Oud-voetballer Houssin Bezzai (41) wil in dienst van de KNVB racisme en discriminatie op en rond de Nederlandse voetbalvelden terugdringen met een nieuwe campagne. "Pas als iedereen weet wat racisme en discriminatie is, kun je er een straf aan verbinden", zegt hij in een interview met NU.nl.

Heel veel leden van de KNVB zijn van niet-westerse komaf. De organisatie zelf is, op een uitzondering na, spierwit.

"Dat is een feit en dat heeft de directie ook erkend. Los van dit aanvalsplan tegen discriminatie, richten we ons ook op diversiteit en inclusiviteit binnen onze organisatie. Maar dat kun je niet van de ene op de andere dag veranderen, daar heb je tijd voor nodig. Dit proces mag daarnaast ook nooit stoppen als je een afspiegeling van de maatschappij wil zijn. Dat moet in alle lagen van de organisatie doordringen. Van de facilitaire dienst tot aan de bondscoach."

Heeft de KNVB met de aanstelling van Frank de Boer als bondscoach een kans laten liggen?

"Nee. Diversiteit weegt mee, maar de vijver waar je uit vist is niet zo groot. Er zijn weinig mensen die deze rol kunnen vervullen. Mocht in de toekomst weer iemand van kleur bondscoach worden, dan is dat een mooie stap. Daar zijn we ons echt wel van bewust, maar je moet ook iemand hebben die in het totaalplaatje past. Het is geen onwil, want ik ben uiteindelijk ook aangesteld."

De kritiek aan het adres van de KNVB is dat er niet genoeg donkere mensen bij de selectieprocedure van de bondscoach betrokken zijn geweest.

"Ik weet niet of er in die zin een juiste kandidaat was en er een gesprek met hem is geweest. Daar kan ik niet over oordelen."

De carrière van Houssin Bezzai

  • Geboren op 4 november 1978 in Marokko
  • Wint in 1997 de African Cup of Nations onder 20
  • Maakt op 7 november 1999 zijn debuut in het Nederlandse betaalde voetbal bij Sparta tegen Ajax
  • Richt zich na zijn voetbalcarrière op loopbaanbegeleiding van sporters en kwetsbare jongeren
  • Wordt in maart 2020 door de KNVB benoemd tot programmamanager racisme en discriminatie

Jij had al contact met de KNVB voordat Ahmad Mendes Moreira tijdens de wedstrijd FC Den Bosch - Excelsior vorig jaar november racistisch werd bejegend, maar die gebeurtenis heeft de totstandkoming van het aanvalsplan wel versneld.

"Er is een stappenplan voor kwetsende spreekkoren en de scheidsrechter heeft toen ook volgens dit plan gehandeld. We willen nu vooral onderzoeken wat we in een volgend geval gaan doen. Eerst de daders van de tribune halen of leggen we de wedstrijd gelijk stil? We moeten laten zien dat er iets verandert. We zijn ook aan het kijken hoe we voetballers bij ons plan kunnen betrekken. Zij moeten hun ervaring delen en meedenken. Daarvoor nodigen we ze uit voor ons antiracisme- en antidiscriminatieteam."

Ahmad Mendes Moreira nadat de scheidsrechter de wedstrijd tussen FC Den Bosch en Excelsior heeft stilgelegd

Ahmad Mendes Moreira nadat de scheidsrechter de wedstrijd tussen FC Den Bosch en Excelsior heeft stilgelegd

Kun je spelers noemen die mee willen doen?

"Nee, we doen dat collectief. We gaan binnenkort met de spelersraad om de tafel om te kijken of alle spelers de urgentie begrijpen en erachter staan. We willen in principe dat alle aanvoerders meedoen, maar spelers mogen zelf bepalen of ze vanuit hun eigen persoon hier iets over willen vertellen."

Waarom? Pak nou eens door.

"Je wil spelers niet in een hoek drijven. Sommigen hebben een sterke mening en komen daarvoor uit. Maar als spelers dat niet willen, moeten we dat ook respecteren. Sommige spelers kunnen zich misschien minder goed uiten of willen zich op het voetbal concentreren. Die gaan wellicht dingen roepen die later tegen hen gebruikt kunnen worden. Daarom willen we het als collectief doen."

“Mijn zoon is eens naar me toe gekomen, omdat iemand hem tijdens een wedstrijd 'kut-Marokkaantje' noemde”
Houssin Bezzai

Het aanvalsplan richt zich op het signaleren van racisme en discriminatie op en rond de voetbalvelden. Streeft de KNVB ernaar dat mensen massaal hun telefoons pakken, het incident en de dader filmen en deze bewijslast bij jullie indienen?

"Ik weet niet of je het zo ver moeten laten gaan, maar het zou ideaal zijn om het in ieder geval via de app te melden."

Is die app al klaar?

"Binnen een paar weken hopen we een eerste test uit te voeren en voor eind 2020 is de app beschikbaar."

Hoe moet ik me dat melden voorstellen? Zoals in de bioscoop, waarin je geadviseerd wordt het zaalnummer en de soort van overlast te melden?

