Door haar gouden plak op de 1.500 én 10.000 meter is Sifan Hassan (26) de Nederlandse koningin van de WK atletiek in Doha. Een profiel van een onverzettelijk natuurtalent, dat dankzij haar sport overleefde.

Als Sifan Hassan vroeger niet won, dan sloot ze zich een week op in haar kamer. Niemand hoefde op haar deur te kloppen in het atletencomplex nabij topsportcentrum Papendal.

"Het is een goede eigenschap als een sporter niet tegen verliezen kan, maar voor een coach is het niet altijd even makkelijk", zegt Honore Hoedt, die jarenlang Hassans trainer was. "Je kunt meteen weer gaan trainen om de volgende keer wel te winnen, maar Sifan lukte dat niet. Verliezen hakte er te hard in bij haar."

"Ik haat verliezen", heeft Hassan de afgelopen jaren meermaals herhaald. Ze kan en wil er niet mee omgaan. Alleen goud is goed genoeg voor haar, weet ook Ellen van Langen. De olympisch kampioene op de 800 meter van 1992 maakt het van dichtbij mee. "Als er iemand is die knetterhard is voor zichzelf, dan is het Sifan", zegt Van Langen, die tegenwoordig werkt voor Global Sports Communication, het managementbureau dat Hassan begeleidt. "Sifan zet alles opzij. Haar persoonlijke leven staat op een laag pitje. Alles op het hardlopen, alles voor de winst. Dat zit gewoon in haar."

Hoedt denkt er net zo over. "Het is voor Sifan winnen of de guillotine. Dat is genetisch bepaald. En misschien heeft het ook met haar achtergrond te maken. Haar levensstruggle. Want laten we eerlijk zijn, het was geen jeugd op een Engelse kostschool."

'Ik moest leuren bij organisatoren'

Vijftien jaar was Hassan toen ze in 2008, zonder ouders, vanuit haar geboorteland Ethiopië naar Nederland vluchtte. Over de reden waarom ze wegging, heeft ze nooit al te veel willen vertellen. "Ik wilde vrijheid", was het enige wat ze er vier jaar geleden over losliet in een documentaire van de VPRO. Maar vrijheid vond ze in eerste instantie niet. Ze woonde in een asielzoekerscentrum in Ter Apel waar ze elke dag huilde. Het voelde als een gevangenis.

Er volgde een beschermde opvang voor minderjarige vluchtelingen in Zuidlaren, waarna ze in Leeuwarden een plek vond. Hardlopen bleek haar redding, een weg naar een beter bestaan. Ze kwam terecht bij de plaatselijke atletiekvereniging Lionitas.

Daar kreeg ze de Nederlandse taal beter onder de knie en maakte ze kennis met Nederlandse gewoonten. "Ik hou van kaas, ook van pindakaas", vertelde ze jaren geleden. Levend van 300 euro per maand was er alleen geen geld voor hardloopschoenen. Die kreeg ze cadeau van een clubgenoot.

Het was Hoedt, op dat moment bondscoach midden- en lange afstanden, die het talent ontdekte. Het was de tijd van bezuinigingen bij de bond. "Ik heb het toen voor elkaar gekregen dat Sifan voor 200 euro, het laatste beetje budget wat er nog was, mee kon op trainingskamp naar Portugal. Daar heeft ze nog leren zwemmen in het zwembad van het hotel. Dat had ze in Ethiopië nooit geleerd."

Toen Hoedt in 2013 vertrok bij de Atletiekunie, bleef de samenwerking met Hassan intact. "Sifan had in die tijd nog geen naam gemaakt, het was pionieren. Ik geloof dat het in het Tsjechische Ostrava was waar we het na lang leuren bij de organisatie voor elkaar kregen dat ze mee mocht doen. Vervolgens liep Sifan iedereen eraf op de 1.500 meter."

Felicitaties van Ellen van Langen voor Sifan Hassan tijdens de FBK Games 2015. (Foto Pro Shots)

'Sponsors stonden niet in de rij'

Het ging hard met Hassan. Heel hard. In 2014 werd ze in Zürich Europees kampioen 1.500 meter, terwijl ze op dat moment pas anderhalf jaar gespecialiseerde training kreeg. Er volgde een wereldtitel indoor in 2016 en een nominatie voor Sportvrouw van het Jaar.

