Vanaf 2021 is er een Europees verbod op wegwerpplastic. Plastic rietjes, wattenstaafjes en bordjes zijn dan verleden tijd. NU.nl-redacteur Ingeborg Veen nam alvast de proef op de som en probeerde een week zonder wegwerpplastic te leven.

"Life in plastic, it's fantastic" zongen de poëten van Aqua in 1997. Tweeëntwintig jaar later zijn we erachter dat al dat plastic toch niet zo fantastisch is.

Kijk maar naar de enorme plasticsoep in de Grote Oceaan. Deze drijvende vuilnisbelt bestaat naar schatting uit 80.000 ton plastic. Jaarlijks gaan een miljoen zeevogels, honderdduizend zeezoogdieren en ontelbaar veel vissen dood door het plastic. Zeedieren zien het plastic vaak aan voor voedsel en krijgen zo giftige stoffen binnen. Dat heeft ook gevolgen voor het eten dat wij consumeren.

Wegwerpplastic

  • Wegwerpplastic is plastic dat je één keer gebruikt, zoals rietjes, deksels van koffiebekers en verpakkingen van bijvoorbeeld online bestellingen en groente en fruit.
  • Dit plastic wordt hoogstens een paar uur gebruikt, maar het duurt honderden jaren om het af te breken. Uiteindelijk is het nooit helemaal weg.
  • Plastic inzamelen en recyclen is belangrijk, maar er is momenteel te veel plastic om te verwerken.
  • Daarbij is het recyclen van plastic momenteel duurder dan nieuw plastic maken. Dat maakt het voor producenten niet aantrekkelijk om duurzamer te werken.

Dag 1: Grote schoonmaak

Een week leven zonder wegwerpplastic: ik begin met een grondige schoonmaak in huis. Al het wegwerpplastic moet vervangen worden door duurzame opties. Ik begin vol goede moed in de badkamer. De moed spoelt gelijk door het doucheputje. Alleen mijn gezichtswasgel blijkt plasticvrij. Ik moet op zoek naar een verpakkingsvrije shampoo, conditioner, douchegel en scheermesjes. Ook de rest van mijn verzorgingsproducten blijkt een flink aandeel in de plasticsoep te hebben. Wattenschijfjes, wattenstaafjes, handzeep, tandpasta, tandenborstel en deodorant: alles is gemaakt van plastic of verpakt in plastic.

Tijdens mijn zoektocht naar houten wattenstaafjes en bamboetandenborstels doe ik een opmerkelijke ontdekking: deze eco-opties worden alsnog in plastic verpakt. Qua wattenstaafjes kies ik uiteindelijk maar voor de verpakking met de minste hoeveelheid plastic. De tandenborstel laat ik voor wat het is: duurzame opzetstukjes voor een elektrische tandenborstel zijn onvindbaar. Ook mijn lenzenvloeistof blijkt onvervangbaar.

Links: De verzorgingsproducten die ik voor mijn plasticdieet gebruikte. Rechts: De producten die ik tijdens mijn plasticdieet gebruikte.

Links: De verzorgingsproducten die ik voor mijn plasticdieet gebruikte. Rechts: De producten die ik tijdens mijn plasticdieet gebruikte.

Links: De verzorgingsproducten die ik voor mijn plasticdieet gebruikte. Rechts: De producten die ik tijdens mijn plasticdieet gebruikte.

Links: De verzorgingsproducten die ik voor mijn plasticdieet gebruikte. Rechts: De producten die ik tijdens mijn plasticdieet gebruikte.

Dag 2: Beginnersfouten

Deze dag wordt getypeerd door vele beginnersfouten. Ik begin de dag gelijk met een grove fout: op werk wil ik de koffiekringen en ondefinieerbare etensresten van mijn bureau verwijderen. Ik gris een doekje uit de (plastic) verpakking. Gelukkig word ik tijdig op mijn vingers getikt door een lieftallige collega. Met een vochtig servetje lijkt mijn werkplek in ieder geval schoon.

Na een dag heftig typewerk ben ik toe aan een flinke lik handcrème. Ik pak de tube uit mijn pennenbak en realiseer me ineens dat ook dit in plastic verpakt is. Ik berg de tube veilig op voordat ik op een ondoordacht moment toch de fout in ga.

Houten wattenstaafjes en bamboetandenborstels zijn alsnog in plastic verpakt.

Houten wattenstaafjes en bamboetandenborstels zijn alsnog in plastic verpakt.

Dag 3: Boodschappenhel

Gewapend met een boodschappenlijst en een rugzak vol linnentasjes, fruitnetjes en broodzakken vertrek ik naar de zero waste-winkel. Linzen, pasta, rijst, kruiden, muesli: alles wordt hier zonder verpakking gekocht. Helaas is er geen enkel ingrediënt te krijgen voor de lasagne die ik die avond wil maken.

