Na de sensationele Europese titel van twee jaar geleden beginnen de Oranjevrouwen en in het bijzonder de bondscoach dinsdag met meer druk dan ooit aan het WK in Frankrijk. Een interview met Sarina Wiegman (49) over trots, frustratie en knokken. "Natuurlijk dacht ik: potverdrie, dat zou ik ook wel willen."

Als klein meisje liet Wiegman haar haar zó kort knippen dat ze net een jongetje leek. "Ik moest wel. Als F'je waren er nog geen teams voor meisjes, en gemengd voetbal was verboden. Dankzij mijn korte haar kon ik ongemerkt met de jongens meedoen."

Ruim veertig jaar later kan Wiegman lachen om het "illegaal voetballen", al had ze het als kind uiteraard liever anders gezien. "Maar vrouwen werden niet geaccepteerd, voetbal was een pure mannensport. Tja, er is wel wat veranderd", zegt ze met gevoel voor understatement.

Pas toen Wiegman elf jaar oud was mocht ze in een meisjesteam spelen bij de amateurs van Celeritas in Den Haag, de stad waar ze opgroeide in de volksbuurt Molenwijk. De kleine middenvelder was een talent, maar clubs als Ajax en PSV – nu actief in de Eredivisie voor Vrouwen – hadden geen vrouwentak. In haar tijd als Oranje-international speelde ze het langst voor het Sassenheimse Ter Leede.

Wiegman (links) in 2007 als trainer van Ter Leede, de club waar ze ook jarenlang speelde. (Foto: VI-Images)

De Oranje-internationals van nu werden wel opgeleid bij profclubs en zijn inmiddels vrijwel allemaal uitgewaaierd naar de internationale top. Terwijl Vivianne Miedema (Arsenal) en Lieke Martens (FC Barcelona) op de KNVB-campus in Zeist de camera's aflopen om hun verwachtingen uit te spreken voor het WK, pakt Wiegman een bekertje thee en gaat zitten aan tafel.

Ze kan tevreden zijn, want de enige wedstrijd uit de voorbereiding werd vorige week met 3-0 gewonnen van Australië. Ruim 30.000 toeschouwers zaten er in het Philips Stadion - weer een record voor een vrouwenwedstrijd in Nederland - en veel van hen zullen naar Frankrijk reizen om Oranje ook in Le Havre, Valenciennes of Reims te steunen.

"We horen er nu echt bij", zegt Wiegman na een slok thee. "Daar geniet ik misschien wel extra van omdat ik ook andere tijden heb meegemaakt. Het is knokken geweest. In mijn jaren als international speelden we vrijwel altijd op een amateurveld met een tribunetje ernaast. Het aantal toeschouwers heb ik nooit geteld, maar dat had soms wel gekund. Ik was blij als de tribune enigszins gevuld was."

“Ik was blij als de tribune enigszins gevuld was”
Sarina Wiegman

104 interlands droeg Wiegman het Oranje-shirt. Ze debuteerde onder Dick Advocaat, die destijds al bij de KNVB werkte en eenmalig moest invallen als vrouwenbondscoach. Een jaar later deed ze met Oranje mee aan een officieus WK in China, maar een echt EK of WK haalde ze nooit in haar veertien jaar lange interlandloopbaan.

"Maar de herinnering aan dat toernooi in China koester ik. We speelden daar ineens voor duizenden toeschouwers en niet onverdienstelijk. Een gelijkspel tegen een topland als Canada en nipt verlies in de kwartfinales tegen Brazilië. Het bleek dat, als je met een groep een tijd met elkaar kon trainen en de focus alleen op voetbal had, we als Nederlands vrouwenelftal al heel veel konden bereiken. Maar in Nederland was die organisatie er toen niet voor vrouwen."

Denk je nu weleens: was ik maar 25 jaar later geboren?
"Nee. Het vrouwenvoetbal heeft zich enorm ontwikkeld en ik ben trots dat mijn generatie daar een bijdrage aan heeft kunnen leveren. En als bondscoach een EK of WK meemaken is ook prachtig. Door het verleden besef ik hoe bijzonder dat is."

Maar een kind gaat voetballen omdat hij of zij droomt van spelen op een EK of WK.
"Het is ook wel een frustratie dat dat nooit gelukt is. Ik heb een jaar in Amerika gespeeld, met teamgenoten die wereldkampioen werden. Natuurlijk dacht ik: potverdrie, dat zou ik ook wel willen. Maar het zat er in die jaren simpelweg niet in."

Wiegman in 2010 als trainer van ADO Den Haag. (Foto: Pro Shots)

Misschien bij gebrek aan perspectief als voetballer, droomde Wiegman als kind al van een baan als gymleraar. Ze doorliep de Academie voor Lichamelijke Opvoeding en werkte aan het Segbroek College in Den Haag. Tussen de gymlessen door speelde ze haar interlands en later volgden de trainerscursussen.

