Donald Trump versus Joe Biden: het wordt het Amerikaanse gevecht van de eeuw, zeker nu het coronavirus de verhoudingen nóg verder op scherp zet richting de presidentsverkiezingen in november. Wat zijn nu de grootste problemen voor elk van de twee kandidaten, en wat kunnen we komende tijd verwachten van hun campagnes?

Donald Trump

Als je met iemand moet vechten om een troon, is het handig als jij daar al op zit. Sinds het begin van de twintigste eeuw wisten Amerikaanse presidenten liefst veertien keer een tweede termijn veilig te stellen. Slechts vijf van hen slaagden daar niet in. Donald Trump lijkt zelf steeds nerveuzer te worden over de kans dat hij in november nummer zes wordt, maar deskundigen waarschuwen dat zijn kracht niet (opnieuw) moet worden onderschat.

Wat is Trumps grootste probleem?

Trump bevond zich begin februari in een benijdenswaardige positie. De Senaat had hem net vrijgesproken in een afzettingszaak, en hoewel de Democraten zijn verkiezingstegenstander nog moesten kiezen, leek de campagne van zijn potentieel grootste rivaal, Joe Biden, op sterven na dood. Trumps eigen campagne draaide daarentegen op volle toeren, en hij had de beschikking over het krachtigste politieke wapen: een uitstekend presterende economie.

De Amerikaanse werkloosheid lag vijf maanden geleden op het laagste punt in een halve eeuw tijd. De lonen stegen, het consumentenvertrouwen was hoog en de aandelenbeurzen verbraken records. Kortom, de langste economische boom uit de Amerikaanse geschiedenis, ingezet na de crisis van 2007-2008, was still going strong. De president kon een simpele boodschap verkopen: 'Vindt u het fijn dat de economie draait als een zonnetje? Stem Trump'.

Toen kwam COVID-19. Sinds medio maart is ongeveer een op de vijf werkende Amerikanen zonder baan komen te zitten en een golf van faillissementen dreigt. De aandelenmarkten zitten weliswaar in de lift, maar economen waarschuwen dat die geen volledig beeld geven van de gezondheid van de economie. Grote techbedrijven, zoals Amazon, doen bijvoorbeeld goede zaken tijdens een lockdown, maar een consument die zonder werk zit, kan zich straks waarschijnlijk weinig pakketjes veroorloven.

Het Witte Huis heeft zich niet onderscheiden in de gezondheidscrisis rond het virus. Trumps regering onderschatte de ernst van de pandemie lang (zoals te zien is in de tijdlijn die NU.nl begin april samenstelde). Tot een centraal testbeleid kwam het nooit en het Witte Huis ruziet met gouverneurs over het heropenen van de economie, terwijl de uitbraak nog niet onder controle is.

De president krijgt bovendien veel kritiek op zijn persoonlijke aanpak, bijvoorbeeld omdat hij zijn publieke optredens graag aangrijpt om tegenstanders aan te vallen of dubieuze medische adviezen te geven.

Trumps grootste probleem is dat COVID-19 hem het voornaamste wapen in zijn verkiezingsarsenaal, economische vooruitgang, uit handen heeft genomen en tegelijkertijd laat zien dat systematisch crisismanagement niet zijn sterkste punt is.

Hoe gaat de campagne van Trump eruitzien?

Aan de gezondheidskanten van de coronacrisis valt voor Trump weinig eer meer te behalen, dus de president richt zich nu vol op het heropenen van de economie. "Hoe hard ze ook proberen ons tegen te houden, dat kunnen ze niet", zei Trump begin deze maand in een nieuwe campagnespot met de titel American Comeback. "We hebben de beste economie gebouwd die de wereld ooit heeft gezien, en dat gaan we weer doen."

Daarnaast hebben Trump en de Republikeinen een serie felle aanvallen op Biden en de Democraten gelanceerd. Ze zeggen onder meer dat de Democratische presidentskandidaat seniel en uitgerangeerd is ('Sleepy Joe') en te soft richting China ('Beijing Biden'). De inhoud van die aanvallen wordt afgestemd op een handvol swingstaten, waar Trump goed moet presteren om Biden te verslaan. Zo hekelde de Republikeinse Partij afgelopen donderdag de klimaatstandpunten van de Democraat, terwijl Trump een bezoek bracht aan Pennsylvania, waar de economie sterk afhankelijk is van de winning van fossiele brandstoffen.

Trump haalde afgelopen week ook een oude favoriet van stal, nadat Barack Obama de coronarespons van het Witte Huis bekritiseerde. In een vloed van tweets onder de noemer 'Obamagate' beschuldigde Trump zijn voorganger van een samenzwering om zijn regering te laten struikelen, overigens zonder een greintje bewijs te presenteren.

