Boos beent een vrouw dinsdagavond weg uit het stadhuis van Assen. Ze was vastberaden om piet te spelen tijdens de Sinterklaasintocht in Assen, maar nu ze de nieuwe kleur van de pieten heeft gezien, twijfelt ze. "Ik weet het nog niet hoor, Zwarte Piet hoort gewoon zwart te zijn."

Een van de grootste Sinterklaasintochten van het land wordt elk jaar in Assen gehouden. Meer dan vierhonderd pieten lopen mee en er komen volgens de organisatie twintigduizend mensen op af.

Ondanks grote tegenstand vanuit het vrijwilligersbestand is ook in Assen besloten dat zaterdag tijdens de intocht alleen roetveegpieten aanwezig zijn.

De vrouw, ze wil haar naam niet zeggen ("dat lijkt me niet zo'n goed idee"), heeft zojuist de vrijwilligersbijeenkomst in de Drentse hoofdstad bijgewoond, die elk jaar kort voor de intocht van Sinterklaas wordt gehouden.

Normaal gesproken hoort die bijeenkomst een gezellige avond te zijn, waar de vrijwilligers vast in de Sinterklaassferen komen. Maar dit jaar dreigt dat anders te zijn.

Het besluit van het organisatiecomité om alle pieten roetvegen te geven in plaats van ze zwart te schminken ligt daaraan ten grondslag. Vorig jaar was een klein deel van de vierhonderd pieten al roetveegpiet, maar dit jaar besloot de organisatie dat alle pieten niet meer egaal zwart of bruin zijn.

De transitie van Zwarte Piet door de jaren heen
De transitie van Zwarte Piet door de jaren heen

'Wat heeft dit met Sinterklaas te maken?'

Alle pieten lopen zaterdag in Assen in "allerlei roetgekleurde variaties", omdat het organisatiecomité vindt dat het "de ogen niet mag en kan sluiten voor de discussie die in de maatschappij speelt". Het besluit werd per brief meegedeeld aan de vrijwilligers en zorgde voor heftige reacties op sociale media.

"Wat heeft dit met Sinterklaas te maken", stelt een betrokkene. Een Assenaar denkt "dat er heel wat mensen afhaken in verband met de roetveegactie".

Het besluit om roetveegpieten in te voeren in Assen kan ook niet op de steun rekenen van Roelof. Hij wil niet dat zijn achternaam wordt gepubliceerd, "anders staan ze bij mij voor de deur", zegt hij.

Roelof was jarenlang een van de vierhonderd pieten tijdens de intocht in Assen, maar nadat vorig jaar besloten was dat niet alle pieten meer zwart zouden zijn, besloot hij als vrijwilliger te stoppen.

"Sinds de discussie is begonnen, ben ik gestopt. Ik erger me aan die paar anti-Zwarte Pietenactivisten", zegt hij. "Ik heb me erbij neergelegd, het loopt vandaag of morgen vreselijk uit de hand." Roelof is wel nog steeds Piet bij een andere, kleinere, intocht in Assen. "Daar zijn en blijven we zwart", stelt hij.

Hoe gaan ze in België om met de discussie rond Zwarte Piet?
Hoe gaan ze in België om met de discussie rond Zwarte Piet?

'De samenleving vraagt ogen open te houden'

Ondanks dat lang niet alle vrijwilligers zich kunnen vinden in het standpunt van de organisatie, paste het comité zijn besluit niet aan. "We willen een begrijpelijk kinderfeest en nadat de NTR besloot om tijdens de landelijke intocht alleen roetveegpieten mee te laten lopen, vielen alle argumenten vóór Zwarte Piet weg", vertelt Toine Straatman, bestuurslid van het organisatiecomité in Assen en tijdens de intocht hoofdpiet.

"In het noorden van Nederland speelt de maatschappelijke discussie of Zwarte Piet racisme is minder sterk dan in bijvoorbeeld de Randstad", vervolgt Straatman.

"Dat heeft te maken met dat er minder grote aantallen gekleurde Nederlanders in het noorden wonen. Maar de samenleving vraagt ons wel om onze ogen open te houden en als je eerlijk bent is het sentiment: 'We doen het al jaren zo', het enige argument om de Pieten in traditionele kleuren te schminken."

Locatie bijeenkomst angstvallig geheim gehouden

Aan de telefoon is het bestuur van het organisatiecomité erg open over de uitleg van het besluit, maar zodra de veelbesproken vrijwilligersavond dichterbij komt, sluiten de rijen zich.

"We verwachten geen bijzondere dingen", is een veelgehoorde uitspraak over de avond waarop ook de roetveegpieten worden gepresenteerd, maar toch wordt de locatie geheim gehouden.

Uiteindelijk blijkt via de gemeente dat de vrijwilligersbijeenkomst in de raadzaal van het Assense stadhuis is. Er zijn twee handhavers en een agent aanwezig en de paar aanwezige journalisten worden angstvallig buiten de deur gehouden.

In de hal van het stadhuis zitten mag, er wordt vriendelijk koffie aangeboden, maar zodra de voorbeeldpieten het stadhuis binnen komen lopen moeten ze met hun rug naar het journaille staan. Om het maken van foto's te voorkomen gaat een man pal voor de Pieten staan.

Gek genoeg blijft de deur van de raadzaal gewoon openstaan, waardoor we de bijeenkomst gewoon kunnen volgen.

De 'nieuwe' Pieten betreden het stadhuis in Assen. (Foto: Pro Shots)

Spanning neemt toe bij presentatie Pieten

Als de uitleg over de intocht van zaterdag ten einde loopt worden de roetveegpieten gepresenteerd. De spanning bij de organisatie is voelbaar, maar die valt weg als de vrijwilligers de Pieten met applaus ontvangen. Ze lijken tevreden te zijn met de kleur en de hoeveelheid roetvegen, aangezien het erop lijkt alsof de Pieten wel erg vaak door vieze schoorstenen zijn gegaan. De vrijwilligers mogen zelf kiezen of ze wel of geen pruik dragen.

Een enkeling loopt alsnog boos weg, maar van het afhaken van tientallen vrijwilligers is geen sprake. "Ik heb principes en Zwarte Piet hoort gewoon zwart te zijn, dus ik was benieuwd hoe dit zou gaan", zegt Wibbo Haan, al dertig jaar piet tijdens de intocht in Assen. "Maar ik ben tevreden, hier kan ik mee leven."

Opgelucht haalt hoofdpiet Straatman na afloop adem. Hij erkent dat hij het toch wel spannend had gevonden, al zal pas na de intocht van zaterdag blijken of heel Assen kan leven met de nieuwe kleur van de Pieten. "Soms zijn mensen het niet helemaal met ons eens. Maar we moeten niet vergeten: het is een kinderfeest. We willen de magie van Sinterklaas en de Pieten in leven houden."