Pride wordt voor het eerst in bijna 25 jaar niet afgesloten met de Canal Parade. NU.nl ging in gesprek met model Loiza Lamers over het belang van Pride, acceptatie en woordkeuzes: "Een leraar mag ook niet kwaad worden als een leerling iets voor de derde keer fout doet."

Voor de Pride-editie van het BNNVARA-programma Nu we er toch zijn ging Lamers naar Capelle aan den IJssel om te kijken hoe het daar gesteld is met de tolerantie tegenover mensen uit de lhbtq+-gemeenschap (lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, queer plus overige identiteiten zoals pan- of aseksueel).

"Ik heb heftige en mooie gesprekken gevoerd, maar de mate van tolerantie was tamelijk uiteenlopend."

Wanneer werd jij voor het laatst gediscrimineerd?

"Op straat merk ik er niet zoveel van, deels omdat ik me ervoor afsluit. Vraag me niet hoe. Ik probeer me op het positieve te focussen. Dat lukt echt niet altijd. Het gevecht voor acceptatie van de lhbtq+-gemeenschap voer ik met zo veel kracht, dat het ook niet makkelijk is om mij met een onverdraagzame mening te confronteren. Als iemand mij bewust discrimineert, dan ga ik er vol in."

Ik merk dat ik soms op mijn tenen loop als het gaat om woordkeuzes. Zeg ik bijvoorbeeld trans vrouwen, transgenders, transseksuelen?

"Ik heb weleens botte journalisten tegenover me zitten, maar sommigen vragen ook welke benamingen ze het best kunnen gebruiken. Vragen staat vrij. Er bestaat nog veel onwetendheid. Als je goede intenties hebt, kun je mij niet zo snel beledigen. Een leraar mag ook niet kwaad worden als een leerling iets voor de derde keer fout doet. Ik ben bezig aan een missie voor acceptatie en ik snap dat dat een leerproces is. Natuurlijk hoop ik dat het zo snel mogelijk wordt afgerond, daar doe ik alles voor. Maar het gaat niet van de ene op de andere dag."

Wat is de meest voorkomende reden waarom mensen uit de lhbtq+-gemeenschap gediscrimineerd of aangevallen worden?

"Onwetendheid. Dat maakt angstig. Ik heb respect voor ieders geloofsovertuiging, maar in sommige religies bestaat geen ruimte voor iets anders dan heteroseksualiteit en de genderidentiteit die overeenkomt met het geboortegeslacht. Maar zelfs in die religies zijn er ruimdenkende mensen die het wel accepteren."

“Als iemands intolerantie voortkomt uit een bepaalde opvoeding, uit onwetendheid of als gevolg van een geloofsovertuiging dan snap ik dat.”
Loiza Lamers

"Als iemands intolerantie voortkomt uit een bepaalde opvoeding, uit onwetendheid of als gevolg van een geloofsovertuiging, dan snap ik dat. Dan kunnen we daar wellicht over praten. Misschien worden we het niet eens, maar dan hebben we het tenminste geprobeerd. Ook al vind ik dat acceptatie geen mening is. Dat moet je gewoon in je lijf hebben."

Is de lhbtq+-gemeenschap vooral bezig zich te verdedigen of te strijden voor acceptatie?

"We verdedigen ons om geaccepteerd te worden. Op mijn zevende begreep ik al dat ik altijd zal moeten vechten voor een plek binnen deze maatschappij. De acceptatie moet 100 procent zijn, daar zijn we nog lang niet."

Ga jij dat nog meemaken?

"Ik ben bang van niet. Maar dat ik het niet mee mag maken, betekent niet dat de generaties die na mij komen het ook niet mee zouden mogen maken. We leven ook voor de volgende generatie."

Je moet er moedeloos van worden dat er al sinds de Stonewall-rellen in 1969 letterlijk gevochten wordt voor die acceptatie en we zestig jaar later nog steeds hetzelfde gesprek voeren.

"In die tijd was onderdeel zijn van de lhbtq-beweging verschrikkelijk zwaar en bevond het transgender-zijn zich in de krochten. Maar als zij die strijd toen niet hadden gevoerd, had ik vandaag niet dit leven kunnen leiden. Laten we niet vergeten dat ik in Nederland kan zijn wie ik mag zijn, ook al is het soms zwaar. Vroeger mocht je bijvoorbeeld pas je naam veranderen als je een geslachtsoperatie achter de rug had. We zetten echt wel stappen."

Voel je je genoeg gesteund door mensen buiten de lhbtq+-gemeenschap om?

"Zeker, maar hoe iemand steun ervaart, ligt heel erg aan diens situatie. Ik ken mensen die niet meer door hun ouders erkend worden, die hun baan verliezen alleen omdat ze transgender zijn. Dat is misschien niet mijn realiteit, maar die is er wel. Mijn ouders hebben me geleerd dat iedereen anders is en dat we daarom allemaal gelijk zijn."

