Najib Amhali overwon een jarenlange drank- en drugsverslaving. Maar in zijn recent uitgekomen biografie Najib valt te lezen dat de comedian nog een lang weg te gaan heeft. "Mijn vrouw vertrouwt me voor 99,99 procent. Die laatste honderdste procentpunt is geen wantrouwen, het is de angst dat ik terugval."

Najib is eigenlijk een aaneenschakeling van bevrijdingsslagen. De biografie belicht hoe een kleine Marokkaanse jongen uitgroeit tot een van de populairste cabaretiers van Nederland, maar zich constant overeind moet houden.

Eerst in een verslavingsgevoelige familie met een depressieve en drankzuchtige vader, later in een onverholen racistische maatschappij en uiteindelijk in een door hemzelf en zijn verslavingen gecreëerde jungle vol leugens en angsten.

Ondanks alles wat je hebt overwonnen, wordt aan het einde van de biografie duidelijk dat je niet tevreden bent over jezelf.

"Ik zit nog niet op 100 procent en ik weet ook niet of ik dat ooit zal bereiken. Misschien is de reis er naartoe belangrijker dan het doel. Ik moet elke dag waakzaam zijn dat ik geen terugval krijg. Tijdens therapiebijeenkomsten vertelden mensen dat ze door hun verslaving alles kwijt waren geraakt; hun huwelijk, hun gezin, hun werk. Toen ik dat hoorde, dacht ik bij mezelf: Kijk naar wat je nog wél hebt en wees daar blij mee. Ik probeer nu zoveel mogelijk uit het leven te halen. De tijd vliegt, ik ben al bijna vijftig."

Over een paar jaar heb je de leeftijd bereikt waarop je vader overleed.

"Ik probeer daar niet aan te denken, maar dat gaat automatisch. Ik ben heel dankbaar dat hij keihard heeft gewerkt en ons deze kans heeft gegeven. Ook al was hij er niet vaak, hij was een goed mens. Het is zo zonde wat hij allemaal heeft moeten missen. Ik weet niet of mijn hunkering naar het applaus in volle zalen moet compenseren voor zijn gemis. Maar het lijkt wel op het gevoel dat je krijgt als je vader zegt: 'Goed gedaan, jongen.'"

"Ik zit dit jaar 25 jaar in het vak en trek het me nog steeds aan wat ze van me vinden. Als je op een podium staat zie je niet de mensen die lachen, maar de mensen die op hun horloge kijken. Ik lees ook alle reacties die ik op deze biografie heb gekregen. 'Je bent helemaal geen moslim, want je zuipt', Ga lekker snuiven, hoerenzoon'. Volgens mij vertel ik juist in het boek dat ik al twee jaar niks heb gebruikt."

“Ik ging nooit mee als ze moesten voetballen op zondag. Meneer lag in zijn bed te rotten en als ik wakker werd, waren ze al klaar.”
Najib Amhali

Om ervoor te zorgen dat je geen terugval krijgt, houd je jezelf constant bezig en werk je harder dan ooit. Was werkdruk niet een van de belangrijkste oorzaken van je verslavingen?

"Ik had vooral last van schuldgevoelens. Mensen om me heen vroegen vaak financiële hulp, bijvoorbeeld om op vakantie te kunnen. Sommigen van hen hadden daar geen geld voor, omdat ze gewoon niet wilden werken. Omdat ik zelf vier keer per jaar op vakantie ging, durfde ik er niets van te zeggen. Al helemaal niet als het familie was. Het was misschien ook een manier om te compenseren voor het feit dat ik mijn verslavingen geheim hield. Ik vond mezelf geen goed mens, als ik anderen hielp voelde ik me beter."

Toen je succesvoller werd, leken die mensen steeds moeilijker tevreden te stellen.

"Dat was frustrerend. Op een gegeven moment vroegen ze alleen nog wat je voor ze moest halen en niet hoe het met me ging. Maar mensen helpen zit in me. We hebben laatst nog voedselpakketten uitgedeeld, onder meer in mijn geboorteplaats Nador. Die mensen kunnen op dit moment niet werken en dus geen eten kopen. Daar kunnen zij niks aan doen. Die help ik liever dan iemand die niet wíl werken."

Als jij na een optreden thuiskomt, zit je op de bank met een cola light te wachten tot je moe wordt, terwijl iedereen al slaapt. Vroeger vulde je die leegte met alcohol en cocaïne.

