Is het gezond dat er een bedrijf is dat meer over je weet dan je eigen moeder? NU.nl-redacteur Thomas Moerman vraagt het zich af, dus besluit hij te stoppen. Tot hij tot de conclusie komt dat hij helemaal niet zonder Google kan.

De afgelopen vijftien jaar heb ik, helemaal vrijwillig, Google overal voelsprieten in mijn leven gegeven. Tijdens mijn ontbijt kijk ik YouTube. Ik check Gmail, bekijk Google Calendar. Maps geeft me ondertussen een melding dat ik nu echt moet vertrekken als ik mijn trein wil halen.

Oh ja, mijn internetgeschiedenis van de afgelopen paar jaar staat in Google Chrome. Een Android-telefoon heb ik trouwens niet, dat scheelt een hoop.

Het zijn allemaal producten die me prima bevallen en ze zijn nog gratis ook. Maar ik maak wel erg veel gebruik van de diensten van één bedrijf, dat ook nog eens mijn data gebruikt om advertenties te verkopen.

“Het zijn allemaal producten die me prima bevallen en ze zijn nog gratis ook.”

Is dat wel gezond? En los van het privacyaspect: kan ik wel zonder de producten van Google? Ik besluit als experiment een paar weken te stoppen met Google.

Mag Google dit allemaal?

Het ligt eraan waar we het over hebben, legt hoogleraar mededingingsrecht Anna Gerbrandy uit. "Er mag best een grote speler op de markt actief zijn. Maar een onderneming met een machtspositie, zoals Google op de markt voor zoekmachines, heeft wel een speciale verantwoordelijkheid en mag geen misbruik maken van die dominantie."

"Google is nu al drie keer beboet door de Europese Commissie op basis van dit verbod op het maken van misbruik, maar dat gaat vooralsnog niet over hoe ze jouw data gebruiken."

**

Goed. Ik begin mijn experiment met het downloaden van alle data die ik bij Google heb opgeslagen. Dat kan via Google Takeout, een tip die ik van Google-woordvoerder Rachid Finge zelf krijg.

Waar ik zelf een stuk of 15 diensten had geteld, blijkt er data over mij te zijn bij 53 Google-producten. In totaal kan ik 32 gigabyte aan persoonlijke data downloaden.

Het valt me meteen op dat m'n zoekopdrachten in Google Maps veel over mijn leven weggeven. Dat had ik natuurlijk kunnen weten, maar ik besef het pas echt nu ik het voor me zie. Je kunt precies bekijken waar ik op vakantie ging of wanneer ik voor een verhaal op pad was.

Wat ik misschien het opvallendste vind zijn de aankopen die zijn bijgehouden. Op 24 september 2016 kocht ik bij de HEMA drie taarten: een slagroomtaart, een mokkaslagroomtaart, en een appeltaart. Niet gek, want een dag later was ik jarig. Op 18 november 2018 kocht ik trouwens een Oral B Pro 2 tandenborstel.

Waarom zou dit erg zijn?

"Google weet zoveel over ons dat ze de grootste database ooit hebben over het menselijk gedrag", zegt Esther Crabbendam van Bits of Freedom.

"Ze weten wat je doet en waar je bent. Maar ook over wat je misschien wil doen en waar je over nadenkt, omdat je dingen opzoekt in de zoekmachine. Je bent waarschijnlijk eerlijker tegenover Google dan dat je bent tegenover een interviewer." Google gebruikt die data om op grote schaal te verdienen maar volgens Crabbendam ook "om mijn gedrag te manipuleren".

Met dat laatste bedoelt ze dat Google jouw voorkeuren gebruikt om content aan te bieden die je misschien ook leuk vindt, zodat je langer op bijvoorbeeld YouTube blijft.

Volgens veel Amerikaanse media zorgt de dienst er bovendien voor dat je steeds extremere filmpjes te zien krijgt, waardoor gebruikers extremere gedachten kunnen krijgen. Google ontkent dit.

Dat ik zo ontzettend vastzit aan Google is nergens voor nodig, zegt Google zelf. Ik vraag woordvoerder Finge om commentaar op mijn experiment: "Niet alleen houden concurrenten ons scherp, ook bieden ze onze klanten de mogelijkheid iets anders te gebruiken als ze ons zat zijn."

