Zes inmiddels meerderjarige kinderen hebben, zoals het nu lijkt, zeker negen jaar afgezonderd van de wereld doorgebracht op een boerderij in het Drentse Ruinerwold. Volgens de politie "vertonen ze niet hetzelfde gedrag als u en ik". Kunnen de kinderen ooit weer als onderdeel van de samenleving functioneren?

"Het grootste probleem is dat de kinderen uit de buitenwereld zijn gehouden, terwijl ze van die wereld juist het meeste leren", zo schetst klinisch psycholoog Jan Derksen.

Volgens de politie hebben de kinderen, die inmiddels leeftijden hebben van 18 tot en met 25 jaar, zeker negen jaar op de boerderij in Ruinerwold doorgebracht in een af te sluiten kleine ruimte. Ze mochten wel naar buiten, maar gingen niet van het erf af. Tot de politie deze week op de stoep stond.

Derksen meldt dat kinderen grofweg vanaf twaalf jaar oud een beter begrip van de realiteit krijgen. "Het leven in het hier en nu is wat ze nodig hebben om op te groeien", zo legt Derksen uit. "Als je ze daarin belemmert, belemmer je ze emotioneel en cognitief. Zo gaat de intelligentie achteruit vanwege beperkte stimulatie."

Dit bevestigt ook ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. "Om te leren hoe je problemen oplost en om sociale vaardigheden aan te leren, moet je contact met je omgeving hebben. In een 'gesloten systeem', zoals we dat bijvoorbeeld zien bij dictaturen en sektes, gebeurt dat niet."

'Er is een naar binnen gekeerde waarheid'

Derksen benoemt dat de kinderen tijdens het opgroeien het merendeel van hun feedback alleen van elkaar kregen. "En die feedback was waarschijnlijk niet juist. Wat er dan gebeurt, is dat er niet gecorrigeerd wordt en alle functies achteruitgaan."

Over het gezin is bekend dat de inmiddels gearresteerde vader, Gerrit Jan van D., lid is of is geweest van de Verenigingskerk, ook wel bekend als de Moon-sekte. De politie lijkt te vermoeden dat hij en de eveneens opgepakte Josef B., de huurder van de boerderij, de kinderen van hun vrijheid hebben beroofd en hun gezondheid in gevaar hebben gebracht.

Wat Van D. en B. ertoe bewogen heeft om voor zo'n leefstijl te kiezen, is onbekend. "Maar meestal zegt het iets over kwetsbaarheden in de innerlijke psychische structuur als mensen behoefte hebben aan een sekte", meldt Derksen, die daarbij opmerkt dat je geen keuzestress meer hebt en er wél een duidelijke structuur is als je in een sekte zit. "Als mensen geen kurk hebben om op te drijven, haken ze aan bij iemand met een grotere kurk. Dan voelen ze zich beter."

Pont schetst dat er bij dergelijke leefomstandigheden sprake is van een "naar binnen gekeerde waarheid". "En die waarheid mag niet worden bevraagd of onderzocht worden. De kinderen groeien op binnen dat ene beeld, maar de echte wereld is natuurlijk een plek met voors en tegens."

De politie tijdens het onderzoek bij de boerderij. (Foto: Pro Shots)

'Goed teken dat de oudste zoon zich op internet wilde ontwikkelen'

Het oudste kind dat in de boerderij verbleef, heeft uiteindelijk maandag aan een kroegeigenaar verteld dat hij zich zorgen maakte over wat daar gebeurde. Hierop is de politie ingeschakeld en werd het gezin ontdekt.

Al snel bleek dat de jongen ook accounts op sociale media had, die hij begin dit jaar weer actief gebruikte. Zo plaatste hij foto's van de natuur en selfies.

Derksen: "Uiteindelijk is het wel een goed teken dat hij zich wilde ontwikkelen op het internet. Maar hij blijft geblokkeerd en het is een scheefgroei waar hij waarschijnlijk de rest van zijn leven last van zal hebben."

"Het is alsof je op latere leeftijd een nieuwe taal leert: je hoort altijd het accent. De psychosociale ontwikkeling is een soort taal. De meeste kinderen krijgen die mee in hun opvoeding, maar deze kinderen moeten die op latere leeftijd gaan leren", zegt Pont.

“Je kunt pas behandelen als diegene daar klaar voor is.”
Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont

Kinderen zijn onderzocht door een arts

De kinderen zijn opgevangen en zijn lichamelijk onderzocht door een arts. Pont legt uit dat je niet meteen de kinderen uit elkaar moet halen. "Ze hebben met elkaar geleefd en geleden." De oudste van hen, de jongen die alarm heeft geslagen, wordt wel apart opgevangen om een niet bekendgemaakte reden. Maar volgens de ontwikkelingspsycholoog zal daar een goede reden voor zijn.

Inmiddels is ook duidelijk dat de zes kinderen nog oudere broers en een zus hadden, die het gezin al waren ontvlucht voor de verhuizing naar Ruinerwold. Zowel Derksen als Pont zegt dat er bij het verlenen van psychische hulp aan de jongste zes terughoudend moet worden opgetreden.

"Je kunt pas iemand behandelen op het moment dat diegene er klaar voor is. Er moet nu goed ingeschat worden wat ze nodig hebben. Soms moeten mensen eerst bijkomen", aldus Pont. "Na al die jaren hebben ze helemaal geen idee wat ze zelf nodig hebben, daar moeten ze zelf achter komen", vult Derksen aan. Hij stelt daarnaast dat het beter is als de kinderen eerst qua voeding en beweging weer op niveau komen.

Angst- en stemmingsstoornissen liggen voor de hand

Of de kinderen er geestelijk ooit helemaal bovenop gaan komen, trekt Derksen in twijfel. "Het is traumatiserend en extra belastend voor de ontwikkeling als kinderen onder een hoog angstniveau leven. Bestaande psychische structuren breek je daarmee af én je zorgt ervoor dat ze in leeftijd terugvallen. Dat noem je regressie."

De klinisch psycholoog legt uit dat als iemand langdurig in angst leeft, diegene vroeg of laat psychotisch kan worden. "Dat komt doordat de psychische structuur helemaal is afgebroken; dat kun je niet zomaar opbouwen." Daarbij liggen volgens Derksen ook angst- en stemmingsstoornissen voor de hand.

Pont stelt dat herstellen kán, maar dat het per persoon zal verschillen in hoeverre dit slaagt. "Sommige mensen lukt het om de opgelopen schade in te halen. Onder begeleiding is een hoop mogelijk." Daarbij benadrukt hij dat ze niet alleen dingen moeten aanleren, maar ook een hoop juist moeten afleren. "En dat is veel moeilijker. Het patroon, de eerste reflexen, die moeten ze de baas worden. En dat valt niet mee."