Een halve eeuw geleden was het wereldnieuws: de Britse succesband The Beatles stopte ermee. Direct kwamen er tal van verhalen op gang over het hoe en waarom, met daarin vaak een hoofdrol voor Yoko Ono. De waarheid is waarschijnlijk minder spannend dan wat veelvuldig wordt beweerd.

De Britse krant Daily Mirror pakt op 10 april 1970 uit met een voorpagina-artikel waarin ze het einde van The Beatles aankondigt. Naast een foto van bandlid Paul McCartney is in grote letters te lezen 'Paul Quits The Beatles'.

Muziekjournalisten wijzen als snel met de beschuldigende vinger naar Yoko Ono, de vrouw van bandlid John Lennon. Zij zou degene zijn geweest die de bandleden uit elkaar dreef.

Maar was dat niet te kort door de bocht? Volgens Michiel Tjepkema, Beatles-kenner en maker van The Beatles-podcast Fab4Cast, zat het einde er al veel langer aan te komen. "Het uiteenvallen van The Beatles heeft echt meerdere verklaringen."

Eerste problemen ontstaan al in 1966

De eerste wrijving tussen de groepsleden ontstaat in 1966. Lennon, George Harrison en Ringo Starr krijgen genoeg van het toeren en willen ermee stoppen. Het publiek schreeuwt telkens zo hard dat de bandleden zichzelf nauwelijks kunnen horen.

Drummer Starr geeft in interviews toe dat hij naar de schouderbewegingen van de andere bandleden moet kijken om de maat te kunnen houden.

McCartney wil doorgaan met optreden, maar onder druk van de rest gaat hij toch overstag. Het duurt nog ruim drie jaar (30 januari 1969) totdat de band weer voor publiek staat. Lennon begint inmiddels steeds meer twijfels te krijgen bij de groep, zo vertelt hij later in een interview met Newsweek.

Wetenswaardigheden over The Beatles

  • The Beatles worden beschouwd als een van de belangrijkste bands ooit.
  • De groep bestond uit Paul McCartney, John Lennon, George Harrison en Ringo Starr. Alleen McCartney en Starr zijn nog in leven.
  • Het viertal verkocht wereldwijd 600 miljoen platen en geldt daarmee als een van de succesvolste formaties ooit.
  • Tot de grootste hits behoren All You Need Is Love, Let It Be en Yesterday.
  • De groep staat al jaren op de eerste plek in de lijst met de invloedrijkste popmuzikanten ooit.
  • The Beatles gaven twee optredens in Nederland. Op 5 juni 1964 in Hillegom en een dag later in het Noord-Hollandse Blokker.

Overlijden manager en eerste flop zorgen voor spanningen

In 1967 krijgen The Beatles opnieuw tegenslag te verwerken. Terwijl de vier muzikanten allemaal aan het uitzoeken zijn waar ze heen willen met hun carrière, overlijdt manager Brian Epstein op 32-jarige leeftijd onverwacht aan een overdosis medicijnen.

"Hij maakte ze mee vanaf het begin en heeft ze de hele wereld over gestuurd. Het wegvallen van Epstein zorgde ook voor een gat in het management en het verlies van een bindende factor", aldus Beatles-kenner Tjepkema. "McCartney nam al snel deze rol op zich en werd in feite de nieuwe manager. Ze hadden vlak daarna hun eerste flop te pakken met de film Magical Mystery Tour."

Nieuwe manager vormt een splijtzwam in de groep

In 1968 beginnen The Beatles hun eigen bedrijf: Apple. "Dat was bedoeld om jonge artiesten een kans te geven en zou voor de belasting voordeliger zijn. Er was alleen weinig controle op wat er aan geld uit ging", vervolgt Tjepkema. De persoon die orde op zaken moet stellen, is de Amerikaanse zakenman Allen Klein, die ook manager van The Rolling Stones is.

