De droogte gaat zijn tol eisen in het oosten van het land. Beken vallen droog en oogsten dreigen te mislukken. En dat voor het tweede jaar op rij. Het neerslagtekort van meer dan 200 millimeter richt flinke schade aan in Twente en de Achterhoek. "Er moeten niet nóg twee zulke droge zomers komen", aldus maisteler André Wikkerink.

"Het is een troosteloos gebeuren", zegt André Wikkerink, boer in Sinderen in de Achterhoek, terwijl hij zijn maisplanten bekijkt. "De maïs staat erbij alsof het prei is." Hij pakt een verdroogd geel-bruin blad van de maisplant en verkruimelt het in zijn hand. De snippers van het gortdroge blad vallen op de grond, die door de droogte stoffig is.

Dit is volgens Wikkerink dan ook het droogste stukje van Nederland. "Sinds begin april is er maar 60 millimeter regen gevallen en daarvan viel 22 millimeter vorige week vrijdag", vertelt hij.

Te weinig om de maisplanten voldoende te laten groeien. Natuurlijk zou Wikkerink zijn land kunnen beregenen, maar dat is een flinke kostenpost. "Mais telen kost 600 tot 700 euro per hectare", rekent Wikkerink hardop uit. "Uiteindelijk levert die hectare 1.500 tot 2.000 euro op."

"Het beregenen van een hectare kost 300 euro per keer en in zo'n droge zomer is dat wel drie tot vier keer nodig. Vanwege de te hoge kosten hebben we besloten sommige stukken land niet te beregenen", aldus Wikkerink.

Door de droogte vergeelde maisbladen.

Bonen worden niet geoogst, maar omgeploegd

En dus staat een groot deel van zijn oogst te verpieteren. Bij zijn buurman waren de sperziebonen rijp voor de oogst, maar nadat de fabrikant de bonen had gezien keurde hij ze af en zag van de partij af. "Te klein en er zaten te veel plekjes op. Een gevolg van de droogte", zegt de maisteler.

Zelf heeft hij 5 kilo boontjes geoogst en ingevroren en wat buurtbewoners hebben de groente van het land gehaald voor eigen gebruik, maar het grootste deel staat er nog. "Binnenkort gaat de ploeg erdoor", weet Wikkerink. "En alleen maar omdat wij perfecte groente willen. Als er ergens een vlekje op zit, gooien we het al weg."

In het westen zijn de problemen lang niet zo groot als in het oosten van het land, doordat daar meer neerslag is gevallen en door de wateraanvoer vanuit de rivieren. Maar op de hoge zandgronden stromen geen rivieren en kanalen en in het zand zakt het grondwater snel weg.

Bomen zijn ernstig verzwakt

Dat constateert ook Dirk van den Brink, boswachter bij Staatsbosbeheer. Hij kijkt in een bos bij Doetinchem omhoog naar een beuk. Zijn oog blijft steken op een afgebroken tak. "En dat terwijl het niet eens gestormd heeft. De boom kan met zijn wortels niet meer bij het grondwater en is daardoor ernstig verzwakt. Vervolgens heeft het een beetje geregend en verzwaarden de regendruppels de bladeren. Die verzwakte tak was daar niet tegen bestand."

Iets verderop kijkt Van den Brink weer omhoog. "Ik heb altijd geleerd dat je kan beoordelen hoe gezond een boom is door omhoog te kijken. Als er weinig licht doorschijnt, dan is een boom gezond, maar bij deze boom is dat niet het geval."

Als de boswachter zijn blik weer op de grond heeft gericht ziet hij de verklaring voor het kale bladerdek. Overal liggen groene blaadjes. "Normaal gesproken doen bomen dat in de herfst, maar deze boom heeft dat gedaan om te overleven. Er is zo weinig water beschikbaar dat hij zijn blaadjes heeft laten vallen."

Blaadjes in de zomer op de grond. Bomen hebben ze losgelaten om de droogte te overleven.

'We moeten zoeken naar andere boomsoorten'

De natuur is veerkrachtig en kan best wat droogte aan. Maar Van den Brink merkt dat bepaalde boomsoorten, zoals de beuk, tegen de grenzen aanlopen van wat ze aankunnen. "We zijn nu op zoek naar andere soorten, die wat beter tegen de droogte kunnen. Denk aan de tulpenboom of de boomhazelaar. Dat betekent dat we soorten verliezen en de daarbij horende insecten en andere dieren. Het is zorgelijk, maar aan de andere kant raken we niet het hele bos kwijt."

Ook Jan Polman, droogtecoördinator van waterschap Rijn en IJssel, maakt zich zorgen over de droogte. "70 tot 75 procent van onze beken voert geen water meer af. Die zijn volledig afhankelijk van regen. Kleinere beken zijn al drooggevallen."

Dat betekent dat zeldzame vissoorten, zoals de beekprik en rivierdonderpad, in die drooggevallen beken het niet hebben overleefd. "En dat terwijl het visbestand door de droogte van vorig jaar nog lang niet op orde was. Toen is er ook al veel schade aangericht."

Verzwakte bomen, vissterfte en mislukte oogsten. Het is de tol die de droogte eist. Boer Wikkerink heeft na vorig jaar een weersverzekering afgesloten. "De natuur is grillig en die wordt door klimaatverandering wel iets grilliger, maar dat er altijd zulke zomers komen wil er bij mij niet in. Het hoort een beetje bij het bedrijfsrisico, maar er moeten niet nóg twee zulke droge zomers komen. Toen het vorige week vrijdag regende, hadden we dan ook de neiging om juichend naar buiten te rennen."

Het beregenen van zijn land is een flinke kostenpost voor maisteler André Wikkerink. (Foto: NU.nl/Ben Saanen)