Freek de Jonge publiceert deze week veertig jaar aan oeuvre op zijn YouTube-kanaal. Met NU.nl blikt hij terug op een aantal fragmenten uit die veertig jaar: "Mijn privéleven is goed geweest voor 75 procent van mijn grappen."

De Jonge breekt in Nederland door als cabaretier nadat hij in 1968 samen met Bram Vermeulen het duo Neerlands Hoop in Bange Dagen (vaak afgekort als Neerlands Hoop) vormt. Nadat de twee meer dan tien jaar hebben samengewerkt, besluit De Jonge in 1979 te stoppen met de formatie en solo verder te gaan.

De Jonge wil het publiek niet alleen vermaken, maar ook een diepere boodschap overbrengen. Daarvan is het fragment Pingpongballen, uit De Jonges eerste solovoorstelling De Komiek, een goed voorbeeld. De cabaretier zoekt hierin naar de zin van het bestaan, een thema dat een rode draad zal worden in toekomstige voorstellingen.

“In mijn cabaret heb ik veel gebruik kunnen maken van de Bijbel”
Freek de Jonge

"Mijn vader was dominee, waardoor ik ben grootgebracht met de verhalen uit de Bijbel en de structuur van die verhalen", vertelt De Jonge. "Daar heb ik veel gebruik van kunnen maken in mijn cabaret." Ook thema's als naastenliefde, wat vaak terugkomt in De Jonges voorstellingen, is iets dat hij heeft meegekregen van zijn vader.

Toch denkt De Jonge dat zijn vader, die overlijdt voordat De Jonge carrière maakt met Neerlands Hoop, enige moeite zou hebben gehad met bepaalde opvattingen of acties van zijn zoon.

"Ik denk dat we daar wel gesprekken over zouden hebben gekregen. Sinds een jaar of twintig hunker ik naar zo'n gesprek, maar dat kan niet meer. Ik vraag me bijvoorbeeld af of hij nu nog zou kunnen hebben geloofd in de god waar hij als dominee in geloofde."

Bekijk hier het fragment Pingpongballen van Freek de Jonge
271
Bekijk hier het fragment Pingpongballen van Freek de Jonge

Persoonlijk leven als inspiratie

Een andere belangrijke inspiratiebron voor de cabaretier is zijn persoonlijke leven. "Dat is goed geweest voor zo'n 75 procent van mijn grappen", aldus De Jonge. "Neem bijvoorbeeld Dood vogeltje, uit Bedevaart. Mijn zoon komt binnen met een dood vogeltje, dat is eigenlijk het verhaal. Dat heb ik vervolgens uitgewerkt tot een sketch van een minuut of tien."

“Mijn kinderen heb ik meestal buiten verhalen gehouden, maar heb er soms ook gebruik van gemaakt”
Freek de Jonge

Hoewel De Jonge zijn gezin opvoert in het stuk, probeert hij er meestal voor te zorgen dat naasten onherkenbaar blijven in zijn werk. "Ik wil ook dat het niet kwetsend of vervelend is voor degene die het betreft. Ik heb mijn kinderen over het algemeen buiten de verhalen gehouden, maar ik heb er soms ook wel gebruik van gemaakt."

"Zo ging het bij Dood vogeltje over mijn geweldige dochter - en dan heb ik ook nog een zoon. Gelukkig kon m'n zoon dat wel als grap zien. Dat is nooit een probleem geweest."

Bekijk hier 'Dood Vogeltje' van Freek de Jonge
315
Bekijk hier 'Dood Vogeltje' van Freek de Jonge

Nummer 1-hit met Leven na de dood

Bij een terugblik op het oeuvre van De Jonge kan zijn liedje Leven na de dood, zijn versie van het nummer Death is not the end van Bob Dylan, niet achterwege blijven. "Robert Jan Stips (keyboardspeler uit de Nederlandse band Nits, red.) en ik waren bezig met het programma Gemeen Goed en zochten daar nog een finalenummer voor."

“Ik zie niet zoveel in een coronaversie van 'Leven na de dood'”
Freek de Jonge

"Dit is een liedje dat in vijf minuten achter een piano is ontstaan en daarna totaal zijn eigen weg is gegaan." Het nummer werd zo'n hit, dat het in 1997 op de eerste plek van de Top 40 belandde.

Toch nam de cabaretier op een gegeven moment afstand van het provocatieve nummer. "Ik was natuurlijk geen carnavalsact. Nu zing ik het af en toe nog weleens en krijg ik zelfs verzoekjes om er een coronaversie op te maken. Maar dat zie ik niet zo zitten."

Bekijk hier 'Leven na de dood' van Freek de Jonge
360
Bekijk hier 'Leven na de dood' van Freek de Jonge

Aan sketch maken komt geen hele studie te pas

De Jonge kwam er rond zijn tiende achter dat mensen moeten lachen om wat hij vertelt en doet. "Omdat ik dat ontwikkeld heb en daar mijn vak van heb gemaakt, is dat op een zeker moment een techniek geworden. De combinatie van het oertalent en de aangeleerde techniek, dat mondt uit in een sketch. Ik kan niet zeggen dat daar een hele studie aan te pas komt, dat is echt iets wat op het moment zelf gebeurt."

“Ik wilde geen kinderen meer, ook niet een tweede leg”
Freek de Jonge

De cabaretier vertelt dat hij doorgaans maar 30 tot 40 procent van een show uitschrijft, en dat de rest zich ontwikkelt tijdens het spelen. "Sterilisatie is daar een goed voorbeeld van, dat is iets wat in een paar weken gegroeid is." Ook Sterilisatie is uit De Jonges leven gegrepen.

"De pil was nog niet zo oud, die gaf bij mijn vrouw bepaalde problemen en toen zei ik: ik wil geen kinderen meer. Ook niet later nog een tweede leg. Dus om dat sentimentele gevoel voor te zijn heb ik besloten om die ingreep te laten doen." Dat Sterilisatie tijdens het spelen steeds iets anders werd, verbaast De Jonge niet. "Het is natuurlijk ook een onderwerp dat zich goed leent voor reacties uit de zaal."

Bekijk hier 'Sterilisatie Conference' van Freek de Jonge
395
Bekijk hier 'Sterilisatie Conference' van Freek de Jonge

De rode lijn in De Jonge's carrière

Hoewel De Jonge het aan de ene kant fijn vindt dat mensen zo om hem moeten lachen, vertelt hij dat hij het - terugkijkend op zijn werk - soms ook "lastig vindt dat het publiek toch wel lacht".

“De lach moet geen vanzelfsprekendheid worden, daar heb ik mijn leven lang tegen gevochten”
Freek de Jonge

"Dat is een een rode lijn in mijn carrière." Hoewel de lach volgens De Jonge de olie is die een voorstelling smeert, irriteert het hem ook als toeschouwers maar om alles zitten te lachen. "Het moet niet vanzelfsprekend worden. Daar heb ik mijn hele leven tegen gevochten."

Op het YouTube-kanaal van de komiek publiceert hij alles wat hij en zijn vrouw Hella sinds 1980 op video geregistreerd hebben.