Zaterdagavond staat bij de WK in Doha het koningsnummer van de atletiek op het programma, maar de koning doet niet meer mee. Usain Bolt is al twee jaar gestopt en toch is hij de concurrentie met zijn wereldrecord van 9,58 seconden op de 100 meter nog altijd ver voor. Zal er ooit iemand sneller lopen dan hij? "De grens ligt op 9,36."

Als we de Amerikaanse media mogen geloven, dan werd de opvolger van Usain Bolt negentien jaar geleden geboren in Texas. Matthew Boling is zijn naam. Sinds de highschoolstudent in april van dit jaar bij een regionaal wedstrijdje in Houston de 100 meter onder de tien seconden (9,98) liep, staat zijn leven op z'n kop.

CNN, NBC en ook de Britse BBC pakten uit met de beelden van Boling die zijn leeftijdsgenootjes meters achter zich laat en zo een extreem verwachtingspatroon voor zichzelf creëert. Hij kreeg al de bijnaam 'The White Lightning', als verwijzing naar Usain 'Lightning' Bolt.

Henk Kraaijenhof zag de beelden van Boling een paar maanden geleden voorbijkomen. "Ik vond het absurd", vertelt de sprintcoach, die in de jaren tachtig en negentig wereldtoppers als Merlene Ottey en Nellie Cooman onder zijn hoede had. "9,98 is een tijd voor sprinters van 25 of 26 jaar. Boling is sensationeel snel voor zijn leeftijd."

Hebben we met Boling daadwerkelijk de opvolger van elfvoudig wereldkampioen Bolt te pakken? Kraaijenhof, tegenwoordig coach van Coomans dochter Ronell Rosier en de sprintploeg van Kazachstan, is voorzichtig. "Je moet een veelbelovende appel niet plukken voor die rijp is, want dan is-ie zuur. Boling moet dus nog een paar jaar zo doorgaan en hopen dat het lichaam heel blijft. En dan zou het kunnen."

Achttienjarige Matthew Boling loopt 9,98 op 100 meter
40
Achttienjarige Matthew Boling loopt 9,98 op 100 meter

'Van de huidige generatie kan niemand sneller worden dan Bolt'

Ter vergelijking: de 9,98 van Boling - die vanwege te veel rugwind niet de boeken inging als officieel record - was op de Spelen in Rio de Janeiro in 2016 goed geweest voor de zevende plaats. Het doel van de jonge Amerikaan is om er volgend jaar op de Spelen van Tokio bij te zijn, maar op de WK die nu in Doha plaatsvindt, ontbreekt hij nog.

Topfavoriet voor het goud op de eerste 'Bolt-loze' WK sinds 2003 is de Amerikaan Christian Coleman, die met 9,81 de snelste 100 metertijd van 2019 op zijn naam heeft staan. Hij wordt gevolgd door de Amerikaan Noah Lyles (9,86) en de Nigeriaan Divine Oduduru (9,86). Het gat met het wereldrecord van 9,58, dat Bolt tien jaar geleden liep op de WK in Berlijn, is voor sprintersbegrippen een eeuwigheid. Zelfs de tweede (9,63 in 2012) en de derde tijd ooit (9,69 in 2008) zijn gelopen door de Jamaicaan, die ook al elf jaar wereldrecordhouder op de 200 meter is.

"In de huidige generatie topsprinters zie ik niemand die sneller kan worden dan Bolt", zegt Kraaijenhof. "De stap is te groot. Maar de sprinters zijn de laatste jaren in de breedte wel sneller geworden, en dat biedt kansen. Als meer mannen opschuiven richting de 9,80 en 9,70, dan slinkt de barrière naar de tijden van Bolt."

Kraaijenhof kent zijn klassieken. "Vroeger werd gezegd dat een mens de Engelse mijl (1,6 kilometer, red.) niet onder de vier minuten kon lopen. Jarenlang hikten ze ertegen aan, totdat Roger Bannister in 1954 3.59 liep. En wat gebeurde? Binnen een paar weken was een ander al sneller dan Bannister. De barrière was weg. Dat kan met de tijden van Bolt op termijn ook."

Snelste tijden op de 100 meter in 2019

  • 1. Christian Coleman (VS) - 9,81
  • 2. Christian Coleman (VS) - 9,85
  • 3. Christian Coleman (VS) - 9,86
  • 3. Divine Oduduru (Nigeria) - 9,86
  • 3. Noah Lyles (Groot-Brittannië) - 9,86
  • 6. Justin Gatlin (VS) - 9,87
  • 7. Justin Gatlin (VS) - 9,91
  • 8. Justin Gatlin (VS) - 9,92
  • 9. Noah Lyles (Groot-Brittannië) - 9,92
  • 10. Cravon Gillespie (VS) - 9,93

Christian Coleman is tot dusver de snelste sprinter in 2019. (Foto: Getty Images)

'Als 9,58 kon, dan moest 9,51 ook haalbaar zijn'

De theorie onderschrijft dat het sneller kan dan Bolt. John Einmahl, hoogleraar aan Tilburg University, deed meermaals onderzoek naar de grenzen van atletiekrecords. In 2009 schatte de wiskundig statisticus op basis van een statistische methode dat het wereldrecord op de 100 meter aangescherpt kan worden tot 9,51.

