldige manier op het kind is gekomen.

Lezer Quic_Response: "Gisteren in het requisitoir van de officier van justitie werd genoemd dat alleen de DNA-sporen van NN2 (Jos. B.) relevant zijn. De overige sporen van onbekende mannen zouden niet zijn achtergelaten tijdens plegen delict. Eerder in het requisitoir werd door de officier van justitie aangegeven dat er heel intensief is gezocht naar de identiteit van een van de onbekende donoren. Spreekt de officier van justitie zich hier tegen en heeft het vooraf gewed op twee paarden en worden onbekende donoren nu weggemoffeld als zijnde irrelevant?"

Nee, het OM spreekt zichzelf hier niet tegen. Het is zo volledig mogelijk geweest in het DNA-onderzoek en daarom is in de afgelopen jaren getracht achter de identiteit van alle onbekende donoren (die in het dossier NN1, NN3, NN4 enzovoorts worden genoemd) te komen.

Voor jouw beeld: NN1 is bijvoorbeeld een onbekende man wiens sperma op een tissue in een maisveld is gevonden. Over de tissue is na onderzoek geconcludeerd dat deze niet gerelateerd is aan het delict, maar toch moest het uitgezocht worden.

NN2 (sinds 2018 weten we dat dat Jos B. is) is de enige donor die op vele plekken teruggevonden is op Nicky en zijn kleding, wat volgens het NFI kán wijzen op langdurig en intensief contact (het laat de optie open dat het kan gaan om onschuldig contact). De andere DNA-sporen zijn eenmalig teruggevonden en sommige profielen waren zelfs onvolledig.

Lezer Wilco64: "Hoe gaat Roethof na het overtuigende verhaal van het OM de verdediging aanpakken? Gisterenmiddag zei hij dat hij vrijspraak gaat vragen, maar hoe dan?"

Roethof gaat proberen aan te tonen dat het aangetroffen DNA-spoor niet wijst op daderschap, maar dat het op Nicky terechtgekomen is door een onschuldige handeling. Het fatsoeneren van de kleding, zoals je wellicht in de verklaring van Jos B. hebt meegekregen.

Het is uiteindelijk niet de taak dat hij de onschuld van Jos B. bewijst, maar dat het OM zijn schuld bewijst. Het is dus nog de vraag of de rechtbank het requisitoir ook overtuigend genoeg gaat vinden.

Lezer Moh_Hatri: "Veronderstel dat deze rechtbank Jos B. vrijspreekt en het OM besluit om in hoger beroep te gaan. Wat zal er dan vervolgens met de verdachte gebeuren? Moet hij in zijn cel wachten op zijn hoger beroep, of mag hij in de tussentijd afwachten in vrijheid?"

Jos B. zou dan vrijgelaten worden, tenzij het OM verzoekt om hem in voorlopige hechtenis te zetten en dit verzoek wordt goedgekeurd na toetsing.

Lezer NU_ik: "Bezit van kinderporno is het enige dat zeker met bewijs wordt ondersteund. Wat is de maximale straf daarvoor als hij voor het overige wordt vrijgesproken?"

Die stelling ondersteun ik nog niet, want uiteindelijk is het aan de rechtbank om te oordelen of het DNA-spoor als bewijs moet worden gezien.

De maximale straf voor bezit kinderporno is een celstraf van vier jaar of een hoge geldboete. Omdat Jos B. nog niet eerder is veroordeeld (die eerdere zedenzaken zijn geseponeerd) zou ik geen rekening houden met vier jaar. En de hechtenis wordt altijd weggestreept tegen de duur van de voorlopige hechtenis, die in het geval van B. al twee jaar duurt.

Lezer H_S_bfefca: "Waarom is geen hogere straf geëist?"

Dat komt omdat het delict in 1998 is gepleegd en het OM zich moet houden aan de straffen die toen geëist konden worden.

In 1998 was dat levenslang of een maximale tijdelijke celstraf van twintig jaar. Sinds 2006 is het levenslang of een maximale tijdelijke celstraf van dertig jaar.

Het OM vraagt geen levenslang, omdat dat eigenlijk vrijwel nooit wordt opgelegd voor een eerste levensdelict. Dan kom je dus al uit bij een maximale tijdelijke celstraf van twintig jaar. Hier is wat in mindering gebracht, onder meer vanwege de pedofiele stoornis van Jos B. die volgens het OM mogelijk heeft doorgewerkt in het delict.

Lezer ZekerRichard: "Stel dat het deel 'met als doel omdat misbruik te verhullen' niet bewezen kan worden geacht, dan blijven de delictsbestanddelen van doodslag over. Mag een rechter daarvoor dan veroordelen?"

