Nederlandse automobilisten mogen vanaf 16 maart nergens meer harder rijden dan 100 kilometer per uur. De kans lijkt reëel dat het een flink deel van de weggebruikers moeite gaat kosten deze nieuwe limiet te eerbiedigen. Waarom willen we toch zo graag zo hard rijden?

Er zal vrijwel niemand op de Nederlandse wegen zijn die nooit het gaspedaal nét wat verder heeft ingedrukt dan officieel is toegestaan.

Volgens cijfers van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) rijdt buiten de bebouwde kom gemiddeld een op de drie automobilisten te hard. Maar zeker op sommige provinciale wegen ligt dit aantal vaak veel hoger, tot rond de 80 procent van de voertuigen.

Ook binnen de bebouwde kom gaan we met z'n allen graag en vaak over de schreef, stelt SWOV-woordvoerder Patrick Rugebregt. "Het aandeel overtreders op een weg hangt vooral samen met de geloofwaardigheid van de limiet, de verkeersintensiteit en het handhavingsniveau."

Politie verwacht relatief hogere boetes door verlaging snelheid
73
Video
Politie verwacht relatief hogere boetes door verlaging snelheid

'Hard rijden geeft ons een kick'

Iedereen weet dat de kans op (ernstige) verkeersongevallen toeneemt als je (te) hard rijdt. Rugebregt: "Naar schatting wordt een derde van alle dodelijke verkeersongevallen mede veroorzaakt door te snel rijden."

“Achter het stuur voelen we ons volledig in controle.”
Gerard Tertoolen, verkeerspsycholoog

Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen van adviesbureau XTNT moet lachen om de vraag waaróm we toch te hard rijden, ondanks al die waarschuwingen en gevaren. "Het korte antwoord op die vraag is: omdat het kan", legt hij uit. "De auto is gemaakt om harder te rijden, de wegen zijn gemaakt om harder te rijden. En het geeft ons een kick. Achter het stuur voelen we ons volledig in controle, de auto wordt een verlengstuk van ons ego. Die psychologische factor is heel belangrijk."

'Vrouwen drukken ook steeds vaker gaspedaal verder in'

Ja, het vooroordeel klopt dat mannen zich over het algemeen sneller schuldig maken aan te hard rijden dan vrouwen, bevestigt Tertoolen. "En dan vooral jonge mannen, daar spelen de hormonen en de geldingsdrang nog meer parten", vertelt hij. "Maar ook in dit opzicht maken de vrouwen een belangrijke emancipatieslag. Op de weg zie je tegenwoordig steeds vaker ook vrouwen het gaspedaal net iets verder indrukken."

Een andere gedachte die overheerst bij de voortrazende automobilist, is dat bij een hogere snelheid de plaats van bestemming eerder wordt bereikt. "Ook dat zit grotendeels tussen de oren", legt Tertoolen uit. "We zijn niet voor niets onderweg: we hebben een dóél, daar willen we héén, hoe eerder hoe beter."

'Notoire hardrijders bereik je niet met een campagne'

Woordvoerder Rob Stomphorst van Veilig Verkeer Nederland (VVN) denkt dat de meeste automobilisten die te hard rijden dit niet eens heel bewust doen. "Het is maar een kleine groep notoire overtreders die consequent te hard rijdt en manoeuvres uitvoert die andere weggebruikers de stuipen op het lijf jagen", constateert hij.

De lobbyclub vindt dat, zeker nu de maximumsnelheid wordt teruggeschroefd naar 100 kilometer per uur, de politie strenger en slimmer zou moeten beboeten om alle verkeersdeelnemers te dwingen zich aan de nieuwe richtlijnen te houden. "Dit is een groep die je ook niet kan bereiken met een campagne of een lijstje met tips", stelt Stomphorst. "Het is gewoon een tweede natuur van deze groep om stelselmatig de verkeersregels te overtreden."

100 of 130: hoeveel tijd kost het en hoeveel geld bespaar je?
230
Video
100 of 130: hoeveel tijd kost het en hoeveel geld bespaar je?

VVN: Grapperhaus moet belofte van handhaving nakomen

Verkeerspsycholoog Tertoolen beaamt dat het goed zou zijn als de politie streng gaat handhaven. Maar tegelijkertijd heeft hij er een hard hoofd in dat dat gaat gebeuren. "Minister Grapperhaus heeft veel spierballentaal geuit over beboeten en trajectcontroles. Maar je ziet dat dit maar ten dele effect heeft: weggebruikers achterhalen snel zat waar géén controles zijn en waar ze, in hun gedachten, dus de verloren tijd extra kunnen gaan inhalen."

Natuurlijk kan de weg op termijn veiliger worden door de lagere maximumsnelheden. "Maar ik vrees dat veel weggebruikers zich de komende weken juist enorm gaan opvreten over de nieuwe borden", zegt de wetenschapper. "En die frustratie zal er op de een of andere manier toch uit moeten. Sommige weggebruikers hebben geen enkel begrip voor de achterliggende motieven, namelijk het terugdringen van de stikstofuitstoot. Zeker gewoonterijders zullen psychologisch geen enkele urgentie voelen om op de A6 naar Friesland twee uur lang 100 kilometer per uur te gaan tuffen."