Einmahl baseerde zich daarbij op de persoonlijke records van meer dan duizend sprinters, die gelopen werden na 1991, het jaar waarin veel strengere en professionele dopingcontroles werden ingevoerd.

"Er waren coaches en atleten die zeiden: wat zijn dat voor suffe wiskundigen?", herinnert Einmahl zich. "9,51, dat was onmogelijk. Prompt liep Bolt 9,58 en werden we ineens neergezet als tovenaars, haha. Als 9,58 kon, dan moest 9,51 ook wel haalbaar zijn."

In 2012, in de aanloop naar de Spelen in Londen, herhaalde Einmahl het onderzoek, aangevuld met nieuwe persoonlijke records. "Toen kwam eruit dat de grens van het wereldrecord op de 100 meter op 9,36 lag", vertelt hij. "Uiteraard was de reactie: dat komt door Bolt. Maar dat viel wel mee. Het was vooral dat sprinters in de breedte sneller waren geworden. De nieuwe potentiële recordtijd werd maar voor een kwart bepaald door de prestaties van Bolt."

Snelste tijden ooit op de 100 meter

  • 1. Usain Bolt (Jamaica) in 2009 - 9,58
  • 2. Usain Bolt (Jamaica) in 2012 - 9,63
  • 3. Usain Bolt (Jamaica) in 2008 - 9,69
  • 3. Tyson Gay (VS) in 2009 - 9,69
  • 3. Yohan Blake (Jamaica) in 2012 - 9,69
  • 6. Tyson Gay (VS) in 2009 - 9,71
  • 7. Usain Bolt (Jamaica) in 2008 - 9,72
  • 7. Asafa Powell (Jamaica) in 2008 - 9,72
  • 9. Asafa Powell (Jamaica) in 2007 - 9,74
  • 9. Justin Gatlin (VS) in 2015 - 9,74

Bolt na zijn wereldrecord op de WK in Berlijn in 2009. (Foto: Getty Images)

'Bij Ben Johnson werd al gesproken van een menselijke grens'

Kraaijenhof is huiverig als het om wetenschappelijk onderzoek naar ultieme atletiekrecords gaat. De coach noemt het zelfs "statistisch geneuzel". "Het verleden heeft ons geleerd dat we op moeten passen. Lang geleden werd in Duitsland al berekend hoe hard de mens in 1990, 2000 en 2010 zou lopen. Maar in praktijk waren ze in 1990 al sneller dan geschat werd voor 2010. En toen Ben Johnson in 1988 naar 9,79 sprintte, werd geroepen dat dat ongeveer de menselijke grens was. Nou, dat liep even anders."

Einmahl plaatst een nuance. "Het gaat om een schatting. Dat de grens bij het laatste onderzoek op 9,36 lag, betekent niet dat 9,35 onmogelijk is. Maar daar ergens ligt wel een eindpunt. Ik kan ook niet voorspellen wanneer het wereldrecord van Bolt gebroken wordt. Er wordt steeds weer iemand geboren die beter en sneller kan, maar die 'nieuwe' Bolt moet ook maar net gaan sprinten en dat leuk vinden. Dat kun je niet voorspellen."

De hoogleraar noemt het Nederlands elftal als voorbeeld. "Daar breken nu ineens talenten als Matthijs de Ligt en Frenkie de Jong door. Waarom hadden we dat soort spelers vijf jaar geleden niet? Omdat die buitencategorie niet geleidelijk verdeeld is over de tijd. Zo is het ook in de atletiek."

Kraaijenhof vermoedt zelfs dat het wereldrecord van Bolt op de 100 meter nog wel tien jaar staat. "Bolt was een superman, zoals Jesse Owens dat voor de Tweede Wereldoorlog was. En Fanny Blankers-Koen was na de oorlog een supervrouw. Atleten uit die categorie staan voor een tijdperk, maar dat tijdperk duurt niet eeuwig."

"Je kunt grofweg zeggen dat 2000 tot 2025 het tijdperk van Bolt is, maar daarna zal er ergens weer een genetische freak opstaan die sneller is. En misschien duurt het nog langer. Vergeet niet dat het wereldrecord bij het verspringen sinds 1991 staat. Als sprintliefhebber mag je dus niet klagen."