Na twaalf seizoenen is er een einde aan The Big Bang Theory gekomen. De laatste aflevering is in zowel de VS als in Nederland uitgezonden. The Big Bang Theory werd door critici zowel geprezen als verketterd om de representatie van een 'nerdcultuur' en 'domme blondjes', maar wist toch twaalf jaar aan de top te blijven. Aan de hand van de kritieken bespreken we de sociale verhoudingen tussen de personages en verklaren we het succes van de serie.

Pas op! De tekst kan spoilers over het verloop van de serie bevatten.

The Big Bang Theory beleefde haar première in 2007 en kreeg naast veel kritiek ook Emmy's, Critics' Choice Awards en een Golden Globe voor Jim Parsons' rol als Sheldon Cooper.

Daarnaast werd de sitcom een van de langst lopende series op de Amerikaanse tv met bijna continu hoge kijkcijfers. Alleen al naar de laatste uitzending op CBS keken achttien miljoen mensen.

The Big Bang Theory in cijfers

  • De eerste aflevering werd uitgezonden op 24 september 2007.
  • Van de sitcom verschenen twaalf seizoenen.
  • In totaal werden er 279 afleveringen gemaakt.
  • Acteurs Jim Parsons, Johnny Galecki, Kaley Cuoco, Kunal Nayaar en Simon Helberg verdienen naar verluidt 1 miljoen dollar per aflevering.
  • De laatste aflevering trok alleen al in de VS achttien miljoen televisiekijkers.
  • De serie won volgens IMDb 69 awards.

Het verhaal van The Big Bang Theory draait om de vrienden Sheldon Cooper, Leonard Hofstadter, Raj Koothrappali en Howard Wolowitz die vooral geïnteresseerd zijn in natuurkunde, superhelden, stripboeken, sciencefiction en Star Trek en weinig ervaring hebben met relaties en vrouwen.

Wanneer ze in contact komen met hun nieuwe buurvrouw Penny verandert hun leven en blijkt dat ze nog veel sociale vaardigheden van haar kunnen leren.

Een goede representatie van nerdcultuur of belachelijke stereotypes?

Elke aflevering van The Big Bang Theory is doorspekt van verwijzingen naar superheldenfilms en sciencefictionseries. De hoofdpersonages verkleden zich regelmatig en voeren uitgebreide discussies over hun favoriete stripboeken en films. Verschillende acteurs uit onder meer Star Trek (zoals Wil Wheaton) maken zelfs hun opwachting in de sitcom.

De serie werd al snel geprezen om hoe de zogeheten nerdcultuur populairder werd gemaakt. "Nerds zijn niet langer de sukkels, maar de helden. The Big Bang Theory heeft daarom heel sterk bijgedragen aan het normaliseren van wat vroeger als een subcultuur en sociaal minder wenselijk werd gezien", zegt Dan Hassler-Forest, docent populaire cultuur aan de Universiteit van Utrecht, hierover tegen het AD.

Bill Beachy, expert op het gebied van nerdcultuur, onderschrijft dat de serie de cultuur populairder maakte, maar dat dit ten koste gaat van de personen in deze cultuur, omdat ze vaak het doelwit van spot zijn. "De schrijvers van de show versterken het stigma dat mannen in deze cultuur geen echte mannen zijn, maar kinderen die spelletjes doen en superhelden aanbidden", schrijft hij voor Odyssey.

Howard Wolowitz (Simon Helberg) en Leonard Hofstadter (Johnny Galecki).

Morris M. van Grunge is het daar niet mee eens. "De makers van de serie doen er alles aan om de wetenschappelijke kant van de verhaallijnen op een juiste manier neer te zetten en hetzelfde geldt voor de verwijzingen naar de cultuur van de geeks. Voor elke mainstream verwijzing wordt er ook gesproken over obscure sciencefictionfilms en -series", schrijft hij.

Noel Murray, die zichzelf en zijn vrouw in een artikel voor The Verge zonder gene bestempelt als geek, denkt dat nerds op een dag terug zullen kijken op The Big Bang Theory als iets positiefs. Hij merkt echter wel op dat alle vrouwelijke personages in de serie even ongeïnteresseerd zijn in de hobby's van hun partners, wat het vooroordeel bevestigt dat videospellen, sciencefiction en stripboeken niets voor vrouwen zijn.

