Een nog onbekende chauffeur heeft twee weken geleden de veertienjarige Tamar uit Marken aangereden en haar lichaam in de berm achtergelaten. De vraag die bij velen opkomt: wat bezielt iemand om dan niet te stoppen? Volgens verkeersdeskundigen zijn er twee soorten doorrijders: bestuurders die volledig in paniek zijn, en bestuurders die de consequenties van hun gedrag niet willen aanvaarden.

Het is pikkedonker in de nacht van 25 juli op het moment dat Tamar van huis vertrekt. Normaal is haar bedtijd voor haar duidelijk, maar deze avond wil de tiener liever nog niet slapen. Ze verlaat lopend het huis, al snel gevolgd door haar moeder die doorkrijgt dat ze is weggegaan.

Tamar verdwijnt in het donker, wat een grootscheepse zoektocht op gang brengt. Agenten treffen uiteindelijk het lichaam van het meisje in de berm van de Zeedijk aan. De verantwoordelijke heeft zich nog niet gemeld en daarmee blijft de oorzaak van het ongeluk nog speculeren.

De meeste doorrijders vallen onder te brengen in twee categorieën, legt verkeerspsycholoog Cees Wildervanck uit. "Je hebt een rationele versie, waarin mensen na een ongeval denken: 'ik wil geen consequenties accepteren' en je hebt de bestuurders die in paniek raken."

De bestuurder die doorrijdt omdat hij of zij de gevolgen niet wil accepteren, maakt volgens de verkeerspsycholoog een "min of meer zakelijke afweging". De tweede categorie is volgens hem veel meer "een soort primitieve reactie: je ontkent voor jezelf dat iets gebeurd is", zo legt hij uit. "Het is voor die tweede groep vooral een vorm van zelfbescherming."

Onder invloed zijn van alcohol of drugs zorgt volgens Wildervanck ook voor afname van het verantwoordelijkheidsgevoel. Dat leidt zowel tot het veroorzaken van ongevallen als tot het doorrijden ná een ongeval.

De Zeedijk bij Marken. (Foto: NU.nl)

'Merendeel doorrijders weet dat hij of zij fout heeft gemaakt'

Verkeersdeskundige Ruud Hornman sluit zich hierbij aan. Hij zegt ook dat "het merendeel van de mensen dat doorrijdt, weet dat hij of zij iets fout heeft gedaan. Deze bestuurders hebben bijvoorbeeld een rood licht genegeerd, reden te hard of waren onder invloed."

De verkeersdeskundige zegt vanuit zijn ervaring dat er in verhouding maar weinig ongelukken ontstaan door, bijvoorbeeld, een slechte infrastructuur. "Als je je aan de snelheid houdt, zou je genoeg zicht moeten hebben. Zelfs als andere weggebruikers zich onhandig gedragen", aldus Hornman.

"Maar sommige mensen denken dat ze een goede chauffeur zijn. Zeker op afgelegen wegen trappen ze dan het gas in. Of ze zijn onder invloed, en dan verdwijnen de remmingen helemaal."

Verkeersdeskundige: Met hoge pakkans melden ze zich sneller

Het Waarborgfonds Motorverkeer, dat schadegevallen regelt waarbij de veroorzaker niet bekend is, zegt dat het ongeveer zestig keer per dag voorkomt dat de bestuurder doorrijdt na een ongeval. Het gaat hier dan om botsingen waarbij alleen een kleine deuk of kras is ontstaan.

Bij ongevallen met letsel zouden dagelijks drie bestuurders doorrijden, volgens het Waarborgfonds Motorverkeer. Het is niet bekend hoeveel bestuurders zich alsnog melden na weggereden te zijn. Soms gebeurt dit als "de ethiek terugkeert", zo legt Wildervanck uit.

Ook melden sommige bestuurders zich omdat ze bang zijn alsnog gepakt te gaan worden, bijvoorbeeld door een stroom aan media-aandacht. "Als de pakkans hoog is, zullen ze zich sneller melden dan wanneer ze een ongeluk hebben veroorzaakt op een afgelegen polderweggetje", aldus Hornman.

“Bestuurder heeft plicht hulp te verlenen”
Politie Noord-Holland

Bestuurder heeft twaalf uur de tijd om zich te melden

In principe, zo legt de politie uit, heeft een veroorzaker van een ongeluk twaalf uur de tijd om zich na het doorrijden alsnog te melden. Het verlaten van de plaats van het ongeval wordt hem of haar dan niet aangerekend.

In het geval van Tamar was deze twaalf uur-regel echter niet van toepassing, vertelt een woordvoerder van de politie. "Als je weet of logischerwijs had kúnnen weten dat je iemand hebt geraakt en dus in hulpeloze toestand achterlaat, heb je de plicht om hulp te verlenen."

Een voorbeeld van zo'n zaak is het ongeval bij Pinkpop in 2018, waarbij een man over festivalgangers reed die op de weg zaten. Een van hen kwam om het leven, drie anderen raakten gewond. Danny S. reed in paniek door en meldde zich later, wel binnen twaalf uur, alsnog bij de politie. Zijn advocaat voerde aan dat er sprake was van psychische overmacht bij de beslissing door te rijden.

De rechtbank heeft dit afgewezen en rekende het S. wel degelijk aan dat hij geen hulp had verleend terwijl hij wist dat hij mensen had overreden. Omdat de man wel is vrijgesproken van het zeer onoplettend rondrijden, resulteerde deze zaak uiteindelijk in een taakstraf van 120 uur.

Moeder aangereden tiener roept doorrijder op zich te melden
118
Moeder aangereden tiener roept doorrijder op zich te melden

Moeder Tamar vraagt bestuurder zich te melden

De Zeedijk loopt helemaal vanuit Marken (ongeveer achttienhonderd inwoners) naar Zuiderwoude (ongeveer driehonderd inwoners). Op de dijk ligt een fietspad, een stukje lager loopt een autoweg met wat bochten. De maximumsnelheid voor de meeste gedeeltes is 80 kilometer per uur. Het is er 's nachts pikkedonker vanwege het gebrek aan straatlantaarns.

Ingaan op wat hier gebeurd zou kunnen zijn die fatale nacht, zou alleen maar speculatie zijn. Dat weet alleen de bestuurder. De mogelijk betrokken grijze Mazda 3 is eerder deze week in beslag genomen. Volgende week volgt uitsluitsel of dit dé auto is waar de politie naar uitkeek.

De oproep van de moeder van Tamar aan de bestuurder is of hij of zij zich alsnog wil melden. Bij Op1 zei ze: "Kom over de brug. Voel je vrij om je te melden en verlos jezelf van het idee wat je gedaan hebt."