“Soms wil je hard van je afslaan. Maar ik heb al heel jong geleerd dat ik meer voor elkaar krijg als ik rustig blijf.”
Loiza Lamers

"Ik probeer altijd respectvol te blijven, want ik wil ook respect terugkrijgen. Soms wil je hard van je afslaan, omdat je wil dat iedereen luistert en jou accepteert. Maar ik heb al heel jong geleerd dat ik meer voor elkaar krijg als ik rustig blijf en me kwetsbaar opstel. Het klinkt soms alsof ik de wijsheid in pacht heb, maar ik maak ook fouten."

Denk je zelf weleens na over het stichten van een gezin?

"Zeker, maar ik ben met zoveel andere dingen bezig en heb op dit moment ook geen partner. Als ik uiteindelijk die wens heb, maar er staat niemand naast me, dan ga ik alleen op pad. Dat maakt me niet uit. Maar ik doe alles in mijn leven stap voor stap. Dat grijpt terug op hoe we vroeger mijn transitie hebben benaderd. Eerst puberteitsremmers bespreken, daarna eventueel met hormonen beginnen, dan de operatie. Ik was niet op mijn zevende al met mijn operatie bezig die pas elf jaar later zou plaatsvinden."

In een nog te verschijnen miniserie van Prime Video vertel je dat je het enerzijds irritant vindt om altijd weer als trangendermodel te worden aangeduid, maar dat het ook een belangrijk middel is om uiteindelijk geaccepteerd te worden zoals je bent.

"Alle labels moeten uiteindelijk verdwijnen. Of het nou om transgenders gaat of om kinderloze heterovrouwen. Ik ben een mens, maar heb iets gevonden waar ik voor wil vechten. En voor dat gevecht heb ik een podium gekregen, zodat dat meisje dat over een paar jaar als jongen wordt geboren dat niet meer hoeft te doen. Toen ik Holland's Next Top Model won, wist niemand dat ik een trans vrouw ben. Ik wilde zonder label en vooroordelen aan dat programma meedoen, om te kijken wat ik waard was. Ik ben een model, maar als transgender geboren. Ik ben geen transgender model. Je bent ook geen transgender caissière of transgender bakker. Ik werk niet anders dan ieder ander model."

Loiza Lamers vindt het belangrijk dat iedereen zichzelf kan zijn. (Foto: Annemieke van der Togt)

Tijdens Pride waait de transgendervlag feller in de wind dan in de rest van het jaar.

"Op dat moment komen we allemaal bij elkaar en zeggen: 'We strijden hele jaar door, maar in deze week doen we dat allemaal samen als één familie.' Dan ben ik nog steeds model, maar spreek ik vanuit het transgender-zijn."

Mis je de Pride?

"Heel erg, vooral de samenkomsten waarbij je die eenheid voelt. De lezingen en gesprekken, waarbij je een arm om elkaar heen kan slaan. En ik ga niet liegen, ik mis ook de parade. Lekker in de zon zitten met mijn outfitje en een drankje erbij om te vieren hoe geweldig het leven is."

Is de Pride nog steeds belangrijk voor de acceptatie van de lhbtq+-gemeenschap?

"Je hoort mensen vaak zeggen: 'Het is maar een feest, waar slaat het op?' Veel mensen uit de gemeenschap voelen zich nog steeds onderdrukt. Maar op die dag mogen we zijn wie we willen zijn. En dat is nodig. Er staan nu zoveel mensen, ook van buiten de gemeenschap, te genieten van de Pride. Dat is de hele intentie. Niemand hoeft zich buitengesloten te voelen."

Jij bent te zien in een Pride-campagne van een bekende ondergoedfabrikant. Hoe beoordeel jij of een bedrijf goede bedoelingen heeft of aan 'pink washing' doet?

"Dat is een moeilijk onderwerp, zeg ik je eerlijk. Ik werk toevallig al heel lang samen met deze opdrachtgever en doe diverse campagnes voor hen, ook buiten de Pride-campagne om. Ik vind het negatief als mensen beweren dat dit slechts marketing is. Ik heb hierdoor wel een podium. Ik hang in de etalages en ben online zichtbaar. Weliswaar als transgender, maar dat is prima. Ik creëer zichtbaarheid. Ik gebruik die bedrijven als podium. Als ik thuiszit en niks doe, breng ik mijn boodschap niet over en kan ik de acceptatie niet versnellen. Maar ieders antwoord op deze kwestie zal anders zijn."

Nu we er toch zijn: Pride is tot en met 31 juli elke dag om 19.25 uur te zien bij BNNVARA op NPO3