Imanuelle Grives is tot twee jaar cel veroordeeld, nadat ze met grote hoeveelheid drugs op zak werd aangehouden. Volgens de actrice bereidde ze zich voor op een filmrol. NU.nl vraagt aan kenners: gebeurt het vaker dat acteurs zich dermate inleven, dat het verschil tussen de filmset en het leven daarbuiten wordt weggevaagd?

Marlon Brando bracht een maand door in een ziekenhuisbed om zich voor te bereiden op zijn rol in The Men, waarin hij een oorlogsveteraan speelde. Robert De Niro werkte twaalf uur per dag als taxichauffeur in New York voor Taxi Driver en Imanuelle Grives kwam kilo's aan voor een rol, leefde weken op straat en transformeerde zichzelf tot professioneel kickbokser.

Allemaal voorbeelden van methodacting, waarbij de acteur zich zo goed mogelijk probeert in te leven in de persoon die hij of zij moet vertolken.

"Ik ken geen andere Nederlandse acteur die zo extreem is in de voorbereiding van een rol", vertelde Alleen maar nette mensen-auteur Robert Vuijsje eerder. "Ik wil het altijd heel goed doen", vertelde Grives in een interview met VIVA over haar acteerspel. "Ik duik er helemaal in."

Tweede persoonlijkheid creëren

Regisseur Maria Peters, die onder meer De Dirigent en Sonny Boy maakte, legt uit dat er drie soorten methodacting bestaan. De eerste is 'sense memory', waarbij acteurs bijvoorbeeld moeten spelen dat ze pijn hebben en daarom 'herinneringen ophalen' via hun zintuigen en zo weer weten hoe die pijn voelde.

De andere vorm is 'affective memory', waarbij acteurs de emotie oproepen die ze moeten spelen. "Als je verliefdheid moet spelen, of juist haat, dan ga je bij jezelf na hoe je je in je herinnering voelde in die situatie", legt Peters uit.

Artiestenpsycholoog Daisy Gubbels, die ook acteurs begeleidt, legt uit dat de meeste acteurs spelen vanuit hun eigen emotie. "Hierdoor herleef je die emotie en ontstaat er een kruisbestuiving tussen wat je speelt en wie je bent. Als je een rol langdurig speelt, weet een acteur precies hoe dat personage zou reageren in bepaalde situaties. Er leven dan eigenlijk bijna twee personen in je."

De derde manier van methodacting is 'creating an inner character', de situatie die Grives hoogstwaarschijnlijk toepaste bij de voorbereiding voor haar rol in Suriname, de film waarin zij de geliefde van een drugshandelaar zou spelen.

Haar advocaat zei dat het gedrag van Grives het gevolg was van de sociale druk waar zij als bekende persoon mee te maken had. Ze zou drugs en alcohol gebruiken en totaal niet hebben doorgehad waar ze mee bezig was.

Voor deze vorm van methodacting creëer je een tweede persoonlijkheid en een innerlijke wereld die past bij je personage, legt Peters uit. Dat doe je bijvoorbeeld door in contact te treden met mensen uit de wereld van je rol. "Zo leer je hoe ze praten, hoe ze bewegen, wat ze voelen."

'Als je te ver gaat met method acting, kun je jezelf schaden'

Actrice en acteercoach Mounira Mansour, bekend uit onder meer SpangaS, kreeg op haar acteursopleiding mee dat methodacting een van de beste manieren is om een geloofwaardige rol neer te zetten. "Ik acteer niet volgens deze methode en vertel dat aan mijn studenten. Als je te ver gaat, kun je alleen jezelf ermee schaden."

Want de meeste personages zijn complex en diepgaand. "Als je dan aan methodacting doet, stel je jezelf bloot aan grote gevoelens en emoties en kun je jezelf verliezen, omdat je echt gelooft dat je die persoon bent."