"Sifan is toen samen met mijn vrouw een galajurk gaan kopen", herinnert Hoedt zich. "Ze at ook weleens bij ons, er kwam langzaam een vangnet voor haar hier in Nederland en dat zorgde voor rust. Met basisdingen als eten hoefde ze niet meer bezig te zijn, ook omdat er iets meer budget kwam."

Toch was dat budget verre van oneindig. Het zijn de jaren waarin niet alleen Hassan veel wint, maar ook Dafne Schippers excelleert op de sprint en in 2015 wereldkampioen wordt.

"De sprint werd een enorme hype, dat merkten we ook met het zoeken naar sponsors voor Sifan", vertelt Hoedt. "Die stonden niet voor haar in de rij. Op Schippers was heel Nederland bij wijze van spreken verliefd. Sifan vonden de mensen ook leuk, maar het was eerst zien en dan geloven. Misschien speelde daarbij mee dat Sifan geen blond meisje uit de polder is. Ook vanuit de bond was het budget trouwens beperkt. En dat is zonde, want er was een kans op een dikke, vette olympische medaille voor Sifan."

Sifan Hassan in 2014 als Europees kampioen 1.500 meter. (Foto: Getty Images)

'Sifan is een leeuw'

Het werd geen medaille in Rio de Janeiro in 2016. Hassan werd vijfde, een onverteerbaar resultaat voor haar. Het was zo teleurstellend, dat ze besloot te emigreren naar de Verenigde Staten om te gaan werken onder de Amerikaanse toptrainer Alberto Salazar.

Met Hoedt heeft ze sindsdien af en toe nog contact. "Ik denk dat ik Sifan nu nog zo'n twee keer per jaar zie, meestal tijdens een toernooi of een trainingsstage. Dan kletsen we wat. Het is een andere wereld waar ze nu in leeft. Nike pompt veel geld in de groep van Salazar. Er is een hoogtekamer, Sifan traint onder perfecte omstandigheden en professionele begeleiders. Terwijl ik als haar coach een halve vrijwilliger was."

De vraag is wel of ze nog lang in de VS kan blijven trainen. Salazar werd tijdens deze WK namelijk geschorst door het Amerikaanse antidopingbureau USADA vanwege het overtreden van meerdere dopingregels. Hassan treft volgens USADA geen blaam, omdat het ver voor haar komst bij Salazar gebeurde. Maar toch, het schopte haar voorbereiding op de 1.500 meter wel overhoop.

"Dat was wel pittig voor Sifan. Maar ze is sterk. Zo sterk dat ze op de 1.500 meter gewoon weer voor goud kan gaan", voorspelde Van Langen al. "Waarom? Omdat ze gigantisch veel talent heeft, gekoppeld aan de kunde om heel diep te gaan."

Susan Krumins omhelst Sifan Hassan na de 10.000 meter in Doha. (Foto: Pro Shots)

'Ik vergeet nooit meer haar blijdschap'

Hassan is de eerste atlete ooit die op een WK goud verovert op de 1.500 meter én de 10.000 meter. Het bizarre is dat ze ook de topfavoriet zou zijn geweest op de 5.000 meter, alleen past die race niet in haar WK-schema. Ondertussen won ze dit jaar ook nog de halve marathon van Berlijn en verbeterde ze het stokoude wereldrecord op de Engelse mijl.

"Het is niet normaal wat Sifan dit jaar presteert", vertelt Susan Krumins, die in Doha zevende werd op de 10.000 meter. "Toen ik de bel hoorde voor de laatste ronde zag ik in de verte een oranje stipje gaan en wist ik: Sifan gaat winnen. Maar eigenlijk wist ik dat van tevoren al. Ze legt de lat hoog, ook voor mij. Ik kan niet meer gelukkig zijn met een topachtklassering, maar moet richting de medailles. Dankzij Sifan is dat nu de standaard voor Nederland."

En hoewel ze tegenwoordig in de Verenigde Staten woont, benadrukte Hassan na de race dat het niet alleen haar titel is. "Deze is voor mij én voor Nederland", glunderde ze.

Ze voelt zich volgens Hoedt ook een echte Nederlandse. "Ik vergeet nooit meer haar blijdschap toen ze in 2013 haar Nederlandse paspoort kreeg. Bij haar Europese titel een jaar later zat de Arnhemse wethouder, die haar het paspoort overhandigde, op de tribune in Zürich. De warmte waarmee ze in ons land uiteindelijk is opgevangen, heeft haar veel gedaan. Sifan is misschien een kind van Afrika, maar als atlete is ze in Nederland gevormd."