"In het stadion zal het zo wel gaan. Maar de focus ligt niet alleen op betaald voetbal. Deze wanordelijkheden vinden helaas veel in het amateurvoetbal plaats. Daar komen bij ons in het weekend ook de meeste meldingen vandaan. Met die app hopen we dat juist de mensen op die velden het makkelijker en sneller bij ons gaan melden. Dat kan trouwens ook anoniem."

Zorgt die app er niet voor dat mensen stoppen een ander op wangedrag aan te spreken?

"Soms vragen we iemand te getuigen, maar krijgen we te horen dat de getuige niet wil; 'want die persoon kent mij'. Stewards maken dat ook mee. Zo'n app maakt het misschien makkelijker om het te melden."

Ons voetbal is van iedereen - De nieuwe campagne van de KNVB

  • Zwaarder straffen
  • Kennis over strafmogelijkheden vergroten
  • Scholing van 5.000 amateurscheidsrechters
  • Instellen speciaal aanklager
  • Meldingsapp Meld Discriminatie NU

De KNVB heeft de strafeis voor racistische en discriminerende beledigingen verdubbeld. Verplaats je bijvoorbeeld met het opleggen van stadionverboden eigenlijk niet gewoon het probleem?

"We zijn ook met een persoonsgerichte aanpak bezig en bieden trainingen aan om bewustzijn te creëren. Mensen moeten begrijpen waarom dat wat ze zeggen niet door de beugel kan. We willen mensen niet alleen straffen."

Een ander doel van is de kennis bij clubs, Openbaar Ministerie en politie over strafmogelijkheden te vergroten. Is die kennis nu niet genoeg aanwezig?

"Pas als iedereen weet wat racisme en discriminatie is en dat kan herkennen, kun je er een straf aan verbinden. Die kennis moeten we nu verspreiden."

Het lijkt alsof de KNVB nog veel in kaart moet brengen, terwijl racisme en discriminatie op en rond de voetbalvelden toch al decennialang onderwerpen van discussie zijn.

"Ik kan alleen vooruitkijken en we moeten gewoon harder straffen, beter bewijslast kunnen verzamelen en aan bewustwording werken. Het is voor sommige mensen lastig om racisme en discriminatie te herkennen. Dat geldt ook voor termen als homofobie en antisemitisme."

Waarom geeft de KNVB geen data vrij over het aantal meldingen van racisme en discriminatie?

"Soms wil je vanuit privacyoverwegingen een club niet uitlichten en het liever samen oplossen. Ik weet niet of die data in de toekomst wel vrijgegeven zal worden. Ik ga daar ook niet over. Het is mijn taak om ervoor zorgen dat die data bij ons terechtkomen."

“Ik zoek de verbinding. Dat klinkt misschien afgezaagd, maar zo voel ik het echt.”
Houssin Bezzai

De KNVB investeert in cameratechnieken, waardoor het makkelijker wordt bewijslast te verzamelen. Neemt zo'n indringend toezicht niet een deel van de passie op de tribunes weg?

"Als iemand racistische of discriminerende spreekkoren als zijn passie beschouwt, dan gaat hij met de verkeerde instelling naar een wedstrijd. Ik zit niet in een stadion om mensen verrot te schelden."

Nooit gedaan?

"Nee, maar ik ben wel vaak uitgescholden. Toen ik voetbalde sloot ik me daarvoor af. Ik was jong en dacht dat het erbij hoorde. Nu ben ik ouder en denk ik: wat er toen tegen mij geroepen werd, dat kan eigenlijk helemaal niet. Dat wil niet zeggen dat het me destijds niet kwetste.

Mijn kinderen voetballen ook. Mijn zoon is eens naar me toe gekomen, omdat iemand hem tijdens een wedstrijd 'kut-Marokkaantje' noemde. Hij vroeg: 'Wat moet ik daarmee?' Waarop ik zei: 'Wat wíl je ermee doen?' Hij was toen elf, een kind moet zoiets niet op die leeftijd meemaken."

Wat heb je je kind geadviseerd?

"'Ga beter voetballen.' Ik nam vroeger ook altijd revanche door mijn tegenstander nog een keer te poorten. Maar ik ben wel een keer op mijn twaalfde zo vaak door een tegenstander racistisch bejegend tijdens een wedstrijd dat ik hem een trap gaf, waardoor ik geschorst werd. Dat voelde voor mij toen als onrecht. Dus dat heeft mij nooit geholpen. Als ik er toentertijd over had kunnen praten met mijn vader, dan was ik er waarschijnlijk anders mee omgegaan. Dus ga ik hem niet aanmoedigen iemand te lijf te gaan. Dan geef ik het verkeerde signaal. Maar het is lastig om een kind zoiets aan zijn verstand te brengen."

"Dat gevoel had ik ook toen de leus 'minder, minder' (in 2014 vroeg Geert Wilders partijleden of ze minder Marokkanen wilden, red.) te horen was. Mijn kind vroeg toen: 'Waarom moeten we weg, waarom zijn wij slecht papa?' Ga dat maar eens uitleggen. Maar ik ben geen rancuneus iemand. Ik zoek de verbinding. Dat klinkt misschien afgezaagd, maar zo voel ik het echt. Uiteindelijk moeten we het met z'n allen doen. Ik hoop dat ik dat over kan brengen op andere mensen."