Oud-premier Theresa May probeerde het drie keer en faalde. Tot drie keer toe had ze niet de steun van de Noord-Ierse DUP, de gedoogpartner van de Conservatieve Britse regering. Gaat het de Britse premier Boris Johnson wel in één keer lukken om genoeg voorstanders te vinden om zijn Brexit-deal zaterdag door het Lagerhuis te krijgen?

Verwacht tijdschema voor Super Saturday

  • De zitting begint om 10.30 uur Nederlandse tijd.
  • Boris Johnson houdt toespraak en beantwoordt vragen.
  • Besluit over hoeveelheid amendementen wordt genomen.
  • In de middag wordt naar verwachting over amendementen gestemd.
  • Hoelang dit gaat duren, hangt af van hoeveel er gekozen worden.
  • Stemming over de deal zal aan het eind van de middag of begin van de avond plaatsvinden.

Johnson kreeg het donderdagochtend voor elkaar een deal te sluiten met de EU. De regeringsleiders van de overige 27 EU-lidstaten zetten in de loop van de middag hun handtekeningen onder het akkoord.

Het is zoals we allemaal weten niet de eerste keer dat het VK een deal sluit met de EU. De Ierse grenskwestie bleek echter keer op keer het grote struikelblok voor de Britse Lagerhuisleden; wat voor soort grens moet er na de transitieperiode komen?

May riep als oplossing de backstop in het leven. Daardoor zou in de eerste versie Noord-Ierland en in latere versies het hele VK in de Europese douane-unie blijven áls er in die periode geen andere oplossing was gevonden. Johnson heeft deze impopulaire oplossing geschrapt en vervangen door een andere regeling.

Volgens het akkoord moet Noord-Ierland - tot het VK en de EU officieel een handelsakkoord sluiten - zich houden aan de regels van de Europese interne markt. Hierdoor ontstaat er geen harde grens op het Ierse eiland. De Noord-Ieren blijven daarentegen wel in de Britse douane-unie. Maar of het Britse parlement hier wél mee zal instemmen, is de grote vraag.

'Boris Johnson wedt op twee paarden'

Johnson heeft de steun van 320 Britse Lagerhuisleden nodig om zijn deal erdoor te krijgen. Maar zijn partij, die al afhankelijk was van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP, verloor begin september de meerderheid in het parlement. Als het zelfs May tot drie keer toe mét een meerderheid niet is gelukt, waarom zou Johnson het dan nogmaals proberen?

Volgens Europakenner Rem Korteweg wordt het voor Johnson lastig om zijn deal door het parlement te loodsen. "Boris Johnson wedt op twee paarden. Als hij dit akkoord er niet doorheen krijgt, zal hij om uitstel gaan vragen in Brussel." De Benn-wet is namelijk dan nog steeds van kracht. De Brexit-deadline verschuift dan naar 31 januari 2020, waardoor er genoeg tijd is voor nieuwe verkiezingen.

"Johnson zal een keiharde campagne gaan voeren en de schuld bij het parlement leggen", zegt Korteweg. "De premier zal inspelen op het feit dat hij een deal heeft weten te bemachtigen en dat dit het beste was wat er bereikt kon worden. Hij zal het parlement afschilderen als het grote obstakel, waardoor hij de Brexit - die het volk wil - niet kan leveren."

De premier neemt hiermee wel een gok, omdat hij dan in principe twee grote nederlagen lijdt. Ten eerste verliest hij de stemming over zijn deal. Ten tweede kan hij zijn mantra 'De Brexit zal hoe dan ook plaatsvinden op 31 oktober, met óf zonder deal' de prullenbak in gooien.

In de laatste peilingen staat Johnson er echter goed voor (32 procent van de stemmen), met daarachter Labour (22 procent) en de Liberal Democrats (18 procent).

Een ruwe weergave van de verhoudingen in het Britse Lagerhuis. Klik op de afbeelding voor de infographic.

Kans dat premier meerderheid voor deal krijgt groeit

Het is niet met zekerheid te zeggen of Johnson er al van uitgaat dat hij zijn deal er niet doorheen krijgt. De premier kan zijn hoop hebben gevestigd op een meerderheid, waarvoor hij onafhankelijke parlementsleden, oppositieleden én de DUP nodig heeft.

De Noord-Ierse gedoogpartij heeft tien zetels in het parlement, maar zei donderdag in een reactie meteen deze deal niet te kunnen steunen. Ook verschillende oppositiepartijen, zoals Labour en de Liberal Democrats, hebben al gezegd niet voor het akkoord te gaan stemmen.

De premier heeft 320 van de 639 stemgerechtigden in het Lagerhuis nodig. Zijn eigen partij telt nog maar 287 Tories, nadat afgelopen zomer 23 van hen uit de partij zijn gestapt. Vrijdag liet een aantal Conservatieven weten als één verenigd blok vóór de deal gaan stemmen. Ook de rebellerende oud-Tories en de uit de partij gezette Conservatieven zouden zich hierbij aansluiten. Maar het is nog niet met zekerheid te zeggen of ze dit echt allemaal gaan doen.

Aangezien de DUP al heeft laten weten het akkoord niet te steunen, is Johnson er ook nog niet als alle (oud-)Tories mee heeft. Hij zal dus ook de steun van enkele onafhankelijke parlementsleden en twijfelende Labour-leden nodig hebben. May kreeg in het verleden weleens wat oppositie mee, maar zelfs met de DUP bleef het gat altijd te groot. Vrijdag lieten zo'n negen Labour-leden echter weten dat ze de deal steunen.

Uit analyses van verschillende Britse media blijkt vrijdagmiddag dat de steun voor Johnson zo rond de 318 schommelt. Het kan er deze keer dus om gaan spannen. Maar als we één ding hebben geleerd van de afgelopen drie jaar, dan is het wel dat we nooit ergens van uit moeten gaan.

Johnson speelt keiharde blufpoker tegen DUP

Johnson moet dus alles op alles zetten en speelt keiharde blufpoker. Zo zou hij het scenario 'Het is dit, of een no deal-Brexit' willen proberen te verkopen aan het parlement. De premier hoopt dat de EU-leiders het spelletje met hem meespelen, maar volgens Korteweg zullen de EU-leiders zichzelf echt niet klem zetten door te zeggen dat er geen uitstel komt.

"Met name de DUP kan hier gevoelig voor zijn, omdat een no deal heel schadelijk is voor Noord-Ierland", aldus Korteweg. "Maar omdat de partijen ook wel weten dat er een grote kans op uitstel is, zullen ze zich niet zo snel bang laten maken."

Zaterdag, omgedoopt tot Super Saturday, wordt dus opnieuw een spannende dag in het Britse Lagerhuis.

V.l.n.r.: De Britse Brexit-minister Stephen Barclay, premier Boris Johnson, Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker en Brexit-onderhandelaar namens de EU Michel Barnier na afloop van de EU-top in Brussel op 17 oktober.