De Italiaanse voetbalcompetitie wordt dit seizoen geteisterd door tal van racisme-incidenten. De problemen worden niet erkend, waardoor een oplossing voor de korte termijn niet voorhanden lijkt.

Het voetbalseizoen in de Serie A is pas twee speelrondes onderweg als Romelu Lukaku, spits van Internazionale, op bezoek bij Cagliari een strafschop mag nemen. Als de Belg achter de bal gaat staan en begint aan zijn aanloop, zijn er vanaf de tribunes apengeluiden te horen.

Hoewel het bewijs op verschillende video's te horen en te zien is, blijft een straf van de Italiaanse voetbalbond uit. Het "gefluit en gezang" is volgens de tuchtrechter alleen te horen op het moment dat de strafschop wordt genomen en dat is onvoldoende om een sanctie uit te delen.

Lukaku, die dan pas een aantal weken in dienst is bij Inter, hoeft ook niet te rekenen op bijval van zijn eigen fans. De Curva Nord, de harde kern van Inter, ontkent in een verklaring zelfs dat racisme een probleem is in het Italiaanse voetbal.

Dat het incident niet op zichzelf staat, blijkt een aantal weken later als diezelfde Lukaku op de Italiaanse televisie opvalt met zijn goede spel. De tachtigjarige analist Luciano Passirani is onder de indruk van de aanvaller, maar drukt zich uit in woorden die hem uiteindelijk zijn baan zullen kosten.

"Hij heeft iets wat geen enkele andere speler heeft", begint Passirani nog vol lof over Lukaku. "Met zijn doelpunten is hij in staat om zijn team te dragen. In een-tegen-eensituaties is hij niet af te stoppen. Als tegenstander val je in zo'n duel op de grond, of je zou hem tien bananen moeten geven."

Romelu Lukaku kreeg al in zijn tweede competitiewedstrijd voor Internazionale te maken met racisme. (Foto: Getty Images)

'Probleem uit zich op tribunes, maar zit in maatschappij'

Hoewel Passirani nog tijdens de uitzending zijn excuses aanbiedt voor zijn "ongelukkige woordkeuze" maakt zender Telebombardia al snel bekend geen gebruik meer te maken van de diensten van de analist.

"Het aantal incidenten rondom racisme in Italië is in het laatste anderhalf jaar toegenomen", zegt Emile Schelvis, specialist op het gebied van Italiaans voetbal. "En dat is eerder een maatschappelijk dan een voetbalprobleem. Het komt alleen tot uiting op de tribunes."

Schelvis wijst naar de stijgende populariteit van Matteo Salvini, de leider van het rechtse Lega Nord. Salvini liet afgelopen zomer als vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken de coalitie vallen in de hoop dat hij na het uitschrijven van verkiezingen in zijn eentje verder kon regeren.

Zo ver kwam het niet omdat de Vijfsterrenbeweging en de Democratische Partij, twee voormalige aartsvijanden, besloten om samen te gaan werken. Daarmee werd Salvini, die op dat moment volgens de peilingen zo'n 40 procent van de stemmen zou krijgen, buitenspel gezet. Sindsdien zou de populariteit van Salvini, die vooral propageert met een zeer streng immigratiebeleid, alleen maar zijn toegenomen.

"Het maakt de incidenten van de afgelopen maanden enigszins verklaarbaar", vervolgt Schelvis. "Italië is in de afgelopen jaren overstroomd door migranten en nog steeds is dat volgens veel Italianen een groot probleem. Veel onderbuikgevoelens, waaronder racisme en vreemdelingenhaat, komen daardoor naar boven."

FIFA is bezorgd, maar sancties blijven uit

Een week geleden vond er in de Serie A wederom een incident plaats, toen Brescia-spits Mario Balotelli vanwege apengeluiden van het veld stapte. Net als bij Lukaku hoefde de Italiaanse spits niet te rekenen op de steun van de eigen supporters. In een verklaring via sociale media liet de harde kern van Brescia vrijdag weten dat de actie van Balotelli vooral een teken van zwakte was.

Dat ook de wereldvoetbalbond FIFA flink met het probleem in de maag zit, blijkt als voorzitter Gianni Infantino op het jaarlijkse FIFA-gala in september uitgebreid stilstaat bij de Italiaanse racismeperikelen.

"Dit is een feestelijke avond, maar toch voel ik me genoodzaakt om het hier even over racisme in het voetbal te hebben. Racisme is gewoon niet acceptabel", benadrukt Infantino, vlak voordat hij bekendmaakt dat FC Barcelona-aanvaller Lionel Messi is verkozen tot Wereldvoetballer van het Jaar.

"In de Italiaanse competitie was er onlangs weer sprake van racisme en daar moeten we tegen op blijven treden. Daarom zeg ik dit hier, in Milaan. We moeten vechten tegen racisme en het voor eens en altijd uit het voetbal én de maatschappij bannen."

Maar tot op heden blijven echt harde sancties van de wereldvoetbalbond of de Europese voetbalbond UEFA uit. "Je zou de grote clubs kunnen raken door ze bij incidenten uit te sluiten van Europees voetbal", zegt Schelvis.

"Maar uiteindelijk zullen de clubs het toch ook vooral zelf op moeten lossen. Juventus is daarin als een van de weinige clubs geslaagd. Daar hebben zij het voor elkaar gekregen om criminele organisaties uit de Curva Sud, het fanatieke gedeelte van het publiek, te halen. Op die tribunes zitten tegenwoordig gewoon vaders met zonen."

"De kanteling zou kunnen komen als meer clubs gaan erkennen dat er op de tribunes rechtse elementen zitten. Daarna kunnen - net als destijds in Engeland is gebeurd - infiltratieteams het probleem van binnenuit bestrijden. Maar dat is een proces dat nog enkele jaren zal gaan duren en bovendien heel veel geld kost. Voor de overheid en de bond zal het lastig worden om dat geld bij elkaar te vinden."

Juventus heeft als een van de weinige Italiaanse clubs criminaliteit op de tribunes bestreden. (Foto: Pro Shots)

Italië zoekt oplossing bij de jeugd

In Italië wordt een oplossing van het probleem vooral bij de jeugd gezocht. Zo wil bondsvoorzitter Gabriela Gravina het schoolvoetbal terugbrengen om op die manier kinderen met verschillende culturen te verbinden.

Mauro Valeri, socioloog en voorzitter van het observatorium voor racisme en antiracisme in het Italiaanse voetbal, pleit na het incident rond Balotelli voor lessen op voetbalscholen waarin kinderen met culturele activiteiten spelenderwijs meer over elkaars achtergrond te weten kunnen komen.

"Een uur per maand les zou al voldoende moeten zijn", aldus Valeri afgelopen week tegenover verschillende Italiaanse media. "Daarbij zouden we moeten erkennen dat racisme een groot probleem is, net zoals dat in andere landen gebeurt. Pas dan kunnen we echt gaan kijken naar structurele oplossingen."