Ik besluit mijn heil te zoeken op de markt. Tot mijn grote verbazing blijkt ook hier veel groente en fruit in plastic verpakt te zijn. Gelukkig weet ik een aubergine, courgette, paprika en rode peper te scoren. Helaas kan ik de kaas wel vergeten. Een illusie armer fiets ik naar de supermarkt.

Ik scoor lasagnebladen, een ui en tomatenpuree. Ook hier vind ik geen plasticvrije kaas. Ik laat me de kaas niet van de lasagne eten en besluit nog snel een sprintje te trekken naar de kaasboer. Die sluit net de deuren. Dan maar lasagne zonder. Na een boodschappentripje van zeker twee uur kan ik eindelijk gaan koken.

Links: kaas verpakt in plastic op de markt. Rechts: geen verpakkingen in de zero waste-winkel.

Links: kaas verpakt in plastic op de markt. Rechts: geen verpakkingen in de zero waste-winkel.

Dag 4: Broccoliontploffing

Ik begin de dag met een noodsituatie: mijn bakje broccolisoep is ontploft in mijn tas. Daar gaat normaal een plastic hersluitbaar zakje omheen, maar die luxe kan ik me deze week niet permitteren. Niet alleen stinkt mijn tas intens naar broccoli, ik heb ook geen lunch meer. Ik duik twee oude boterhammen op en vind nog ergens een verdwaalde pot appelstroop.

Rond een uur of drie kan ik aan niks anders meer denken dan een reep chocola uit de automaat. Ik verzacht de pijn met een plasticvrije banaan. Wanneer ik natgeregend thuiskom is alles wat ik wil een bakje friet van de snackbar. Ik verman mezelf en ga voor het restje lasagne. En dan besef ik dat ik deze week aanzienlijk gezonder eet dan normaal.

Dag 5: Bijenwasboterham

Na het debacle van gisteren besluit ik voor een veilige optie te gaan: ik neem verse boterhammen mee naar werk, verpakt in bijenwasdoeken. Ik vind de doeken al wat merkwaardig ruiken, maar besluit ze een eerlijke kans te geven. Tegen twaalf uur blijken mijn bammetjes naar bijenwas te smaken.

Ik merk dat ik het wat zwaarder begin te krijgen. Gelukkig houden de positieve reacties van familie, vrienden en Instagram-volgers me op de been. Toch ervaar ik 's avonds een kleine tegenslag. Terwijl ik een nieuwe wc-rol pak, realiseer ik me dat deze ook uit een plastic verpakking komt.

Links: Brood verpakt in bijenwaspapier. Rechts: Mijn voorraad boodschappentassen.

Links: Brood verpakt in bijenwaspapier. Rechts: Mijn voorraad boodschappentassen.

Dag 6: 'Nee, plastic!'

Op dit punt ben ik volledig over mijn antiplasticschaamte heen. Aanvankelijk vond ik het toch wat ongemakkelijk om de barista te vragen de koffie in mijn koffiebeker te maken en aan de bakker of het brood in mijn eigen broodzak mocht.

Inmiddels ben ik helemaal om. Sterker nog: ik begin echt 'zo iemand' te worden die anderen veroordeelt vanwege hun plasticgebruik. Of ik pepernoten wil? "Nee, verpakt in plastic!" Een donut? "Nee, plastic!" Glaasje cola? "Nee, plastic!" Ook voorziet menigeen mij van ongevraagde kritiek: "Zou je die rijstwafel/krentenbol/maaltijdsalade nou wel nemen? Zit plastic omheen, hè?"

Dag 7: Ook op plasticdieet?

Wonder boven wonder zijn er toch nog mensen die met mij om willen gaan. Nog bijzonderder: ze zeggen daadwerkelijk tot inkeer te zijn gekomen door mijn plasticdieet. Helemaal plasticvrij leven zal je waarschijnlijk niet lukken. Daar zullen de meesten simpelweg niet de tijd en het geld voor (over) hebben.

Wat je dan wel kan doen? Zorg dat je standaard een stoffen tas bij je hebt. Ga je naar de supermarkt? Vergeet dan ook je groente- en fruitnetjes en broodzak niet. Dat alleen al scheelt zoveel onnodig plastic. Is je shampoo, conditioner of bodylotion op? Ga dan eens op zoek naar een duurzame vervanger. Dat is makkelijker dan alles in één keer te willen vervangen.

In onze podcast Week van Nu hoor je meer over hoe Ingeborg Veen haar wegwerpplasticvrije week heeft ervaren: beluister 'm hier.