In de Videoland-docuserie De Jacht op de Mocro-Maffia praat John van den Heuvel met de zussen van Nabil B., de kroongetuige in het Marengo-proces. "Ik word bedreigd door mijn werk, maar daar heb ik voor gekozen. Deze mensen hebben daar niet voor gekozen."

In De Jacht op de Mocro-Maffia zet de 57-jarige Van den Heuvel uiteen hoe B. kroongetuige werd en hoe zijn familie de afgelopen jaren heeft beleefd.

  • Op 14 januari 2017 belt Nabil B. de politie met het verhaal dat hij een wapen op zak heeft en laat hij zich arresteren om geen argwaan bij zijn opdrachtgevers te wekken. In de maanden daarna legt B. meer dan veertig zogenoemde kluisverklaringen af en noemt Ridouan T. en Saïd R. als opdrachtgevers.
  • In december 2017 sluit B. een overeenkomst waarin staat dat hij zal getuigen over de misdrijven waarover hij verklaringen heeft afgelegd. Verzoek is dat deze afspraak pas openbaar wordt gemaakt als T. en R. zijn aangehouden, uit angst voor vergelding.
  • De angst van B. blijkt gegrond. Nog geen week na de bekendmaking van het Openbaar Ministerie (OM) dat er een kroongetuige was opgestaan, wordt de broer van B., Reduan B., doodgeschoten in zijn beletteringsbedrijf in Amsterdam.

Waarom moeten we naar De Jacht op de Mocro-Maffia kijken?

"Omdat mensen aan het woord komen die hun verhaal nog niet hebben gedaan. Dan doel ik met name op de zussen van de kroongetuige. Ik vond het bijzonder dat zij zo uitgebreid wilden vertellen."

Hoe heeft u dat voor elkaar gekregen?

"Dat is een kwestie van een lange voorbereiding, het winnen van hun vertrouwen en ervoor zorgen dat dit vertrouwen niet beschaamd wordt. Dat was een hele klus. De familie van de kroongetuige heeft een enorm wantrouwen ontwikkeld. Niet alleen tegen alles wat met de overheid te maken heeft, maar ze hebben ook gezien dat er in de afgelopen jaren veel in de media is verschenen waar zij niet achter staan."

Kregen ze toestemming om te schrappen in de documentaire?

"Nee, de journalistieke onafhankelijkheid moet worden gewaarborgd. Het is wel zo dat we gevoelige gespreksonderwerpen van tevoren hebben aangeven, zodat ze zich daar enigszins goed op konden voorbereiden. Dat komt de kwaliteit van het interview alleen maar ten goede. Ze mochten het eindproduct voor verschijning ook zien om feitelijke onjuistheden eventueel aan te passen. En natuurlijk om dingen eruit te halen waardoor hun verblijfplaats of identiteit herleidbaar wordt."

“De familieleden zullen altijd over hun schouder moeten kijken”

Waren er momenten in het gesprek waarop u gas terug moest nemen?

"Toen het over de vermoorde broer van de kroongetuige ging en de manier waarop de overheid hun veiligheid wilde waarborgen, kwamen er wel emoties aan bod. Ze zijn enkele keren helemaal stukgegaan. Dan las je een adempauze in. Uiteindelijk is dit een familiedrama over een Marokkaans gezin dat keurig geïntegreerd is in Nederland. De meeste familieleden hebben goede banen in de financiële sector of in de juridische wereld. Nabil is het zwarte schaap, zijn handelen in het criminele milieu heeft de rest van de familie in grote, onomkeerbare problemen gebracht. Die kunnen hun oude leven nooit meer oppakken en zullen altijd over hun schouder moeten kijken."

U bevindt zich in een vergelijkbare situatie. Door uw publicaties over criminelen wordt u al 2,5 jaar beveiligd.

"Maar ik heb daar bewust voor gekozen. Dit is mijn vak en daar zijn risico's aan verbonden. Deze mensen hebben er niet voor gekozen. Sterker nog, die wilden altijd ver weg blijven van criminaliteit en opeens belanden ze in deze nachtmerrie."

Heeft u hen advies kunnen geven?

"Het is belangrijk geweest dat ik ze tijdens een bepaalde fase heb kunnen helpen. Het is lastig om daar specifiek op in te gaan, maar dat ging er onder meer over hoe je met publiciteit om moet gaan."

Gaf u advies omdat u vond dat de overheid dit niet in voldoende mate deed?