Succesvolle vrouwelijke wetenschappers en het domme blondje

The Big Bang Theory kreeg door de jaren heen vooral veel kritiek uit feministische hoek te verduren. Televisierecensent Anna Murray vat in de Nieuw-Zeelandse krant NZ Herald haar problemen met het personage Penny samen: "Ze wordt door de anderen neerbuigend als dom blondje of als trofee om naar te lonken gezien."

In het derde seizoen worden Bernadette Rostenkowski, een microbioloog gespeeld door Melissa Rauch, en neurowetenschapper Amy Farrah Fowler (Mayim Bialik) geïntroduceerd. Hoewel de dames in eerste instantie worden ingezet als romantische partners voor de mannelijke hoofdpersonen (Bernadette begint een relatie met Howard en Amy is volgens een computersysteem de perfecte match voor Sheldon), worden ze al snel hoofdpersonages met hun eigen verhaallijnen.

Journaliste A.K. Whitley meent dat de show hiermee een stap in de goede richting heeft gezet. "Ze zijn niet langer romantische accessoires, maar we zien ook hun problemen en overwinningen op de werkvloer", schrijft ze op Bitch Media. Morris M. sluit zich daar in Grunge bij aan. "Noem eens een andere serie die twee succesvolle vrouwen in de wetenschap hoofdrollen geeft en volledige afleveringen aan hun verhaallijn wijdt."

Penny (Kaley Cuoco), Bernadette (Melissa Rauch) en Amy (Mayim Bialik).

Hoewel Whitley vindt dat de serie nog meer had kunnen uitpakken met de verhaallijnen rondom vrouwen in de wetenschap, besluit ze met een positieve noot: "De serie levert een geloofwaardigere representatie van vrouwen in exacte wetenschappen dan de meeste televisieshows en zou daar zomaar eens de volgende generatie die een carrière in de wetenschap overweegt mee kunnen helpen."

De vrouwonvriendelijke kant van Sheldon en zijn vrienden

De kritiek op genderrollen in de serie richt zich echter vaker op de mannelijke personages, omdat ze de vrouwen niet met genoeg respect behandelen. Zeker in het begin van de serie zijn de vier vrienden allen onbeholpen in de omgang met vrouwen,

De theoretisch natuurkundige Sheldon (Jim Parsons) heeft weinig weet van sociale conventies en ziet zijn vrouwelijke collega's steevast als minderwaardig. Hij reduceert Penny's emoties continu tot een menstruatiecyclus. Zijn vriend Howard, ingenieur van beroep, brengt het er nog slechter vanaf. Journalist Rakhi Bose beschrijft in een artikel voor News18 hoe Howard in de eerste seizoenen als seksueel gefrustreerd overkomt en vrouwen tegen hun wil filmt en in zijn bed probeert te krijgen.

"De afleveringen eindigen altijd met een zielig verhaal van Howard. Als publiek moet je blijkbaar medelijden met hem hebben, hoewel hij totaal geen respect voor de rechten en privacy van vrouwen heeft", aldus Rose.

Herkenbare personages die een ontwikkeling doormaken

Morris M. vindt echter dat de kracht van The Big Bang Theory vooral ligt in de persoonlijke ontwikkeling van de personages. "Howard schudt zijn schunnige imago van zich af en vormt een gezin met Bernadette. Hij doet wat we allemaal doen en groeit op", schrijft hij. Hetzelfde geldt voor Penny. "Ze laat haar droom om actrice te worden achter zich en wordt een echte carrièrevrouw."

Door de jaren heen worden de onbeholpen jongens allemaal volwassen mannen met relaties. Leonard trouwt met Penny en is tegen het einde van de serie een aanstaande vader, Howard en Bernadette krijgen samen kinderen, Raj - die eerst niet eens met vrouwen kon praten - heeft verschillende vriendinnen door de serie heen en zelfs de eigenaardige en afstandelijke Sheldon trouwt uiteindelijk met Amy.

Melissa Locker van The Guardian schrijft het langlopende succes van de serie vooral toe aan de herkenbare ontwikkeling van de personages. "We zien hoe ze hun dromen najagen en moeite hebben met de met de hoge verwachtingen van ouders", schrijft ze. "De personages geven ons het idee dat zelfs briljante wetenschappers net zoals wij zijn en dat vinden de fans fijn."

De cast tijdens opnames op de set.