Nadat Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet erkende in de fout te zijn gegaan met de omstreden 'Marokkanen'-tweet, wil hij gewoon doorgaan met "ons werk". Maar wat betekent het zoveelste incident waarbij Baudet met racisme in verband wordt gebracht voor de toekomst van de partij?

Voor VVD-leider Mark Rutte is de tweet nu in ieder geval geen reden om Baudet op voorhand uit te sluiten.

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhof is wat scherper. "Het is er niet beter op geworden", zegt hij op de vraag of samenwerken met Forum voor Democratie (FVD) in de toekomst een optie is.

Pieter Heerma (CDA): "In algemene zin geldt dat het überhaupt lastig samenwerken is met politici die ondoordachte, domme uitspraken doen die onnodig polariserend zijn."

De tweet kan verstrekkende gevolgen hebben. "Dit is vrij spectaculair wat hier gebeurt", zegt Joost van Spanje, als politicoloog verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. "Het lijkt erop dat Forum zijn eigen glazen aan het ingooien is."

Nog geen vier jaar geleden was FVD een net opgerichte kleine partij die zich knap heeft ingevochten in de Tweede Kamer, met de winst tijdens de laatste Senaatsverkiezing als hoogtepunt. "Ik krijg nu sterk de indruk dat Baudet er alles aan doet om zich te isoleren."

De politicoloog wijst op de belangrijkste reden van het electorale succes van Baudet: "De aantrekkingskracht van FVD was dat zich naast de PVV een nieuwe, rechtse anti-immigratie partij meldde; een partij die in tegenstelling tot de partij van Geert Wilders mogelijk wel aan de politieke knoppen kon zitten."

'Baudet komt steeds meer in de extreme hoek terecht'

Tijdens de formatie in 2017 trokken VVD en CDA een streep door regeringsdeelname met de PVV. De 'minder-Marokkanen'-uitspraak, de inperking van de vrijheid van religie voor moslims en het herhaaldelijk ondermijnen van de rechterlijke macht waren voor de twee partijen de belangrijkste redenen om niet met de PVV in zee te gaan.

Van Spanje ziet dat Baudet zich steeds meer richting de extreemrechtse hoek manoeuvreert en het daarmee voor zichzelf moeilijk maakt om een serieuze coalitiepartner te worden.

"Na de 'treintweet' zie je dat hij nadrukkelijker in verband wordt gebracht met racisme. Kijk maar naar het hoofdredactionele commentaar van Trouw waar gesproken wordt van 'een racistische' ondertoon in de tweet. De Volkskrant spreekt van een 'onversneden racistische agenda' van Baudet. Tel dat op bij zijn eerdere uitspraken over homeopathische verdunning en de 'boreale' verkiezingsspeech, en je komt steeds meer in de extreme hoek terecht."

Van Spanje wijst op wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat als een partij eenmaal in verband wordt gebracht met extreemrechts, grote groepen kiezers zich afkeren. "Er zullen altijd kiezers zijn die stemmen op de PVV en FVD, maar andere rechtse kiezers willen vooral een partij die aan de knoppen kan zitten en in Nederland betekent dat dat je moet samenwerken met andere partijen."

Tegelijkertijd ziet hij ook dat VVD en CDA in Noord-Brabant in zee lijken te gaan met de partij van Baudet. "Dit wordt een heel interessant moment", aldus Van Spanje.

Baudet zal zich ook realiseren dat eventueel meebesturen vooral van VVD en CDA zal afhangen. GroenLinks-voorman Jesse Klaver toonde zich vrijdag al verontwaardigd over de provinciale samenwerking: "VVD en CDA willen extreemrechts in het zadel helpen. En dat na de racistische uitingen van de FVD-voorman deze week." Ook Rob Jetten (D66) sluit FVD uit: "De tweet is racistisch. Dit was geen foutje van Baudet."

Hij wijst op de formatiebrief die de VVD en CDA schreven waarin zij de redenen aanhalen om niet met de PVV in zee te gaan: "Dat ging om discriminatie, inperking van grondwettelijke vrijheden en ondermijning van de rechterlijke macht. Dat is precies waar Baudet ook voor staat. Wat is er dan veranderd voor de VVD en CDA?"

Rutte over tweet Baudet: 'Hij zat er echt helemaal naast'
76
Video
Rutte over tweet Baudet: 'Hij zat er echt helemaal naast'

'Baudet na zijn 'boreale-toespraak' al schmutzig'

Voor de VVD is de tweet echter geen kantelpunt. "Het is niet zo dat ik een heel hoge pet van Baudet op had en dat hij nu van zijn voetstuk is gevallen", zegt VVD'er Dijkhoff als hem wordt gevraagd of de partij in zijn perceptie is veranderd.

"Die tweet is dom. Het zegt iets over zijn karakter. Maar het zijn geen dingen die we niet al van hem wisten", aldus Dijkhoff. De VVD'er vond de partij van Baudet na zijn 'Boreale-toespraak' al "schmutzig". "Daar past dit in."

CDA'er Heerma wil niet vooruitlopen op de vraag of FVD een toekomstige coalitiepartner kan worden. "Dat is nu totaal niet aan de orde." Over de provinciale samenwerking wil hij zich niet uitlaten. Ook de twee mogelijke partijleiders van het CDA Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra willen zich niet uitspreken.

Of de Tweede Kamerfractie van de partijen zitten te wachten op een coalitie met FVD is nog maar de vraag. VVD-Kamerlid Zohair el Yassini noemde de tweet van Baudet "walgelijk" en betichtte de FVD'er van "laf wegduiken".

Volgens Van Spanje is het feit dat Rutte de deur voor Baudet nadrukkelijk openhoudt het belangrijkste signaal. "Dat betekent geen cordon sanitaire voor FVD. Wat er op provinciaal niveau gebeurt, is minder belangrijk dan het nationale podium." Van Spanje ziet dat Rutte ervoor heeft gekozen om Baudet niet, zoals hij dat bij Wilders heeft gedaan en doet, te isoleren. "Daardoor blijft FVD voor rechts een aantrekkelijke optie."