Ja! Dat kan zeker. Primair is gekwalificeerde doodslag ten laste gelegd en subsidiair doodslag. Dus mocht het primaire niet bewezen worden, wordt nog een apart oordeel geveld over het subsidiair ten laste gelegde feit.

Lezer Lorenzo_: "Is er een mogelijkheid dat er een tweede dader bij betrokken is geweest? De hoofd kampleider en andere kampleiders hadden bijna allemaal een zedenverleden."

De DNA-sporen wijzen hier niet op. De enige 'donor' die veel terugkwam was Jos B. Overigens is volop gekeken naar de kampleiding en is het niet hun DNA dat op het kind gevonden is.

Jos B.: 'Ik heb jaren met een geheim rondgelopen'
187
Jos B.: 'Ik heb jaren met een geheim rondgelopen'

Lezer Jelena: "Op welk moment en op welke dag zagen de twee fietsers Nicky Verstappen achter op de fiets zitten? En wanneer hoorden de twee andere getuigen een kind schreeuwen? En hoe verhouden die twee locaties zich tot elkaar? Is daar iets over bekend?"

De getuigen hebben op maandag 10 augustus, de dag van de verdwijning van Nicky, een kind achter op de fiets zien zitten dat ze later herkenden als Nicky. En de locatie waar ze dit beeld zagen was op vijf minuten fietsen van de locatie waar twee andere mensen (ook op maandag) een kind hoorden schreeuwen.

Lezer Grunneger: "Ik was verbaasd dat de nabestaanden in hun slachtofferverklaring zich rechtstreeks tot de verdachte konden richten, en hem daarbij meerdere malen als dader aanspraken."

Het was een vrij bijzondere gebeurtenis dat de nabestaanden naast de officieren van justitie mochten zitten. Normaal zijn de plekken voorin echt alleen voor de rechters en het OM. Maar onder meer vanwege de coronamaatregelen is gekozen voor deze plek in de zaal, op andere plekken was bijvoorbeeld weer geen camera of microfoon.

Nabestaanden mogen in elke zaak de verdachte aanspreken en aankijken, zolang het maar waardig blijft. Scheldpartijen zijn bijvoorbeeld niet toegestaan, dan zal de voorzitter ingrijpen.

De nabestaanden geven een stem aan het slachtoffer en kunnen hun eigen leed beschrijven. De rechtbank neemt dit mee in het vonnis (een essentieel deel van het straffen is immers vergelding), maar zal altijd zelf blijven oordelen over de schuldvraag.

Lezer Bert_Penders: "Er was sprake dat het DNA onrechtmatig verkregen was. Gaat dit nog invloed hebben, of überhaupt behandeld worden?"

Dat klopt niet helemaal, dat er geoordeeld is dat het onrechtmatig is verkregen. Roethof wierp dit tijdens een van de proforma's op, het zit namelijk zo dat Jos B. opgeroepen was om vrijwillig DNA af te komen staan. Hij vertrok naar het buitenland en de politie heeft toen zijn zussen gevraagd om hem als vermist op te geven. Als gevolg van het aangeven van zijn vermissing kon het NFI zijn DNA (verkregen van zijn spullen) vergelijken met de sporen van de toen nog onbekende NN2.

Maar later is ook nog aan twee mannelijke familieleden gevraagd DNA af te staan. Deze y-chromosomen, die vrijwel ongewijzigd van vader op zoon worden overgedragen, waren ook een match.

Mogelijk komt Roethof er in zijn pleidooi nog op terug, maar het is in ieder geval niet zo dat nu al is gezegd dat het onrechtmatig is verkregen.

Lezer Woody_Pecker: "Kan iemand in Nederland veroordeeld worden omdat het 'zeer waarschijnlijk' is dat hij/zij het delict begaan heeft? Ofwel, hoe hard moet het bewijs eigenlijk zijn?"

De rechtbank moet er zeker van zijn dat iemand het delict heeft begaan. Iemand hoeft niet zijn of haar onschuld te bewijzen, maar de schuld van diegene moet bewezen worden.

Lezer Lorenzo_: "Weet advocaat Roethof of Jos B. het wel of niet gedaan heeft? Of is dat voor een advocaat niet noodzakelijk om de mogelijke betrokkenheid van zijn cliënt te weten?"

Een advocaat zal wel willen weten wat het verhaal is, zodat hij of zij de verdediging goed kan voorbereiden. Maar in principe maakt het in de juridische zin niet uit, omdat de advocaat er is om als een soort waakhond te controleren of het strafrecht wel juist wordt toegepast.