"Ik was bang voor de nacht. Als mijn vrouw ging slapen wist ik; ik ga zo de dealer bellen. Als er visite was en ik kon ik er niet onderuit komen, keek ik naar de klok en dacht: Shit. Het wordt te laat om te bellen. Nu drink ik thee, ga op tijd naar bed en word de volgende ochtend fit wakker."

Najib Amhali met zijn vrouw Niama en hun kinderen Novell (l) en Noah bij de première van de film Sonic in februari.

Je probeert ook verloren tijd met je kinderen in te halen.

"Ik ging nooit mee als ze moesten voetballen op zondag. Meneer lag in zijn bed te rotten en als ik wakker werd, waren ze al klaar. Dan kreeg ik weer een schuldgevoel en ging ik weer gebruiken. Een vicieuze cirkel. Mijn vrouw bracht de kinderen naar school, haalde ze op, bracht ze naar zwemles, kookte en deed het huishouden. Daar is ze eigenlijk mee doorgaan."

"Ik loop nu eigenlijk in de weg. Ik verlang ook iets te veel van mijn kinderen. Ik wil constant met ze knuffelen, maar zij willen gewoon even een film kijken of op de computer spelen. Ik heb ze nooit gevraagd hoe hun schooldag was. Nu doe ik het en verwacht ik direct hele lange gesprekken. Dat is soms pijnlijk, ik wil iets te snel."

“Ik heb zo vaak mensen misleid met woorden, nu moet ik me bewijzen met daden. Het wantrouwen zal altijd blijven bestaan.”
Najib Amhali

Waarom vertel je in de biografie over je affaire met Hind Laroussi?

"We kwamen op het onderwerp vreemdgaan, toen schoot dit voorbeeld eruit. Het was niet de bedoeling dat daar krantenkoppen uit zouden voortkomen."

Vind ik moeilijk te geloven, de boekverkoop krijgt een stimulans door dat soort berichten.

"Ik had liever gezien dat ze zouden uitlichten hoe mijn ouders als eerste Marokkaanse immigranten in Nederland terechtkwamen. Zij kwamen hier, keken om zich heen en kleedden zich zoals de mensen die ze zagen. Er waren nog geen halal slagerijen en ze deden mee met de maatschappij. Mensen lijken op dit moment meer met hun roots en hun geloof bezig te zijn."

"Tegenstellingen lijken af en toe ook belangrijker dan de zoektocht naar wat ons allemaal met elkaar verbindt. Vroeger gingen we met onze ouders naar Marokkaanse feesten, waar ook gedronken werd. Dat werd steeds minder en minder. Maar ik wil niet voor alle Marokkanen spreken."

Welke rol speelt het geloof op dit moment in jouw leven?

"In tijden van nood heb ik god om hulp gevraagd en ik denk dat het heeft geholpen. Geloven is iets persoonlijks, iets tussen mij en de schepper. Iedereen oordeelt de hele tijd, terwijl god de enige is die dat mag. Uiteindelijk moet jij je bij hem verantwoorden. En niet bij iemand die op zijn stoel heeft plaatsgenomen. Soms zijn mensen verbaasd als ze me in de moskee zien.

Na het overlijden van een tante van mijn vrouw, bad ik voor haar. Toen kwam er een man op me af. Hij had in het verleden over mij geroddeld en daar wilde hij zijn excuses voor aanbieden. Dat overrompelde me, maar ik vond het heel mooi. Dat is dus ook een ding van het geloof; je mag niet roddelen! Ik kan niet goedpraten wat ik heb gedaan. Maar het zijn mijn fouten en niemand hoeft tegen mij te zeggen dat ik naar de hel ga. Wie ben jij om mij te veroordelen?"

In de biografie beschrijf je hoe je vrouw afgelopen Oudejaarsavond even denkt dat je gesnoven hebt. Denk je dat het vertrouwen in jou ooit volledig hersteld zal zijn?

"Ik heb zo vaak mensen misleid met woorden, nu moet ik me bewijzen met daden. Het wantrouwen zal altijd blijven bestaan. Niet zoals vroeger, toen ze op me bleef wachten om mijn adem te ruiken. Maar ik snap het wel. Je bent zo bang dat degene waarvan je het meeste houdt weer in oude gewoontes vervalt. Natuurlijk kan het gebeuren dat ik een keer thuiskom en zeg: 'Ik heb twee drankjes gedronken en wel hierom en hierom.' Maar ik blijf niet in de gedachte hangen, ik ga verder."

Najib van Marcel Langedijk is verschenen bij uitgeverij Lebowski.