Het muziekgenre drillrap is de afgelopen periode, en zeker na de dodelijke steekpartij in Scheveningen van maandag, onder een vergrootglas komen te liggen. Wat houdt het fenomeen in en waarom wordt het in één adem genoemd met geweldsincidenten?

Rappen over het harde leven en de straat: drillrap dook voor het eerst op in het stadsdeel South Side in Chicago. Mannen, vaak onherkenbaar door maskers of bivakmutsen, vertellen in hun muziek over hun problemen en rappen daarbij ook over hun vijanden. Hierbij wordt verbaal gedreigd, soms ook door vuurwapens te laten zien.

Drillrap lijkt op trap, een ander subgenre, maar is vaak monotoner en duisterder. Vanuit Chicago kreeg drillrap langzaam ook voet aan de grond in Londen, waar in plaats van vuurwapens vaker voor de makkelijker verkrijgbare messen werd gekozen.

En de laatste jaren begint het subgenre ook in dit land steeds populairder te worden, hoewel de gemiddelde Nederlander daar waarschijnlijk weinig van zal merken: het genre is niet vaak terug te zien in de hitlijsten.

Dat het een trouwe fanbase heeft, wordt wel duidelijk als je kijkt naar het aantal streams op muziekdienst Spotify. Nummers van de Amsterdamse drillrapgroep 73 De Pijp (verwijzend naar de postcode) hebben honderdduizenden tot meer dan een miljoen streams. Rappers Qlas & Blacka kunnen zelfs rekenen op meer dan twee miljoen streams per nummer.

“Het kan escaleren als een andere drillrapgroep reageert.”
Kees van Overveld, pedagoog

Geweldsincidenten in drillrapwereld

De afgelopen jaren worden geweldsdelicten in verband gebracht met de drillrapwereld. Zo is eind vorig jaar Jay-Ronne Grootfaam (18) in Amsterdam omgebracht met een machete. De directe aanleiding lijkt een conflict tussen twee groepen in de stad die elkaar via de raps hebben uitgedaagd en gedist (afgekraakt).

Onder meer Het Parool schetst een vergelijkbaar beeld bij wat er maandag in Scheveningen is gebeurd. Een conflict tussen groepen uit Rotterdam en Amsterdam zou vooraf zijn gegaan aan het doodsteken van een negentienjarige Rotterdammer. De twee mannen die zijn opgepakt, zouden leden zijn van de Amsterdamse drillrapgroep 73 De Pijp.

Er zijn gevallen bekend van drillrapgroepen die naar andermans postcodegebied gaan om daar een rapvideo op te nemen. "Om te zieken", zo legt pedagoog Kees van Overveld uit. Hij geeft voorlichting op scholen, bijvoorbeeld over hoe ze om moeten gaan met steekincidenten. "De video wordt dan online gezet, waardoor de andere groep moet reageren. En dat kan escaleren."

'Fenomeen moet eerst goed geduid worden'

Uit onderzoek van City University London blijkt dat het bestempelen van drillrap als 'criminelenmuziek' meer kwaad dan goed doet. Dat laat immers geen ruimte over voor onschuldige jongeren die zich alleen maar creatief willen uiten.

In Nederland zijn nog geen onderzoeksresultaten beschikbaar over wat nu al wel overal rondzingt: het vermeende verband tussen toenemend geweld (bijvoorbeeld steekpartijen) en drillrap. De Erasmus Universiteit is in maart van dit jaar begonnen met zo'n onderzoek.

"Wij willen het geweld, de muziek en de rol van de sociale media goed duiden, met een genuanceerd verhaal", zeggen de onderzoekers. "Het fenomeen moet eerst goed geduid worden voordat iets gezegd kan worden over de betekenis van een eventuele toename van geweld."

Een van de betrokken criminologen liet aan Omroep West weten dat bij de jongeren bij wie het misgaat, vaak ook andere problemen spelen.

Politie zet Scheveningse Pier af na dodelijke steekpartij
56
Politie zet Scheveningse Pier af na dodelijke steekpartij

'Drillrap is vertaling van leven op straat'

Van Overveld ziet in waarom de muziek populair is onder sommige jongeren. "Het is een vertaling van het leven op straat. Het gaat over armoede, over een droom die niet verwezenlijkt kan worden. Dat spreekt aan. De uitwassen, die zie je nu in het nieuws."

Dat de drillrapgroepen jongeren bereiken, kunnen ze ook positief inzetten. Zo is onlangs een nummer gemaakt over thuisblijven in coronatijd. "Je blijft osso" (je blijft thuis), zo werd gerapt.

Volgens Van Overveld is er zeker een verschil tussen de jongeren in de drillrapwereld. Zo ziet hij een groep influencers, die de video's maakt, en een carrière in de muziekindustrie ambieert. Een andere groep, zo legt hij uit, bestaat uit jongeren die beïnvloed worden door de verheerlijking van wapens en meelopen. "Zij hebben messen bij zich met de intentie om er iets mee te doen. Het is een symbool van verdediging voor hen."

'Sommigen krijgen geen succesvolle rapcarrière'

Misdaadjournalist Paul Vugts zegt in De Willem Podcast dat het niet voor niets is dat jongerenwerkers hiphop inzetten in buurtcentra om jongeren op het goede pad te helpen. Het maken van muziek is voor sommigen namelijk de stap naar een legale carrière. "Het probleem is dat sommigen geen succesvolle rapcarrière krijgen, maar een criminele carrière waarin ze ook rappen. En door die combinatie krijgen ze meer 'streetcreds' van de kinderen op straat."

Hij ziet dat er goede rolmodellen zijn onder de drillrappers, maar ook een aantal die het slechte voorbeeld geven. In het gesprek met Marian Husken en Harry Lensink noemt hij bijvoorbeeld rapper JoeyAK, die momenteel vastzit op verdenking van het ontvoeren van een moeder en haar twee kinderen en het overgieten van de vrouw met kokend water.

Drillrapgroepen doen afstand van fatale steekpartij

Hiphopplatform 101Barz laat desgevraagd weten niet te willen ingaan op de vragen van NU.nl. Wel wijst het platform op een eerder verspreide verklaring, waarin het zegt dat hiphop al jaren de ongecensureerde soundtrack van de jeugd is én dat de muziek zo divers is als de makers. "Zelfs als we muziek wegdenken uit onze maatschappij, verdwijnt het straatleven niet."

101Barz heeft uit eigen beweging enkele video's verwijderd van de drillrapgroepen Blacka 24 en 73 De Pijp, die mogelijk betrokken waren bij de steekpartij in Scheveningen. "Als wij twijfelen over intenties die anders zijn dan het uitvoeren en overbrengen van hiphopmuziek, zenden wij de sessie niet langer uit."

Het label van 73 De Pijp, SouthSide MusicGroup, en Blacka 24 nemen in hun verklaringen afstand van het steekincident. Ze zeggen in gesprek te gaan om in de toekomst zulke gebeurtenissen te voorkomen.