Oranje heeft historie geschreven. Voor het eerst staan de Nederlandse vrouwen in de kwartfinales van een WK, al is er ook kritiek omdat het elftal nog niet sprankelt. Gaat dat nog gebeuren? En, waarom moet dat eigenlijk?

"Dit is prachtig", glunderde Shanice van de Sanden een paar minuten na de 2-1-zege op Japan. "We hebben weer een grens verlegd. Daar genieten wij van en daar moeten jullie als Nederlandse media ook van genieten."

Het klonk bijna als een oproep van de 26-jarige buitenspeler: wees positief over Oranje, want er gebeurt iets bijzonders. Maar niet iedereen was overtuigd. De neutrale toeschouwer had weliswaar genoten in het Roazhon Park in Rennes, maar toch vooral van het snelle combinatiespel van Japan waarmee Nederland na rust werd weggespeeld. Dat Oranje toch won, was te danken aan een discutabele penalty en dus klonk er na afloop een fluitconcertje in het stadion.

"Als Nederland zo speelt als na rust tegen Japan, worden we geen wereldkampioen", zegt Anouk Hoogendijk, die vier jaar geleden in Canada nog deel uitmaakte van de WK-selectie van Oranje. "Het spel is niet zo goed als twee jaar geleden op het EK. De onbevangenheid is weg."

Verbaasd is Hoogendijk niet. "Tijdens de kwalificatie, die ik volgde als analist voor Veronica, was het spel al minder. Dat is niet gek. Op het EK was Oranje vaak de underdog en dus konden tegenstanders verrast worden. Maar als regerend Europees kampioen stelt een tegenstander zich op jou in. Dat zie je nu bij Lieke Martens. Bijna altijd zijn er twee, drie tegenstanders bij haar in de buurt. Blink dan nog maar eens uit."

Vooruitblik Oranjevrouwen: 'Het mag echt geen verlenging worden'
271
Vooruitblik Oranjevrouwen: 'Het mag echt geen verlenging worden'

'Het is net als je militaire dienst'

Foppe de Haan maakte het succesvolle EK in eigen land van dichtbij mee. Hij was een van de assistenten-bondscoaches van de ploeg, die met de Europese titel het vrouwenvoetbal definitief op de kaart zette in Nederland. "Ik stuur nu af en toe een appje die kant op met felicitaties. Of eigenlijk best wel vaak, want ze blijven maar winnen", glimlacht de 76-jarige Fries. "Vier zeges tegen niet de minste tegenstanders. Dat is knap."

Vanuit zijn vakantieadres op Ameland ziet De Haan ook wel dat het voetbal niet altijd goed is. "Het is nog niet het spel van het EK", concludeert hij net als Hoogendijk. "Van de Sanden was toen in de vorm van haar leven en dat is ze nu niet. En Martens was veel dwingender. Maar we moeten niet vergeten dat op het EK ook niet alles fantastisch was. Door het eindresultaat is veel vergeten. Het is net als je militaire dienst, alleen de mooie dingen onthoud je."

Maar ook al was het niet altijd top, het EK heeft er wel voor gezorgd dat de lat dit WK hoger ligt dan ooit. "Vooraf voorspelde ik dat Oranje tot de kwartfinale zou komen", vertelt Hoogendijk. "Toen kreeg ik de vraag waarom ik zo negatief was. Maar als je de laatste acht haalt en je vliegt eruit tegen een land als de VS, dan heb je het keurig gedaan."

Oranje voorafgaand aan de wedstrijd tegen Japan. (Foto: Pro Shots)

'Ik lees af en toe flauwekul'

De vraag is of er nog ruimte is voor die nuance. Met miljoenen kijkers voor de televisie, meer Nederlandse journalisten dan ooit op de tribune en duizenden meningen op sociale media lijkt winnen alleen niet meer genoeg.