Op de set van de film Carmen van het Noorden leerde Mansour van haar collega Tygo Gernandt dat methodacting niet altijd een aanrader is. "Hij vindt dat je alles moet geven in de scène, maar weer jezelf moet zijn als de opname klaar is. Dat heb ik altijd aangehouden."

Ledger sliep dagenlang niet voor Batman-film

Sommige acteurs gaan heel ver in hun methodacting, legt Peters uit. "Zo wilde Heath Ledger in The Dark Knight the Joker spelen als een slapeloos iemand en bracht hij zichzelf in zo'n staat van slapeloosheid, dat hij zijn eigen gezondheid op het spel zette", vertelt Peters. "Niemand zal van acteurs verwachten dat ze dat doen, maar je kunt ze niet vastbinden om ze voor negatieve gevolgen te behoeden. Ik kan me wel voorstellen dat je als acteur een bepaald gevoel niet kent, je wil onderzoeken hoe dat voelt."

Ledger als the Joker in de Batman-film The Dark Knight. (foto: BrunoPress)

In Hollywood wordt dat vaker gedaan dan hier in Nederland, stelt Peters. Omdat we wellicht wat te nuchter zijn, maar ook wegens de simpele reden dat tijd geld is. "Ze krijgen daar miljoenen voor die rol en ook de tijd - soms wel maanden - om zich voor te bereiden. In Nederland werken acteurs met een dagprijs, dus daar is de ruimte niet voor. Bovendien moeten sommige spelers direct na de filmset weer door naar het toneel. Dat is best schizofreen voor die acteurs, en echt loodzwaar."

Verstoorde identiteit

Volgens artiestenpsycholoog Gubbels is uit eerdere psychologische onderzoeken onder acteurs gebleken dat zij vaker dan gemiddeld een instabiele en fragiele persoonlijkheid hebben. "Vaak omdat zij een onduidelijk beeld van zichzelf hebben en het daarom prettig vinden om te acteren. Met een rol creëer je duidelijkheid en stabiliteit in wie je bent."

Aan de andere kant kan die vorming van een identiteit ook worden verstoord doordat acteurs continu in een andere huid kruipen en daardoor niet meer goed weten wie zij eigenlijk zijn. Het tegenovergestelde hiervan is typecasting, legt Gubbels uit.

"Bij typecasting worden kenmerkende aspecten uitvergroot, waardoor er altijd overeenkomst is tussen jou en je rol. Dan is de kans ook dat het publiek jou op die manier benadert, wat je identiteitsvorming ook kan verstoren. Want wie we zijn wordt ook bepaald door hoe de buitenwereld met ons omgaat."

Grives kwam kilo's aan voor haar rol in Alleen maar nette mensen.

'Een van de intensiefste beroepen'

Dat acteren geestelijk zwaar kan zijn, ziet acteercoach Mansour terug in haar eigen omgeving. "Van mijn bevriende acteurs lopen acht van de tien bij een psycholoog. Je gaat door zo veel emoties heen. Willen ze me wel, willen ze me niet."

Een acteur moet volgens de acteercoach sterk in zijn schoenen staan. "Het is een van de intensiefste beroepen. Uit eigen ervaring weet ik dat je zo veel afwijzingen op je bord krijgt en als je dan een rol hebt in een film, moet je 21 dagen lang knallen. Als je dan een identiteitscrisis krijgt, is dat dus helemaal niet zo gek."

Heb je dan een rol, dan word je juist behandeld als een koning of koningin, vertelt Mansour. "Alles wordt voor je geregeld, alles draait om jou, het zorgt voor een high van geluk. Als de opnamen dan voorbij zijn, val je in een diep dal, want je weet niet wanneer je weer aan het werk kan. Je bent gemiddeld drie maanden per jaar aan het werk en de overige negen ben je depressief, haha. Het hoort bij het vak. Eigenlijk ben je in dit vak altijd een methodactor, omdat je altijd je beste beentje moet voorzetten."