Feyenoord wilde na de landstitel van 2017 structureel strijden met PSV en Ajax in de Eredivisie, maar is ruim twee jaar later niet meer dan een middenmoter. NU.nl zet rond de 4-0-nederlaag in de Klassieker, die tot het ontslag van trainer Jaap Stam leidde, uiteen wat er in de afgelopen jaren is misgegaan bij de Rotterdammers.

'We gaan wéér voor het kampioenschap'

Trainer Giovanni van Bronckhorst is nog maar net bijgekomen van al het feestgedruis op de Coolsingel als hij een dag na het binnenhalen van de eerste landstitel van Feyenoord in achttien jaar zijn vizier alweer op de toekomst richt. De supporters mochten niet weer zo lang wachten op een kampioenschap.

"Door de prestaties die we de afgelopen twee jaar hebben geleverd – beker gewonnen en kampioen geworden – kun je nu niet zeggen dat we met minder genoegen nemen. Wij gaan wéér voor het kampioenschap, maar willen ons ook in de Champions League laten zien. Dit is werken in de top. Dit is wat we toch allemaal willen?", zegt Van Bronckhorst.

De landstitel is niet alleen in sportief opzicht van grote waarde, maar ook in financieel opzicht staat Feyenoord er in één klap weer goed voor. Door de rechtstreekse plaatsing voor de groepsfase van de Champions League komt er minimaal 25 miljoen euro in het laatje, wat voornamelijk gebruikt mag worden om de transfermarkt op te gaan.

Goed inkopen is cruciaal om definitief de stap terug naar de top te maken. Technisch directeur Martin van Geel winkelt vooral in de eigen Eredivisie: Ridgeciano Haps, Jeremiah St. Juste, Sofyan Amrabat, Sam Larsson en Jean-Paul Boëtius worden voor in totaal ruim 20 miljoen euro vastgelegd. Maar geen van hen blijkt een echte versterking.

Feyenoord viert het veroveren van de landstitel in 2017. (Foto: Pro Shots)

De jacht op PSV en Ajax mislukt

Feyenoord begint nog wel aardig aan het seizoen 2017-2018 en is na vijf speelrondes 'gewoon' koploper in de Eredivisie, maar daarna komt de klad erin. De ploeg wordt kansloos uitgeschakeld in de groepsfase van de Champions League en heeft halverwege de competitie al dertien punten achterstand op PSV.

Jan de Jong geeft echter in zijn eerste nieuwjaarsspeech als nieuwe algemeen directeur de hoop niet op. "Ik kondig de aanval aan. Wij gaan jagen, jagen, jagen. Wedstrijd voor wedstrijd, punt voor punt. De concurrentie is gewaarschuwd. Er zijn wel gekkere dingen gebeurd in de voetballerij", zo spreekt hij voor een volle zaal in De Kuip.

De jacht wordt een ware lijdensweg. Feyenoord verliest een week later meteen de eerste wedstrijd na de winterstop van Ajax (2-0) en speelt gelijk tegen FC Utrecht (1-1), waardoor het definitief afstand moet doen van de titelaspiraties en vervolgens teleurstellend als vierde eindigt in de Eredivisie.

Als schrale troost wordt nog wel de KNVB-beker gewonnen, mede dankzij een doelpunt in de finale tegen AZ van de teruggekeerde Robin van Persie. Hoewel het alweer de vierde prijs in drie jaar tijd is voor Van Bronckhorst, neemt de kritiek van buitenaf op hem toe. Het voetbal zou te traag en voorspelbaar zijn en bovendien breken er weinig jeugdspelers door.

Voormalig algemeen directeur Jan de Jong en technisch directeur Martin van Geel. (Foto: Pro Shots)

Geen Europees voetbal, geen geld

Het seizoen 2018/2019 moet in het teken staan van revanche, maar de jaargang is nog maar net begonnen als er al een flinke teleurstelling moet worden geïncasseerd. Feyenoord blameert zich tegen het nietige AS Trencín in de voorrondes van de Europa League. Gevolg: geen Europees voetbal en dus stilstand in de ontwikkeling van de spelers.

De uitschakeling betekent dat Van Geel in tegenstelling tot een jaar eerder niet de portemonnee kan trekken op de transfermarkt (Feyenoord loopt qua omzet mijlenver achter op PSV en Ajax), maar hij is ook weinig creatief met het geld dat wel beschikbaar is. Jordy Clasie wordt op huurbasis teruggehaald en Yassin Ayoub wordt transfervrij binnengehaald.

Na de domper tegen Trencín wordt het allemaal niet veel beter voor Feyenoord. De ploeg kent met bijvoorbeeld de indrukwekkende 6-2-zege op Ajax nog wel wat positieve uitschieters, maar verder is er weinig om vrolijk van te worden. Feyenoord wordt derde in de Eredivisie op liefst 23 punten achterstand van de aartsrivaal uit Amsterdam.

Van Bronckhorst vindt het na vier jaar mooi geweest. Hij besluit al in de winterstop om zijn aflopende contract niet te verlengen. Dick Advocaat lijkt zijn opvolger te worden, maar zijn afzegging vanwege de "negatieve sfeer" rond zijn mogelijke aanstelling zegt veel over de afgebrokkelde status van de club. Er wordt overgeschakeld naar Jaap Stam.

Feyenoord druipt teleurgesteld af na de 2-0-nederlaag van donderdag tegen BSC Young Boys. (Foto: Pro Shots)

Stuurloos schip op bestuurlijk vlak

De voorbereiding op dit seizoen verloopt desastreus. Zowel De Jong als Van Geel zwicht voor de druk van binnen en buiten de club en stapt op. Feyenoord is plotseling een stuurloos schip, ook omdat er maar geen vervangers worden gevonden. Uiteindelijk worden Mark Koevermans (algemeen directeur) en Sjaak Troost (technisch directeur) maar naar voren geschoven als tijdelijke oplossing.

De timing van het opstappen van De Jong en Van Geel kan niet veel slechter. Wat er met De Kuip moet gebeuren (verbouwen of voor 444 miljoen euro een gloednieuw stadion aan de Nieuwe Maas) geldt al zes jaar als een hoofdpijndossier bij Feyenoord en ook de selectie waarmee Stam het seizoen in moet gaan is nog lang niet op orde. Verre van zelfs.

Troost lukt het niet om Feyenoord een kwaliteitsimpuls te geven. Hij haalt voornamelijk spelers uit de stal van zaakwaarnemer Rob Jansen en legt een voor Feyenoord megabedrag van 7 miljoen euro neer voor de Argentijnse verdediger Marcos Senesi, die vooralsnog niet kan overtuigen en heel lang moet wachten op zijn debuut in de basis.

Feyenoord wint slechts drie van de eerste elf competitiewedstrijden en staat na nog niet eens driekwart van het seizoen op de beschamende twaalfde plaats, op alweer een straatlengte achterstand van Ajax. Reden genoeg voor trainer Stam om na vier maanden alweer op te stappen.