De stijlvolste man uit de voetballerij is terug, niet als speler maar als trainer. Andrea Pirlo (41) heeft zijn wijngaard verlaten om zondag voor het eerst op de bank te zitten bij Juventus. "Niemand had verwacht dat hij nu al trainer van een topclub zou zijn."

"Het drinken van een heerlijke wijn in goed gezelschap maakt me even gelukkig als het winnen van een mooie wedstrijd", zei Pirlo in 2013 al eens in een interview aan het Italiaanse vakblad Grandi Vini.

Hij kon het weten. Als de sierlijkste pion op het Italiaanse middenveld werd hij wereldkampioen in 2006 en met AC Milan won hij twee keer de Champions League (2003 en 2007). En hij was de man van de gracieuze panenkapenalty in de kwartfinale van het EK 2012 tegen Engeland.

"Eigenlijk is het maken van wijn zoals het nemen van een strafschop. Het lijkt heel makkelijk, maar weinig mensen weten hoe je het écht goed moet doen", vervolgde hij over zijn nieuwe passie.

Het leek daardoor bijna voorbestemd dat Pirlo zich, toen hij in 2017 stopte met voetballen, voorgoed met zijn gezin zou terugtrekken in zijn wijngaard in de heuvels van Brescia. Of toch niet? Want drie jaar later begint de man, die zich als speler bijna nooit druk leek te maken, aan een van de meest stressvolle beroepen in Italië: het hoofdtrainerschap van Juventus. Zondag wacht de eerste competitiewedstrijd, thuis tegen Sampdoria.

Pirlo zocht na zijn voetbalpensioen de ontspanning op. (Foto: Getty Images)

'Geen cent inzetten op een toekomst als trainer'

Pirlo's voetballoze pensioen duurde eigenlijk maar een jaartje. In 2018 verscheen hij in maatpak en met zijn karakteristieke baard al als sidekick op Sky Sport Italia. Maar de verbazing in Italië was pas echt groot toen hij een paar maanden later begon aan de trainersopleiding.

"Ik zou geen cent inzetten op een toekomst als trainer. Het lijkt te veel op het werk van een voetballer. En dat heb ik al jaren gedaan", schreef hij in 2014 nog in zijn biografie.

Het had ook niet zo snel moeten gaan. Na de start van de trainerscursus zou 'de architect', zoals Pirlo's bijnaam luidde, rustig zijn diploma's halen en zich in de luwte ontwikkelen bij Juventus, de club waar hij van 2011 tot 2015 speelde. Maar in de hysterische Italiaanse voetbalwereld bleek daar geen tijd voor. Toen op 8 augustus trainer Maurizio Sarri werd ontslagen door de 36-voudig landskampioen, werd prompt Pirlo naar voren geschoven door het bestuur.

"Pirlo was net aangesteld bij Juventus onder 23, maar werd zonder ook maar één training te hebben geleid gepromoveerd naar het eerste elftal", vertelt de Italiaans sportjournalist Andrea Saronni. "Niemand had verwacht dat hij nu al trainer van een topclub zou zijn."

Pirlo na de verloren Champions League-finale tegen Barcelona in 2015 (Foto: Getty Images)

'Hij moet direct kampioen worden'

Natuurlijk riep de aanstelling vragen op bij het Italiaanse journaille. Waarom zou gentleman Pirlo zijn onbevlekte reputatie zó te grabbel gooien? En vanwaar week Juventus zo van de eigen lijn af door een geheel onervaren trainer voor de groep te zetten?

Volgens Saronni hoopt Juventus op een Zinedine Zidane-effect, de oud-topvoetballer die uit het niets trainer werd van Real Madrid en in zijn eerste drie seizoenen drie keer de Champions League won.

"Pirlo zal vanwege zijn mooie loopbaan worden gerespecteerd door Cristiano Ronaldo en met Giorgio Chiellini, Leonardo Bonucci en Gianluigi Buffon speelde hij nog samen bij 'Juve'. Het zijn de sterspelers waar zijn voorganger Maurizio Sarri niet mee klikte. Dat kostte hem uiteindelijk de kop."

Renate Verhoofstad, die als journalist jarenlang in Italië werkte, is kritischer. "Juventus is een club met een duidelijk beleid. Ze weten wat ze doen en doen daar niet vaak gekke dingen", vertelt ze. "Maar het was logischer geweest als ze Pirlo iets langzamer hadden gebracht. Nu móét hij als onervaren trainer direct kampioen worden."

Verhoofstad maakte de 116-voudig Italiaans international als speler van dichtbij mee. Ze werd een van zijn grootste fans, maar begrijpt nu ook de scepsis in Italië. "Pirlo verwierf als speler aanzien door zijn voeten te laten spreken en niet door zijn stem te verheffen. Hij was nooit de échte leider in de kleedkamer. Als trainer is dat anders en wordt er wat anders van je verwacht."

Andrea Pirlo is komend seizoen trainer van Cristiano Ronaldo (Foto: Getty Images)

'Hij leek altijd in slow motion over het veld te gaan'

Probleem lijkt ook dat lat bij Juventus hoger dan ooit ligt voor Pirlo. Voorganger Sarri werd afgelopen seizoen kampioen - de negende titel op rij - met de club, maar dat is niet meer meer genoeg in Turijn.

Pirlo moet als trainer van Juventus doen wat hem als speler nooit lukte met de 'Bianconeri': voor het eerst sinds 1996 de Champions League winnen. Sindsdien werd wel vijf keer de finale gehaald, maar telkens ging het mis.

"In psychologisch opzicht kan Pirlo de selectie daarin helpen, want onder zijn voorgangers liep het daar wel eens op mis", stelt Saronni, "Dat zal onder leiding van een ervaringsdeskundige zoals Pirlo anders zijn. Hij weet hoe het is om zelf op Europees niveau te spelen."

Verhoofstad: "Tijdens zijn carrière als speler heeft hij nooit teleurgesteld. Hij was een speler met verstand en had het in zich om drie stappen vooruit te denken. Pirlo leek altijd in slow motion over het veld te gaan, maar deed altijd het juiste met de bal. Alles leek altijd simpel. De intelligentie en stijl dropen er altijd van af."

Toch vraagt Verhoofstad zich af of dat er dat ook als trainer uit zal komen bij Pirlo. Natuurlijk kent ze het scenario van Zidane bij Real, maar ze denkt ook aan Clarence Seedorf. Als speler een grootheid bij AC Milan, maar nadat hij in 2014 zonder trainerservaring werd aangesteld in San Siro, werd hij zes maanden later al ontslagen.

"Eigenlijk vind ik het daarom helemaal niets dat Pirlo heeft besloten om trainer te worden. Het afbreukrisico is gigantisch."