Vrijdagavond wordt het 29e seizoen van Goede Tijden, Slechte Tijden afgesloten met de traditionele zomercliffhanger. Bartho Braat, die in de soap jarenlang het personage Jef Alberts speelde, keek voor NU.nl naar de slotaflevering. "Hoeveel begraafplaatsen hebben wij wel niet bezocht?"

De 68-jarige Braat speelde 23 jaar in de langstlopende soapserie van Nederland en heeft minstens evenveel zomercliffhangers meegemaakt. Maar waar moet een ideale ontknoping aan voldoen?

Braat: "Over een goede cliffhanger praten de mensen de hele zomer en die zorgt ervoor dat acteurs continu worden lastiggevallen met vragen. De cliffhanger waarin Bowien Galema (Tanja Jess, in 2000, red.) aan een rots hing en kwam te overlijden, omdat Ludo haar al dan niet geduwd zou hebben, intrigeerde mensen enorm. Ik kan me dat nog goed herinneren. Je kon bij wijze van spreken geen winkel of benzinepomp betreden of mensen vroegen je het hemd van het lijf."

Hoe werden cliffhangers in jouw tijd onderling besproken?

"Dat viel wel mee, omdat het meestal om een individuele verhaallijn gaat. De desbetreffende acteur vertelde er vaak wel wat over, maar het was niet zo dat het direct ging rondzingen. Toen mijn laatste seizoen er bijna opzat, liep ik naar producent Rohan Gosschalk en zei: 'Ik heb nog nooit in een zomercliffhanger gezeten.' Hij reageerde vol ongeloof en zei: 'Dit jaar zit je er wel in. Maar je hebt pech, want je moet hem delen met andere acteurs.' Er liepen namelijk meerdere verhaallijnen door elkaar heen. Ik heb dus nooit een exclusieve zomercliffhanger gekregen."

Wat is daar de reden voor denk je?

"Met Jef is het eigenlijk raar gelopen. In de eerste seizoenen was hij een rechtse, lompe zakenman. Zijn vrouw mocht niet werken, hij was tegen homo's en 'kleurlingen'. Toen zijn vrouw Karin per se wilde werken, mocht dat alleen bij hem op kantoor. Nadat zij het wijselijk besluit had genomen hem te verlaten, trouwde Jef met Sylvia. Toen is hij een beetje moderner geworden. Hij ging over gevoelens praten en langzaam maar zeker werd hij een stabiele factor in de serie; 'het geweten van Meerdijk'. Vanaf toen zat hij niet meer in de spannende verhaallijnen. Ja oké, hij is failliet gegaan en werd zwerver. Maar hij viel nooit in een ravijn, dat kwam gewoon net niet uit. Ik ben weleens uit een raam gevallen, geloof ik."

Dit seizoen wordt afgesloten door drie verschillende verhaallijnen die op hun eigen cliffhanger afstevenen. Is dat slim?

"Door die veelheid aan verhalen vertraagt de aflevering enigszins. Je kunt je het beste focussen op één, hooguit twee verhaallijnen die dan het liefst nog met elkaar worden verbonden. De kijker moet nu tijdens de zomer drie verhalen onthouden. Ik denk dat één verhaal spannender is. 'Bowien valt van een rots', 'Pang! De kogels vliegen in het rond, wie is er dood?', of: 'Een jongerencentrum brandt af, wie heeft het overleefd?' Wat ik wel heel slim vind, is dat ze tegenwoordig gebruikmaken van schaduwprogramma's en -apps om naderhand een tipje van de sluier te lichten."

Foto: Bartho Braat (Jef Alberts)

Een cliffhanger in combinatie met de dood werkt, maar zijn amoureuze cliffhangers net zo sterk?

"Dood en liefde roepen de sterkste emoties op. 'Hebben ze het nou met elkaar gedaan en wat is daar dan de consequentie van?' Als dat wat voor eeuwig lijkt vast te liggen wordt doorbroken, ontstaat een emotionele betrokkenheid. Vaak zie je het als kijker al aankomen en roep je: 'Doe dat niet, doe dat niet!' Dat is een eeuwenoude wisselwerking, die Aristoteles al in zijn werk Poetica (circa 335 voor Christus, red.) heeft beschreven."

In een oudere cliffhanger van GTST zitten minstens tien castleden vast in een brandend gebouw. Is dat een goed recept of te makkelijk?

"Dat vind ik wel een goede, dat is een ongelofelijke ramp! Stel dat ze alle tien dood gaan. Je weet dat de producent dat niet laat gebeuren, maar dat er één of twee aan zullen gaan, verminkt raken of in een rolstoel belanden is zeker. Het is interessant om te zien wat er steeds weer uit de kast wordt getrokken om die kijkcijfers hoog te houden."

Die staan op dit moment enigszins onder druk.

"RTL begint daar altijd in april en begin mei over. Dat is ieder jaar zo. Het wordt dan langer licht, mensen kijken minder televisie of een cliffhanger moet concurreren met een wedstrijd tijdens het WK voetbal. En het is ook helemaal niet meer te vergelijken met de tijd waarin we begonnen. Je hebt nu zo veel zenders, streamingdiensten en andere media."

Amir is een van de personages die bij de cliffhanger van dit seizoen betrokken is. Terwijl hij voor zijn leven vecht, bidt zijn vriendin Sjors hardop. Dat religieuze element is toch best uniek in GTST?

"Ja, dat is zeldzaam. Ik wilde een keer een toepasselijk Bijbelvers door mijn tekst weven, maar dat kon niet. De serie moest altijd een soort waardevrijheid hebben. Aan Sinterklaas wilden ze vroeger ook niet beginnen. Dat geldt ook voor Kerstmis, dat in de serie zorgvuldig is ontdaan van iedere verwijzing naar het kindeke Jezus. Nou weten de meeste mensen in de huidige maatschappij ook niet meer precies waar het kerstfeest over gaat."

Dode personages zijn vaak teruggekomen in de serie, dat doet in mijn optiek een beetje afbreuk aan de cliffhangers. Heeft jou dat nooit verbaasd?

"Hé, hallo! Hoeveel begraafplaatsen hebben wij wel niet bezocht in de serie? Ik denk dat ik zeker wel twintig begrafenissen heb meegemaakt en die personages bleven allemaal hartstikke dood. De zus van Janine is weleens teruggekomen en we hebben een keer een personage gehad dat een tijd als geest in de serie rondwaarde. Persoonlijk vind ik dat een beetje onwaarschijnlijk: dood is dood."