"Ze zijn tussen wal en schip gevallen. Ik herkende dat, want ik heb in het verleden ook met de zussen van Willem Holleeder en andere kroongetuigen contact gehad. Ik constateerde toen al dat sommige dingen gewoon niet goed gaan. Iedere keer hoopte ik dat daar lering uit werd getrokken, maar dat gebeurde vervolgens amper. Deze mensen zijn onschuldig. De overheid heeft haar fouten voor een deel erkend, maar nooit ruimhartig hersteld. De juridische kosten van de familie worden bijvoorbeeld niet meer vergoed."

Voor deze liquidaties wordt Ridouan T. vervolgd
120
Voor deze liquidaties wordt Ridouan T. vervolgd

Een paar jaar geleden vertelde u in een interview met de Volkskrant dat u het als uw journalistieke doel zag om aandeel te hebben in de arrestatie van Ridouan T. Is dat doel bereikt?

"Zijn arrestatie was een pure politie-aangelegenheid. Criminelen reageren venijnig als ze door de media uit de anonimiteit worden gehaald en soms zie je dat de overheid er dan nog een schepje bovenop doet om de jacht te verhevigen. Uiteindelijk heeft T. het aan zichzelf te danken. Er is een advocaat vermoord, een onschuldige broer van een kroongetuige, er zijn vergismoorden gepleegd. Misdaadblogger Martin Kok is doodgeschoten en er zijn aanslagen uitgevoerd op De Telegraaf en Panorama."

Waarom schrikt de moord op Kok u niet af?

"Na die moord dacht ik: wat is hier in vredesnaam aan de hand? Kok was de eerste die over de groep van T. schreef, maar hij sloeg door. Hij maakte ze bijvoorbeeld belachelijk, dat was een fout. Ik ben daarna samen met Mick van Wely (collega-misdaadjournalist bij De Telegraaf, red.) in het dossier gedoken en met mensen gaan praten. Samen gaven we T. een gezicht. In het op de kaart zetten van zijn organisatie hebben we dus wel een rol gespeeld. Dat is ook mijn taak. Ik zou mezelf een slechte misdaadverslaggever vinden als ik alleen over bolletjesslikkers en straatrovertjes zou schrijven. Ik wil dat niet bagatelliseren, maar als een van de meest gewelddadige groepen van Nederland in beeld komt, moet je daar aandacht aan besteden."

Heeft justitie u benaderd toen bekend werd dat u aan deze reeks werkte?

"Het is niet zo dat wij informatie uitwisselen met de overheid, dat zal ook nooit gebeuren. We maken wel vaak een voorpublicatie, om te achterhalen of we geen lopend onderzoek frustreren en te kijken of andere veiligheidsaspecten een rol spelen. Maar ik heb pas op het allerlaatste moment gezegd dat ik met de zussen van Nabil B. gesproken heb. Ik vind niet dat ik de overheid daarover hoef in te lichten, dat valt onder journalistieke vrijheid."

Wat is het belangrijkste doel van deze serie; mensen informeren of amuseren?

"Veel mensen vinden misdaad interessant, daar hoeven we niet hypocriet over te doen. Daarom wemelt het van de misdaadseries op bijvoorbeeld Netflix en Videoland. Maar mijn doel met deze serie is toch echt wel mensen informeren over wat er nu gaande is in deze zaak. Ik heb van veel mensen gehoord dat ze het overzicht volledig kwijt zijn geraakt."

De lijn tussen informatievoorziening, vermaak en je schuldig maken aan sensatiezucht is dun.

"En dat dwingt je iedere keer goed te kijken en de juiste afwegingen te maken. De een vindt misschien dat die lijn wordt overschreden, maar een ander niet. Ik vind dat de serie redelijk in balans is. We hebben geprobeerd het rustig en overzichtelijk te houden en niet de nadruk te leggen op emotie, maar we zijn dat ook niet uit de weg gegaan."

“Als ik over andere onderwerpen zou gaan schrijven, zou ik dat laf vinden van mezelf.”

Droomt u soms over het Marengo-proces?

"Oh, ja hoor. Maar we houden elkaar goed in de gaten. Ook omdat je weet dat je niet alleen maar vrienden maakt met dit soort documentaires. Ik ondervind natuurlijk al enkele jaren de gevolgen van het schrijven over mensen die dat niet leuk vinden."

Hoe vaak denkt u eraan te stoppen?

"Ik wil niet de frustratie voelen als ik door een paar criminelen mijn fantastische werk heb moeten neerleggen. Als ik over andere onderwerpen zou gaan schrijven, zou ik dat laf vinden van mezelf. Ik ben de moeilijkheden namelijk nooit uit de weg gegaan. Er kan echter een moment komen waarop ik denk: het is welletjes, laat een ander het maar doen. Maar in dat stadium zit ik nog lang niet."

Het vierde en laatste deel van De Jacht op de Mocro-Maffia is vanaf vrijdag te zien op Videoland.