Ik begin bij het begin, en ook meteen het ding dat me het ingewikkeldst lijkt: een nieuw e-mailadres. Ik probeer twee diensten: iCloud, van Apple, en Proton Mail, een favoriet onder privacyfanatiekelingen. Ik besluit Proton voor de écht persoonlijke of belangrijke dingen te gebruiken, en iCloud voor de rest.

“Al snel blijkt dat ik voorlopig nog niet echt van mijn Gmail afkom - maar dat ligt niet per se aan Google.”

Al snel blijkt dat ik voorlopig nog niet echt van mijn Gmail afkom - maar dat ligt niet per se aan Google. Ik gebruik dat adres overal als inlog, en omdat het bij veel diensten niet mogelijk is om het te veranderen, zal ik nieuwe accounts moeten aanmaken. Bovendien ben ik bang dat ik belangrijke mails ga missen.

Ik stel voor nu een autoreply in dat dit niet meer mijn primaire e-mailadres is. Als we accepteren dat dit binnen de regels van mijn experiment past, was dit eigenlijk best makkelijk.

**

Zo werk ik langzaamaan mijn lijstje af. Google-woordvoerder Finge heeft gelijk: alternatieven zijn niet lastig te vinden, wel moet ik er vaak voor betalen. Google Drive-alternatieven als Dropbox en iCloud vragen geld als je een beetje een normale hoeveelheid opslag wil hebben, voor Proton Mail moet je overigens ook betalen als je meer opslag wil hebben en van premiumdiensten gebruik wil maken.

Google Search vervang ik met DuckDuckGo. Google Chrome vervang ik met zowel Firefox als de relatief nieuwe browser Brave. Die laatste browser is wel gebaseerd op Chromium, opensourcetechnologie van Google. Tsja.

**

De echte problemen die ik tegenkom kan ik opdelen in twee categorieën: 'sociale druk' en 'de alternatieven zijn veel slechter'.

“Zeggen dat ik geen Google gebruik voelt een beetje alsof ik geen alcohol drink op een feestje.”

In de eerste categorie ('sociale druk') vallen diensten als Google Docs en Google Calendar. Ik heb een gedeelde agenda met mijn vriendin. Wanneer ik haar vraag om ook over te stappen, vertelt ze me dat dit mijn experiment is, niet haar experiment.

Google Docs is een ander probleem. Zowel voor werk als privé sturen mensen me de hele week door documenten via Google Drive. Zeggen dat ik "geen Google gebruik" voelt een beetje alsof ik geen alcohol drink op een feestje. Het kan wel, maar is een beetje irritant.

**

YouTube en Google Maps vallen in de tweede categorie ('de alternatieven zijn slechter'). Ik heb niet bepaald het beste richtingsgevoel van de wereld, dus op de fiets wil ik nog weleens mijn route opzoeken (vanaf 1 juli mag dat niet meer).

Er bestaat geen goede kaartenapp die ook fietsroutes aanbiedt. Na een paar keer wandelroutes op gestuurd te worden besluit ik vals te spelen, en download ik Google Maps weer. Dat kan wel zonder in te loggen, dus dat doe ik.

“Mijn ochtendritueel is naar de knoppen zonder YouTube.”

Voor YouTube zijn ook duizend alternatieven, maar er is geen alternatief waar zoveel televisieprogramma’s fragmenten online zetten, of waar mijn favoriete YouTubers ('the clue is in the title') actief zijn. Mijn ochtendritueel is naar de knoppen zonder YouTube.

**

Stoppen met Google is simpel en tegelijkertijd ook weer niet. Het bedrijf heeft een heel goed punt als het zegt dat ik terecht kan bij de concurrentie. Soms is die slechter, soms beter - zo gaat dat.

Tegelijkertijd is er een constante druk om toch weer even in te loggen op mijn account. Om te zoeken ('googelen'), om een Google Doc te openen, een gedeelde agenda te bekijken. Uiteindelijk ben ik weer gezwicht. Toch mijn ochtendritueel weer terug.