"We weten als spelers ook dat we nog niet het beste Nederlands elftal hebben laten zien dit WK ", zei Martens donderdag op het persmoment van Oranje in Valenciennes. "Dat weten jullie ook en daar zijn jullie kritisch over. Maar laten we ook trots zijn op wat we bereikt hebben." Een week eerder vroeg Daniëlle van de Donk al of het wat minder kon met alle kritiek.

"Kritisch zijn hoort erbij, zo zijn wij Nederlanders", vindt De Haan. "Maar ik lees ook flauwekul. Dan wordt er geschreven dat speelsters fysiek niet in orde zijn. Dat is gewoon niet waar, het is een beetje mannenpraat. Bovendien denkt lang niet iedereen er zo over. Ik word deze weken aangeklampt door mensen die vertellen hoe fantastisch ze het vinden wat de vrouwen presteren."

Hoogendijk ziet de kritiek na vier zeges op rij ook als iets "typisch Nederlands. Natuurlijk is het goed om kritisch te zijn. Het is topsport, je moet altijd beter willen, maar in Nederland slaan we soms een beetje door. Daar hebben de mannen ook last van, maar misschien is het voor vrouwen lastiger. Mannen liggen ook bij hun club onder een vergrootglas van de media en alles en iedereen. Maar als je wekelijks in de Eredivisie Vrouwen voor een paar honderd mensen speelt, dan is zo'n WK een enorme overgang. Dat is wennen, zelfs als het positieve kritieken zijn."

Anouk Hoogendijk vlak voor haar beslissende penalty in de kwartfinale van het EK 2009. (Foto: Pro Shots)

'Gooi tijdens een WK alle sociale media van je telefoon'

De 34-jarige Hoogendijk, die van 2004 tot 2015 voor Oranje uitkwam, maakte het zelf mee. Op haar eerste eindtoernooi, het EK van 2009, haalde ze de halve finale met Nederland en dat zette haar wereld op zijn kop.

"Ik begon anoniem aan het toernooi, maar toen ik in de kwartfinale tegen Frankrijk de beslissende penalty benutte, was ik bekend. Iedereen dook op me, wilde alles van me weten. Zie daar maar eens mee om te gaan. Ik sliep slecht en presteerde niet meer. Het is ongelooflijk hoe zo'n toernooi je leven kan veranderen, ook voor de meiden nu. Daar kun je je vooraf geen voorstelling van maken. Ik heb zelfs een sportpsycholoog in de hand genomen om wel op en top voorbereid te zijn op het volgende EK, in 2013."

De Haan herkent het verhaal van de extra druk voor vrouwen. "Ineens spelen ze in een vol stadion, met niet één maar twintig journalisten langs de kant. En die vinden allemaal wat anders." Zijn advies? "Als je slecht speelt, moet je de krant niet openslaan. En als je goed speelt, kun je wat kreten lezen. Niet te veel. Blijf je eigen pad volgen, dat is de kunst."

Hoogendijk: "En gooi tijdens een WK alle sociale media van je telefoon. In mijn tijd had ik Hyves, dat ontplofte na mijn winnende penalty. Nu is er zo veel meer. Zeker Twitter staat vol met meningen en dat zorgt voor onrust. Als ik lees wat Sherida Spitse daar over zich heen heeft gekregen dit WK, dat is niet mals. Wat heeft ze eraan om dat te lezen? Het is beter om je af te sluiten en een familielid of je manager te vragen een keer een foto op Instagram te zetten. Focus je op het voetbal, want er is nog veel meer mogelijk voor Oranje dit WK."

De Haan geeft Oranje een "goede kans" zaterdag in de kwartfinale. "Die Italianen liggen ons beter dan Japan", zegt hij. Hoogendijk kijkt al verder. "De sterkste landen – de VS, Engeland en Frankrijk - zitten allemaal aan de andere kant van het schema, dat geluk heeft Nederland. En op een toernooi is winnen belangrijker dan mooi voetbal. Ze kunnen daarom zomaar doorstoten tot de finale. Als dat lukt, kunnen ze een lange neus maken naar iedereen die kritiek had."