McCartney wil niet samenwerken met Klein, maar de overige Beatles zien wel iets in hem als manager. "Ook dat leidt tot spanningen binnen de groep, waarbij McCartney lijnrecht tegenover de anderen komt te staan." Onder grote druk van de rest gaat hij toch akkoord, maar zonder het contract daadwerkelijk te tekenen.

John Lennon raakt in de ban van Yoko Ono

Inmiddels komt ook Ono steeds meer in beeld. Lennon leert haar kennen tijdens een kunsttentoonstelling in Londen in 1966. Hij is dan nog getrouwd met Cynthia Powell. Lennon en Ono beginnen artistieke projecten en brengen steeds meer tijd met elkaar door, maar pas in 1968 vraagt hij officieel een scheiding van Powell aan en gaat hij verder met de Japanse kunstenares.

De twee volgen elkaar overal. Lennon neemt haar zelfs mee naar studiosessies, wat heel ongebruikelijk is binnen The Beatles. Als Ono tijdens een opnamesessie in 1969 hardop haar mening geeft, leidt dat tot ruzie.

Tony Barrow, toenmalig persvoorlichter van de groep, schrijft later in zijn boek The Real Beatles Story dat McCartney boos riep: "Praatte daar iemand? Wie was dat? Zei jij iets, George? Ik zag je lippen niet bewegen."

Het conflict escaleert, maar groep houdt de schijn op

Ook de media beginnen negatief te schrijven over Ono en haar invloed binnen The Beatles. Lennon en Ono proberen dat te negeren en nemen in de tussentijd veel experimentele muziek op. Tjepkema: "Op de hoes van het album Two Virgins kijken ze poedelnaakt de camera in. Op veel begrip bij de andere Beatles en de muziekpers kan dit niet rekenen."

In september 1969 heeft Lennon genoeg van The Beatles. Tijdens een vergadering zegt hij dat hij een scheiding van de groep wil. Dankzij manager Klein wordt de ruzie buiten de media gehouden. Zo lijkt het voor de buitenwereld vooralsnog alsof er niets aan de hand is. Maar het vuur blijft smeulen en kan elk moment weer oplaaien.

McCartney steekt meer energie in zijn solocarrière

Ondertussen is McCartney al druk bezig met het opnemen van zijn soloalbum, en een week voor dat uitkomt, geeft hij een interview aan een aantal journalisten. Wanneer die hem vragen of er nog nieuwe muziek van The Beatles komt en of hij nog wil samenwerken met Lennon, antwoordt hij kort: "nee".

Deze uitspraak interpreteert de Daily Mirror als het einde van de popgroep, en het nieuws bereikt op die manier ook het grote publiek.

De aankondiging van McCartney komt als een verrassing voor de rest. "De ruzies waren nooit helemaal uitgesproken. Er was meer een scenario waarin The Beatles meer een los-vast verband zou worden, waarbij iedereen zijn eigen ding kon doen en dan soms samenkomt met de groep, maar daar had McCartney geen zin in."

'Het is goed dat ze nooit meer bij elkaar zijn gekomen'

Volgens Tjepkema waren de bandleden simpelweg toe aan hun eigen carrières. "Op White Album staan de liedjes nog steeds vaak onder de naam Lennon-McCartney, die samen de meeste hits van de groep componeerden. Maar in feite waren het solocomposities."

The Beatles, als een groep vrienden begonnen, eindigen met ruzie. De podcastmaker noemt het einde desondanks een "perfecte afsluiting". "Ze hadden met Abbey Road (1969, red.) een schitterend album en daarna nog een met Let It Be (1970). Ze hebben op alle mogelijke manieren de grenzen verlegd. Het was voor iedereen tijd om een volgende stap te zetten."

"Het is goed dat ze nooit meer bij elkaar zijn gekomen, want ik denk niet dat ze het niveau van de jaren zestig zouden hebben geëvenaard. Het is het perfecte einde, hoe paradoxaal het ook klinkt."