Als Lady Gaga in 2009 ogenschijnlijk uit het niets de hitlijsten bestormt, valt er al snel niet meer te ontkomen aan de catchy refreinen van 'Pa-pa-pa-poker face' en 'Papa-paparazzi' en wordt de zangeres als de nieuwe grote popster onthaald.

"Ze was meteen een fenomeen", vindt muziekjournalist Jasper van Vugt. "Ze maakte indruk met goede liedjes die op grote schaal aansloegen en nu tot de grootste hits van de afgelopen twintig jaar behoren. Dat stotterrefrein van Poker Face is legendarisch, daar gaat ze mee de geschiedenisboeken in."

Eva Koreman, radio-dj bij NPO 3FM, weet nog goed wanneer ze fan werd. "Ik had haar nog niet de kans gegeven die ze verdient toen ik haar live bij Paul de Leeuw zag. Ze zong Poker Face op de piano en speelde zelfs een stuk met haar voet. Ik zag haar muzikaliteit en moest huilen. Het ging hier niet om een gefabriceerde popster, maar om een kwetsbare en krachtige, fantastische muzikant."

Haar muziek alleen kan niet verklaren dat Lady Gaga al zo vroeg in haar carrière zo'n fenomeen werd. "Ze wist als geen ander spraakmakend en controversieel te zijn door stelling te nemen en zich uit te spreken", stelt Van Vugt. "Als je dat koppelt aan goede muziek en spectaculaire liveshows, krijgen mensen daar geen genoeg van."

Enkele jaren lang weet ze het onderwerp van gesprek te blijven met elke videoclip die ze uitbrengt en lijkt alles wat ze doet een succes te worden. Haar eerste twee platen gaan samen ruim twintig miljoen keer over de toonbank.

Ook voor Lady Gaga kwam er een minder succesvolle periode, waarin de publieke opinie over haar leek te veranderen. Haar album ARTPOP werd minder goed ontvangen en er werden 'slechts' tussen de twee en drie miljoen exemplaren van verkocht.

"Hoewel de meeste artiesten nog steeds hun handen zouden dichtknijpen voor de verkoopcijfers van die plaat, werd het toch ervaren als flop", aldus Van Vugt. "Je merkte dat ze op dat moment niet in staat was een beter album te maken en eigenlijk rust nodig had. Maar om een artiest van haar formaat is een heel bedrijf gebouwd en het is in het belang van dat hele bedrijf dat er hits worden gescoord en concerten worden gegeven. Als je overwerkt bent, is het echter lastig om kwaliteit te blijven leveren."

Koreman denkt dat de zangeres met ARTPOP haar tijd vooruit was. "Dat had enkele jaren later wellicht een groter succes kunnen worden. Uit haar documentaire (Gaga: Five Foot Two, red.) wordt ook wel duidelijk dat ze destijds niet goed in haar vel zat", verwijst ze naar de chronische pijnen waar de zangeres als gevolg van fibromyalgie aan lijdt.

Als ze in 2016 met het album Joanne terugkeert, gooit ze het met liedjes geïnspireerd op country en rock over een andere boeg. "Door het floppen van ARTPOP en de rust die ze nam, kreeg ze de ruimte om een album te maken dat ze zelf wilde, in plaats van dat ze mee moest doen aan de ratrace voor de eerste plaats in de hitlijsten", denkt Van Vugt.

De ballad Million Reasons wordt een hit, haar Super Bowl-optreden krijgt lovende kritieken en haar hoofdrol in de film A Star Is Born zet haar weer midden in de schijnwerpers. De soundtracksingle Shallow, een duet met Bradley Cooper, wordt haar grootste hit in jaren en wint een Oscar.

"Het zorgde ervoor dat ze serieuzer werd genomen als artieste en actrice. Het grote publiek begon in te zien dat ze meer is dan een spraakmakende popster met leuke liedjes. In nummers als Poker Face staat haar zangtalent natuurlijk ook niet centraal. Het beeld was vaak dat ze de vleesjurk en andere zaken nodig had als afleiding", legt Van Vugt uit.

"De manier waarop ze spraakmakend was, heeft vaak de leiding genomen in het oordeel van het grote publiek, waardoor haar muzikale talent lange tijd onderschat is. A Star Is Born is voor veel mensen een eyeopener geweest."

Koreman sluit zich hierbij aan: "Als je ziet hoe zij bij awardshows binnenkomt, denk je niet gelijk dat het gaat om een op het conservatorium geschoolde artieste. Ik denk dat ze dit zelf ook zo voelt. Zelfs haar fans maken grappen over hoe vaak ze in haar interviews benadrukt dat ze al sinds haar dertiende jazz zingt. Ze heeft lange tijd niet de erkenning voor haar muzikaliteit gekregen die ze verdient."

Met Chromatica keert Lady Gaga naar eigen zeggen terug naar de dansvloer en wil ze de pijn van de afgelopen jaren met haar fans van zich af dansen.

Van Vugt spreekt van een geslaagde terugkeer naar de muziek waar ze haar carrière mee heeft opgebouwd. "De algehele sfeer is een fijne terugkeer naar hoe we Gaga kennen. Ze is daar buitengewoon goed in geslaagd." Hij is te spreken over de invloeden van de jaren negentig op de plaat en hoe ze deze eigentijds heeft weten te maken.

Hij is dan ook niet bang dat een terugkeer naar dansbare popmuziek een stap terug in haar geloofwaardigheid als muzikant betekent. "Dit is haar stijl. Ze heeft al bewezen dat ze diverser is dan mensen dachten en doet nu weer waar haar kracht ligt."

Koreman is minder enthousiast over Chromatica. "Ik snap helemaal wat ze wilde doen en ze heeft de belofte dat het dansbaarder zou zijn dan Joanne ingelost, maar zeker de eerste helft bestaat alleen uit generieke housetracks met 120 beats per minuut. Het ligt er wel heel dik bovenop wat haar inspiratie voor de plaat was en ik hoor helemaal niets nieuws."

Ze hoopt dan ook dat Lady Gaga op een eventueel volgend album weer meer een eigen sound laat horen. "Als dit het album was dat ze moest maken om af te rekenen met haar pijn, dan moet ze dat natuurlijk doen. Hopelijk maakt het ruimte voor een fantastische opvolger."