In de Verkiezingsupdate kun je meer lezen over 'Obamagate'.

Joe Biden

De landelijke peilingen zeggen dat Joe Biden een comfortabele voorsprong heeft op de president, die worstelt met het coronavirus en de economie. Maar peilingen zijn niet alles, weten de Democraten sinds 2016 donders goed. En ze weten ook dat een Trump in het nauw rare sprongen kan maken.

Wat is Bidens grootste probleem?

Waar Donald Trump op zijn best is als hij stadions vol aanhangers kan opzwepen, moet de politieke veteraan Biden het vooral hebben van zijn talent voor het onderhouden van persoonlijke relaties. Hij geldt als benaderbaar en als een politicus die bereid is buiten zijn eigen cirkel te kijken als er een deal moet worden gesloten.

Biden was bijvoorbeeld een van de eerste witte Amerikaanse politici die stevig investeerden in banden met prominenten uit de zwarte gemeenschap. Die bezorgden hem begin dit jaar dan ook een historische comeback (video) en de eindoverwinning op Bernie Sanders.

Hoewel Biden op dit moment in een goede positie lijkt te verkeren, is die wellicht minder rooskleurig dan de landelijke peilingen suggereren. Zijn voorsprong, gemiddeld zo'n zes procentpunten, is namelijk vier tot vijf procentpunten kleiner in de belangrijke swingstaten.

Biden maakt een goede kans om landelijk de meeste stemmen te krijgen, maar hij ziet de winst aan zijn neus voorbijgaan als hij niet genoeg kiesmannen achter zich weet te scharen, zoals Hillary Clinton overkwam in 2016. Politicologen rekenen voor dat Biden de popular vote met grofweg drie procentpunten verschil moet winnen om in het Oval Office te komen.

COVID-19 maakt normaal campagnevoeren onmogelijk. Biden heeft geen officiële regeringsrol, dus hij verdween tijdens de crisis wat uit beeld in de Amerikaanse media, wat hem vervolgens door diezelfde media werd verweten. Tegelijkertijd heeft zijn rivaal als president een veel groter podium, wat hij benut door Biden en de Democraten uitgebreid aan te vallen. De Democraat en zijn team zetten de campagne online voort, maar heel vlot loopt dat nog niet.

Wat de zaken verder compliceert, is een beschuldiging van seksueel misbruik door een oud-medewerker van Biden, Tara Reade. Die wordt nog niet breed geloofd door Democratische kiezers, maar de Republikeinen ruiken bloed en zetten er vol op in.

Bidens grootste probleem is dat zijn vooruitzichten in de swingstaten momenteel niet rooskleurig zijn en door de coronacrisis zijn opties om die te verbeteren beperkt.

In de Verkiezingsupdate kun je meer lezen over de effecten van de beschuldiging van Reade op de peilingen en de strijd om de swingstaten.

Hoe gaat de campagne van Biden eruitzien?

Er zijn wat aanwijzingen dat de coronacrisis Trump weinig goed zal doen in het kieshokje. Amerikaanse presidenten kunnen in crisistijd rekenen op het zogeheten 'rally round the flag-effect', een boost voor hun populariteit, maar voor Trump bleek dat beperkt in omvang en van korte duur. Maar het populariteitscijfer van de president blijft vooralsnog stabiel en in de peilingen zit er weinig beweging in de diepe Amerikaanse politieke verdeeldheid naar partij. Biden zal moeten afwachten of Trumps aanpak van de coronacrisis en de belabberde staat van de economie die kunnen doorbreken.

In de tussentijd lijkt de oud-vicepresident erop gebrand de linkervleugel van de Democratische partij aan zijn kant te krijgen. Biden maakte afgelopen week bekend dat zijn campagneteam nu een actiegroep voor klimaatbeleid heeft, die wordt voorgezeten door de gematigde oud-minister John Kerry én progressief icoon Alexandria Ocasio-Cortez, de afgevaardigde uit Brooklyn die een belangrijke rol speelde in de campagne van Bernie Sanders.

Daarnaast gaat veel aandacht uit naar de zoektocht van Biden naar zijn ideale running mate. Hij heeft beloofd een vrouw te zullen kiezen. Naar verwachting duurt het nog weken totdat hij de knoop doorhakt. Zijn keuze zal waarschijnlijk inzicht bieden in de strategie waar zijn campagneteam op zal inzetten.

Dit is een speciale extra editie van de Verkiezingsupdate, waarmee NU.nl-buitenlandverslaggever Matthijs le Loux je elke vrijdag bijpraat over het politieke nieuws uit de VS. In de reguliere update vind je deze week aanvullende context en duiding.