Nu de breuk tussen Forum voor Democratie (FVD) en medeoprichter Henk Otten definitief is, kan er worden gekeken naar wat de nieuwe verhoudingen in het parlement betekenen. Wat zijn de partijen nu van plan, en hoe profiteert het kabinet?

Even leek de storm te gaan liggen nadat Otten in NRC flinke kritiek uitte op zijn politieke baas Thierry Baudet. Otten werd 'slechts' Eerste Kamerlid voor FVD, nadat hij eerder als fractievoorzitter naar voren was geschoven.

Maar de vrede werd nooit getekend. Er volgden verwijten over financiële vergrijpen over en weer, Otten werd geroyeerd als partijlid, er werd gedreigd met aangiften en lijmpogingen mislukten.

De climax volgde deze week met een definitief vertrek van Otten én twee andere FVD-senatoren uit de senaatsfractie; Jeroen de Vries en Dorien Rookmaker sluiten zich aan bij wat nu nog de Fractie-Otten heet.

Vrijdag maakte ook Cornelis van den Berg, Statenlid in Flevoland, bekend de overstap van Baudet naar Otten te maken.

Wat kunnen we van de Fractie-Otten verwachten?

Wat de geschiedenis in moest gaan als een mooie overwinningsspeech, leidde ook de breuk binnen FVD in. Dat bleek deze week nadrukkelijk uit de woorden van Otten bij EenVandaag.

Baudet vierde de winst bij de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart met zijn inmiddels beruchte toespraak over "onze boreale wereld". Puur geografisch bedoeld, beweert Baudet: boreaal betekent letterlijk 'noordelijk'. Maar het woord duikt ook op in extreemrechtse kringen. Onder anderen Jean-Marie Le Pen gebruikte het wanneer hij het over een wit en christelijk Europa had.

Otten wil in ieder geval niets met dat "boreale geneuzel" te maken hebben. "Dat boreale komt niet uit de lucht vallen. Dat komt rechtstreeks uit de jaren dertig. Baudet las ook allemaal van dat soort boeken, van ideologen van Hitler", aldus Otten deze week.

“Baudet las ook allemaal boeken van ideologen van Hitler”
Henk Otten

Daarmee legt hij de koers van de Fractie-Otten voor de komende jaren deels bloot. Net zoals FVD blijft hij kritisch op immigratie en de klimaatplannen van het kabinet en wordt koopkrachtverbetering het "allerbelangrijkste" punt voor de komende tijd, maar met het flirten met racisme, waarvan hij Baudet beticht, wil Otten niets te maken hebben.

Bovendien wil Otten in tegenstelling tot Baudet wél zakendoen met het kabinet, nu de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie in de Eerste Kamer geen meerderheid meer heeft. "We willen constructief zijn." Op welke punten Otten precies constructief wil zijn en hoe zijn volledige programma eruit komt te zien, maakt hij nog niet bekend.

Otten schildert Baudet ook graag af als ongeleid projectiel ("We waren 60 procent van onze tijd bezig om Baudet in het gareel te houden") en trekt alles uit de kast om FVD een zo chaotisch mogelijke club te laten lijken ("Ik heb nog gewaarschuwd voor LPF-achtige toestanden").

Wat betekent dit voor FVD?

En Baudet? Die lijkt het tafereel van een afstandje rustig gade te slaan. "Ik vind het leuker dat als je met elkaar aan iets begint, je ook samen die stadia kan doormaken. Maar het is natuurlijk geen ramp", reageerde hij voor de camera van de NOS.

Dat komt wel erg laconiek over voor iemand die zojuist bijna een kwart van zijn senatoren zag verdwijnen en daardoor niet meer de grootste partij in de Eerste Kamer is. Maar Baudet wil vooral benadrukken dat zijn missie en doel niet veranderd zijn: "Als oppositiepartij gaat het erom dat je een helder geluid vanaf de zijlijn kunt laten horen." Met negen in plaats van twaalf zetels moet dat ook prima lukken, denkt hij.

Van een richtingenstrijd wil Baudet niets weten. Binnen de partij is er volgens de FVD-voorman genoeg ruimte voor discussies en meningsverschillen, zonder dat de koers veranderd is. Als iemand iets anders beweert, doet Baudet dat af als "kwaadsprekerij".

“Als oppositiepartij gaat het erom dat je een helder geluid vanaf de zijlijn kunt laten horen”
Thierry Baudet

Bovendien heeft hij in de Tweede Kamer niets van Otten te vrezen. Verkiezingen zijn er pas in 2021 en tot die tijd moet zijn voormalige kompaan campagne voeren vanuit de senaat. De Eerste Kamer vergadert slechts één keer per week en krijgt doorgaans weinig aandacht omdat het politieke spel aan de overkant van het Binnenhof plaatsvindt.

Het steekt Baudet wel dat de drie vertrokken senatoren hun FVD-zetel, "die toebehoort aan de partij en de kiezers die erop gestemd hebben", meenemen.

Kabinet en coalitie lachende derde

Hoe deze afsplitsing zich verder ook ontwikkelt, de coalitie en het kabinet zijn de lachende derde. Zij zien hun opties om in de Eerste Kamer tot een meerderheid te komen groeien.

Tot nog toe werd er naar de linkerzijde gekeken om plannen door het parlement te loodsen; voor het pensioenakkoord werd bijvoorbeeld steun gevonden bij GroenLinks en de PvdA.

Daar komt nu een mogelijkheid over rechts bij. Otten komt niet tot de benodigde zes extra zetels, maar als hij de handen ineenslaat met de SGP (twee zetels), 50PLUS (twee zetels) en/of de Onafhankelijke Senaatsfractie (één zetel), kunnen die partijen de doorslaggevende stem geven.