"Maar toen ik een jaar of dertig was had ik niet de illusie dat ik ooit fulltime coach van een vrouwenteam zou worden. Kansloos. Die functie bestond niet eens."

De oprichting van de Eredivisie voor Vrouwen in 2007 veranderde alles. Ze was al coach van Ter Leede toen ADO Den Haag haar dat jaar een aanbieding deed om fulltime aan de slag te gaan als trainer.

"Het was een risico. Ik was blij met mijn baan als docent en mijn twee dochters (nu vijftien en zeventien jaar, red.) waren nog jong. Maar mijn man zei: 'Dit moet je doen'. Mede door hem heb ik het lef gehad om de stap te zetten. Ik had nooit een strakke carrièreplanning, al ben ik wel altijd ambitieus geweest. Toen ik bij ADO begon had ik al zoiets van: misschien word ik ooit bondscoach."

“Toen ik dertig was had ik niet de illusie dat ik ooit fulltime coach van een vrouwenteam zou worden. Kansloos.”
Sarina Wiegman

Zeven jaar lang was Wiegman trainer van de vrouwen van ADO. Ze leidde de ploeg naar een landstitel en twee KNVB-bekers, waarna ze in 2014 als assistent-bondscoach begon. In die functie maakte ze in 2015 in Canada het eerste WK ooit mee van de Nederlandse vrouwen.

De absolute doorbraak van Oranje kwam met de EK-titel in 2017, toen Wiegman bondscoach was. "Toen ging het heel snel. Binnen een paar weken waren de speelsters bekende Nederlanders. En ik ook een beetje."

Vind je dat leuk?
"De aandacht en de waardering is superleuk. Het is gaaf dat zoveel mensen enthousiast zijn over vrouwenvoetbal en ik vind het leuk om over mijn vak te praten. Maar ik ben ook iemand die op gezette tijden even niet in de belangstelling hoeft te staan. Dan zoek ik de rust op. Laten we het allemaal niet overdrijven, maar we maken dit jaar bijvoorbeeld wel een iets andere keuze als het om vakantie gaat. Geen Frankrijk of Spanje, maar een plek waar iets minder Nederlanders zijn. Je zult mij ook niet zien in een of andere quiz op tv. Daar ben ik het type niet voor."

Wiegman na de EK-finale van 2017. (Foto: Pro Shots)

Een aantal van jouw speelsters wel. Hoe lastig is het om bondscoach te zijn van een groep spelers van wie het leven compleet veranderd is in korte tijd?
"De omgeving rond het team is totaal veranderd. Meer media, meer commercie. Er gaat meer geld om in het vrouwenvoetbal en dus wordt er buiten het voetbal meer gevraagd van de spelers. Het is balanceren tussen voetbal en alles wat daaromheen gebeurt. Dat is een uitdaging voor ons als staf. De open trainingen worden drukker bezocht dan ooit. Iedereen wil een foto en een handtekening, maar dat kan niet altijd. Dat levert weleens een negatieve reactie op, maar meestal is het positief. We willen ook toegankelijk blijven, nemen de tijd voor fans en allerlei andere activiteiten, maar dat mag niet ten koste gaan van het voetbal."

Door de EK-titel wordt er ook op het WK succes verwacht…
"De verwachtingen zijn al twee jaar totaal anders. In de kwalificatie werd er op ons gejaagd in plaats van dat we joegen. Die druk vraagt iets van een groep. Hoe vaak hoor je niet dat een sporter terugvalt na een eerste grote prestatie? Wij hebben in de kwalificatie één slechte dag gehad: in september verloren we bij Noorwegen. Er waren toen te veel afleidingen."

“Het is balanceren tussen voetbal en alles wat daar omheen gebeurt.”
Sarina Wiegman

Wat bedoel je met afleidingen?
"Ik proefde dat mijn spelers het gevoel hadden dat we ons al geplaatst hadden. We waren niet scherp en dan leg je het af tegen een topland als Noorwegen. Achteraf ben ik blij dat het zo gegaan is, want het was de beste les die we hadden kunnen krijgen. We stonden meteen weer met beide benen op de grond, hebben veerkracht getoond en hebben via de play-offs alsnog het WK gehaald."

Wanneer is het WK geslaagd?
"Als wij in Frankrijk ons allerbeste spel laten zien. En stel: we komen een land tegen dat ons klopt terwijl wij op de toppen van ons kunnen spelen, dan balen we. Maar dan kunnen we onszelf ook in de spiegel aankijken. Daarom wil ik me niet vastpinnen op een bepaalde ronde. We mogen niets laten liggen en als ik het team nu zie, dan heb ik er vertrouwen in dat dit ook niet gebeurt. Ik proef dezelfde honger als voor het gewonnen EK."

Dus het wordt weer een lange Oranje-zomer?
"Daar gaan we wel voor."