"De kans dat ik premier word, is ongeveer net zo groot als de kans dat je Elvis op Mars aantreft, of dat ik reïncarneer als olijf", zei Boris Johnson ooit. Voor zover bekend is 'The King' nog niet gesignaleerd op de rode planeet en zit niemand achter de Britse politicus aan met een cocktailprikker, maar toch is het zeer waarschijnlijk dat Johnson de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk wordt. Dat zal de bekroning zijn op een levenslang streven naar de macht.

Alexander Boris de Pfeffel Johnson is zijn volledige naam, maar het is in het VK al jaren gebruikelijk om de markante politicus simpelweg Boris te noemen.

In peilingen onder de ongeveer 160.000 leden van de Conservatieve Partij die de opvolger van de Britse premier Theresa May moeten kiezen, ligt Johnson mijlenver voor op zijn enige overgebleven rivaal, buitenlandminister Jeremy Hunt.

Volgens zijn fans is hij een vermakelijke en charismatische politicus, die ook kiezers buiten de traditionele achterban van de Conservatieve Partij kan aanspreken. Zijn critici noemen hem een luie en incompetente leugenaar en schuinsmarcheerder, die zich regelmatig racistisch en homofoob uitlaat.

Tussen de elite in Oxford

Als Oxford-student behoorde Johnson tot een generatie die jaren later hoge ogen zou gooien in de Britse politiek. De latere premier David Cameron, Conservatieve Partijleider William Hague, milieuminister Michael Gove en Johnsons huidige rivaal Hunt, waren daar ook onderdeel van.

Na zijn studie kwam Johson terecht bij de krant The Times. Hij veroorzaakte daar echter een schandaal door een citaat te verzinnen en werd de laan uitgestuurd.

De hoofdredacteur van de krant The Daily Telegraph, het lijfblad van de Britse conservatieven, was een studievriend uit Oxford. Die nam Johnson in dienst en stuurde hem in 1989 naar Brussel, waar hij vijf jaar lang correspondent bij de Europese Commissie (EC) was. Hij schreef daarover op een toon die bij de krant paste: eurosceptisch.

Johnson maakte euroscepsis salonfähig bij rechts in het VK, terwijl het daarvoor vooral een linkse aangelegenheid was. Collega-journalisten betichtten hem ervan leugens te verspreiden om de EC in diskrediet te brengen.

Hij deed tijdens de jaren negentig een paar pogingen de politiek in te gaan, maar die mislukten.

Boris Johnson gaat op de foto met een fan. (Foto: Pro Shots)

Televisie-optredens boden Johnson politieke ingang

De persoonlijke roem van Johnson nam eind jaren negentig toe, toen hij onder meer verscheen in het populaire satirische televisieprogramma Have I Got News For You. Zijn nieuwe bekendheid leverde hem in 2001 eindelijk een weg naar de politiek op: Johnson werd verkozen als Lagerhuislid voor Henley, een ferm Conservatief kiesdistrict in Oxfordshire.

Onder partijleider Michael Howard, die oordeelde dat Johnson bij de kiezer de meest populaire Conservatief was, werd hij vicevoorzitter van de partij. Die positie verloor hij een paar maanden later weer, toen bleek dat hij had gelogen over zijn affaire met een columniste.

Op Johnson stemmen voor de grap

Johnson kondigde in maart 2007 aan dat hij zich verkiesbaar wilde stellen voor het burgemeesterschap van Londen. Binnen de Conservatieve Partij werd dat niet serieus genomen, totdat zijn voornaamste rivaal, Nick Boles, zich terugtrok uit de race wegens gezondheidsredenen. Johnson werd de Conservatieve kandidaat voor de post en versloeg in 2008 de zittende burgemeester, Labour-politicus Ken Livingstone. Zijn tegenstanders klaagden dat veel Londenaren vooral op Johnson stemden omdat ze hem grappig vonden.

Als burgemeester deed Johnson zijn best om zich aan te passen aan de hoofdstad, die traditioneel naar links leunt. Hij probeerde critici die hem verweten homofobe en racistische dingen te hebben geschreven in zijn columns, te vermurwen, bijvoorbeeld door deel te nemen aan Gay Pride en een amnestieregeling voor illegale immigranten te steunen.

