Met de Gouden Televizier-Ring (van 2017) op zak en wekelijks rond de miljoen kijkers, is het haast onvoorstelbaar dat Zondag met Lubach in het eerste seizoen niet meer dan 200- tot 300.000 paar ogen per aflevering wist te trekken. De show begint zondag aan een tiende reeks. Deskundigen verklaren het succes van het satirische nieuwsprogramma van Arjen Lubach.

Arjen Lubach in het kort

  • Geboren in Groningen op 22 oktober 1979
  • In 2003 presenteert hij een nachtprogramma op 3FM
  • In 2006 verschijnt zijn debuutroman Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend
  • Lubach begint in 2009 met de Rapservice bij Koefnoen
  • Lubach doet mee aan Wie Is De Mol? en wint De Slimste Mens in 2012
  • In 2014 begint hij met Zondag met Lubach. In 2017 wint hij de Gouden Televizier-Ring
  • Zijn lied Beter In Bed uit zijn theatervoorstelling gaat viraal

Op 9 november 2014 verschijnt de eerste aflevering van Zondag met Lubach waarin de presentator een potje tafeltennis speelt met Girls-actrice Lena Dunham. In de eerste drie seizoenen komt zijn programma amper boven een half miljoen kijkers uit en pas vanaf het zesde seizoen wordt geregeld de grens van een miljoen gehaald.

Maarten Reesink, televisiewetenschapper en docent aan de Universiteit van Amsterdam, heeft twee verklaringen voor het verlate succes van het programma. "Het is nieuws met een twist in een talkshow met veel humor. Het is echt een Amerikaans genre en daar had het Nederlandse publiek nooit veel mee", legt hij uit.

'Pogingen tot satirische nieuwsshows waren tenenkrommend'

"Daarnaast moest Lubach zelf ook wennen aan de soort humor en de show", stelt Reesink. "Het duurde even voordat hij het zich eigen had gemaakt. Inmiddels heeft hij een toon gevonden die wel is geïnspireerd door het Amerikaanse genre, maar waar hij volledig zijn eigen draai aan heeft gegeven."

Mediadeskundige Ron Vergouwen sluit zich hierbij aan. "Het is een soort programma dat we op de Nederlandse televisie nog niet hadden. Pogingen tot een satirische nieuwsshow zoals De Nieuwste Show waren altijd tenenkrommend slecht" stelt hij.

Ook Vergouwen vindt dat Lubach de tijd nodig had om de juiste vorm voor zijn show te vinden. "Het was eerst een traditionele talkshow met gasten en reportages. Hij heeft gaandeweg steeds meer elementen overboord gegooid. Het geld wordt nu niet meer besteed aan toeters en bellen, maar aan gedegen onderzoek waardoor de teksten feitelijk goed in elkaar zitten."

'Trump-filmpje The Netherlands Second vormde omslag'

Televisiewetenschapper Reesink noemt als omslagpunt het introductiefilmpje over Nederland dat Lubach begin 2017 maakte voor de toen net beëdigde Amerikaanse president Donald Trump. De Amerikaans-Nederlandse komiek Greg Shapiro imiteert Trump en vertelt waarom Nederland na de Verenigde Staten op de tweede plek moet komen. Het filmpje werd wereldwijd al bijna 40 miljoen keer bekeken en vele Europese landen maakten vervolgens een eigen versie.

"Natuurlijk waren ze het programma toen al jaren aan het ontwikkelen en verbeteren, maar dat filmpje was in alle opzichten een sleutelmoment in de ontwikkeling. Dat was het moment waarop ze beseften dat ze het juiste toontje te pakken hadden."

De introductie over Nederland gericht aan Trump wordt ook door mediadeskundige Vergouwen aangehaald. "Hij laat hier zien onderwerpen aan te kaarten op een heel pakkende manier. Daarna heeft het programma een constante kwaliteit behouden en nieuwe kijkers aangeboord met viral filmpjes waar iedereen het over had."

Vergouwen voegt daar Lubachs initiatief om Farao der Nederlanden te worden aan toe. De presentator begon in 2015 een burgerinitiatief om tot farao benoemd te worden en behaalde de nodige handtekeningen. Toch besloot de Tweede Kamer de kwestie niet te bespreken. "Dit was zo'n moment dat iedereen op het internet het over hem had. Daardoor raakten mensen ook weer nieuwsgierig naar zijn programma."

'Het is echt niet makkelijk om grappig te zijn via autocue'

Reesink beaamt dat het programma staat of valt met de manier waarop Lubach presenteert. "Hij is natuurlijk ook cabaretier. Zijn timing is perfect. Het is echt niet makkelijk om op zo'n manier grappen te vertellen, maar hij heeft die techniek volledig onder de knie."

Vergouwen prijst Lubachs komische talent en tekstinterpretatie. "Als hij geïnterviewd wordt, moet hij zoeken naar zijn woorden. Hij is op zijn best als hij zich secuur voorbereidt en voorleest. Dat doet overigens niets af aan zijn kwaliteit, want het is echt niet makkelijk om grappig te zijn via autocue."

Zowel Reesink als Vergouwen verwacht dat Zondag met Lubach nog wel een paar jaar meekan. "Dat had ik een paar jaar geleden niet gezegd, maar omdat hij nu zo comfortabel is met zijn eigen toon, zie ik dat wel gebeuren. Hij is de cruciale fase, waarin anderen die iets soortgelijks probeerden zijn gestrand, allang gepasseerd", stelt Reesink.

'Humor Lubach is geen music for the millions'

Vergouwen vindt het verstandig dat Lubach niet te veel afleveringen per seizoenen wil maken. "Hij is tot nu toe zuinig geweest met zijn talent en dat moet hij blijven. Hij melkt zijn succes niet uit. Als hij zin heeft om een half jaar het theater in te gaan, dan doet hij dat ook. Dat houdt mensen benieuwd naar zijn programma."

Toch denkt de mediadeskundige dat Zondag met Lubach wel een plafond qua kijkcijfers heeft bereikt. "Zijn humor is geen music for the millions. Dat zie je ook aan de verontwaardiging online over de grap over Soedan die hij maakte in zijn item bij het Televiziergala. Daarmee duwt hij misschien mensen van zich af, maar hij moet trouw blijven aan de humor waar hij zelf achterstaat."

Het tiende seizoen van Zondag met Lubach is vanaf 13 oktober te zien op NPO3.