Johnson werd in 2012 herkozen als burgemeester en leidde Londen door het gastheerschap van de Olympische Spelen.

Vier jaar later besloot hij niet voor een derde ambtstermijn te gaan en keerde hij terug naar het Lagerhuis. Politieke commentatoren speculeerden meteen dat hij dat deed om Cameron op te volgen als partijleider en premier.

Gove stak Johnson mes in de rug

Cameron kondigde in februari 2016 een referendum over het Britse EU-lidmaatschap aan. In weerwil van de premier, die een Brexit niet zag zitten, wierp Johnson zich op als een van de voornaamste pleitbezorgers van een Brits vertrek.

Nadat de Britten voor een Brexit kozen, trad Cameron af, waarmee Johnson voor het eerst echt zicht kreeg op het door hem zo vurig gewenste premierschap. Hij vergaarde steun onder zijn partijgenoten, daarbij geholpen door zijn vriend Gove.

Gove plantte echter een mes in de rug van Johnson: op de dag dat laatstgenoemde zijn kandidatuur officieel wilde aankondigen, liet hij weten zijn vertrouwen in de leiderschapskwaliteiten van Johnson te zijn verloren en schaarde hij zich achter een van de andere vier kandidaten. Dat torpedeerde de ambities van Johnson: uiteindelijk werd 'veilige keuze' May premier.

Diplomaat Boris

Johnson werd door May aangesteld als minister van Buitenlandse Zaken. Hij onderscheidde zich niet in die rol: ambtenaren op zijn ministerie klaagden dat de minister maar weinig uitvoerde en geen idee had hoe diplomatie werkt.

Wanneer hij wel iets uitvoerde, ging dat regelmatig fout. Toen een Brits-Iraanse tijdens een familiebezoek aan Iran werd opgepakt op verdenking van spionage, stelde Johnson bijvoorbeeld ten onrechte dat zij daar was om journalisten te trainen. De vrouw werd veroordeeld tot vijf jaar cel en zit nog steeds vast.

Johnson maakte zich ook weinig geliefd bij de rest van het kabinet, door veelvuldig publiekelijk af te geven op de politieke koers. Premier May moest dan komen opdraven met het refrein: "De mening van de minister van Buitenlandse Zaken vertegenwoordigt niet de mening van de regering."

Een anti-Brexit-demonstrant doet zich voor als Boris Johnson. (Foto: Pro Shots)

No deal-Brexit 'verwaarloosbaar goedkoop'

In de huidige leiderschapsrace beloofde Johnson dat hij binnen een paar maanden een betere Brexit-overeenkomst los kan peuteren bij de EU dan May. Een paar dagen later stelde hij dat als dit toch niet lukt, een no-deal Brexit "verwaarloosbaar goedkoop is als je voorbereidingen treft". Hij heeft beloofd dat de Brexit hoe dan ook zal geschieden op 31 oktober.

Daarmee beklonk hij zijn status als de lieveling van de invloedrijke factie van conservatieve Brexit-haviken, maar economen waarschuwen dat Johnson de gevolgen van een 'no deal' schromelijk onderschat.

'Johnson is een volksmenner, geen staatsman'

Het blad The Economist riep Johnson eind vorig jaar uit tot winnaar van de jaarlijkse wedstrijd 'Het Ergste uit de Politiek'. Over de man die het Verenigd Koninkrijk vanaf volgende week hoogstwaarschijnlijk door de meest ingewikkelde politieke operatie uit de menselijke geschiedenis moet leiden, schreef de jury:

"In een dichtbevolkt veld was er één kandidaat die eruit sprong. Hij faalde vreselijk als minister van Buitenlandse Zaken. Hij viel mevrouw May aan terwijl hij in haar kabinet zat. Hij ageerde tegen haar uittredingsovereenkomst in het parlement en in zijn lucratieve krantencolumn, zonder ooit een werkbaar alternatief te bieden. Een volksmenner, geen staatsman; hij is een van de meest onverantwoordelijke politici die dit land in vele jaren heeft gekend."