Lege treinen en bussen, en overvolle wegen met lange files. Het is het beeld dat dinsdag mogelijk in de ochtend- en avondspits ontstaat, als gevolg van de staking in het openbaar vervoer. De acties zorgen voor problemen in heel het land. "Stel als het kan je reis uit", adviseert de ANWB.

In het stad- en streekvervoer wordt gestaakt van dinsdagochtend vroeg tot woensdagochtend, als protest tegen de leeftijd waarop ov-personeel met pensioen mag. De vakbonden willen dat die leeftijd 66 jaar blijft en niet wordt verhoogd, omdat medewerkers in het openbaar vervoer te maken hebben met fysiek en mentaal zwaar werk.

Aan de landelijke staking doen volgens FNV alle leden van de vakbonden mee. "In totaal 60 procent van de medewerkers in het openbaar vervoer is lid van een vakbond, dus de kans is groot dat perrons leeg blijven", zegt een woordvoerder van vakbond FNV.

In eerste instantie zou het stad- en streekvervoer in de provincies Utrecht en Gelderland niet meedoen aan de staking, maar woensdag werd duidelijk dat ook in die provincies gestaakt gaat worden. De Achterhoek is de enige regio waar niet wordt gestaakt.

NS adviseert stations te mijden

Omdat werknemers in het openbaar vervoer zelf bepalen of ze meedoen aan de staking, is voor openbaarvervoersbedrijven nog niet duidelijk wat er dinsdag wel en niet kan rijden. De NS kan bijvoorbeeld op de dag van de staking zelf pas een beeld vormen van welke treinen wel en niet kunnen rijden.

Het advies van de NS is dan ook om dinsdag niet met de trein te rijden, omdat er geen betrouwbare dienstregeling gemaakt kan worden. "Waar mogelijk proberen we enkele treinen te laten rijden, maar dit zal zeer beperkt en onvoorspelbaar zijn", meldt de NS.

Waar treinreizigers normaal gesproken uit kunnen gaan van de informatie in de NS-app, geldt dat dinsdag niet. "De informatie in de app is dan niet up-to-date", aldus de NS. Woensdag zouden reizigers mogelijk ook nog hinder kunnen ondervinden van de staking van een dag eerder.

De NS adviseert om dinsdag niet naar het station te komen. (Foto: ANP)

ANWB verwacht drukkere spits

Dinsdag zullen de perrons dus grotendeels leeg blijven en dat betekent vrijwel automatisch overvolle wegen. De ANWB verwacht dat het dinsdag in de ochtend- en avondspits veel drukker wordt dan normaal. "Mensen moeten toch reizen, omdat ze naar hun werk moeten. Een groot deel van die mensen die alternatief vervoer zoeken zal voor de auto kiezen", verwacht Arnoud Broekhuis, manager verkeersinformatie van de ANWB.

"Dinsdag is normaal al een van de drukste dagen van de week en door de ov-staking wordt het extra druk", legt Broekhuis uit. Hij verwacht dat er overal in het land, met uitzondering van het noorden, files ontstaan. "En niet alleen op de snelwegen, maar ook op het onderliggende wegennet. Daar zullen de wegen ook volstromen."

Broekhuis denkt dat veel mensen eerder van huis vertrekken, omdat ze rekening houden met files. "De eerste files ontstaan meestal rond 6.15 uur. Ik verwacht dat dit dinsdag ook zo is, maar de rest van de ochtendspits zal veel drukker zijn." Over de avondspits kan de manager verkeersinformatie nog niks zeggen. "Natuurlijk zal het drukker zijn, maar het is afwachten hoe dat zich ontwikkelt."

Reguliere files worden langer

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat verwacht dat er ook meer verkeer dan normaal is bij de luchthavens Schiphol en Eindhoven Airport. "De enige manier om die plekken te bereiken is met de auto en mensen zullen toch met hun geboekte vlucht mee willen gaan." Ook het wisselvallige weer zou volgens Rijkswaterstaat voor een drukkere spits kunnen zorgen.

Toch denkt de woordvoerder niet dat een "extreme" ochtend- en avondspits gaat worden. "Het is niet zo dat iedereen die normaal gesproken met het ov reist, massaal in de auto stapt. Die mensen hebben niet allemaal een auto. Dat baseren we ook op ervaringen rondom eerdere stakingen. Daaruit bleek dat de reguliere files wel langer zijn, maar dat het dus niet extreem wordt."

Sommige tentamens gaan gewoon door

Studenten kunnen moeilijk op hogescholen en universiteiten komen, doordat treinen, bussen, trams en metro's waarschijnlijk niet of amper rijden. Toch hebben niet alle onderwijsinstellingen tentamens en verplichte colleges verplaatst naar een ander moment. Op de Vrije Universiteit Amsterdam en Hogeschool van Arnhem en Nijmegen gaan de tentamens wel door. Dat geldt ook voor de Hogeschool Utrecht en de Radboud Universiteit in Nijmegen.

"De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen heeft aan studenten aangegeven dat ze rekening moeten houden met mogelijk extra reistijd, dat is best absurd, want als er geen openbaar vervoer rijdt kunnen studenten helemaal niet op de plaats van bestemming komen", vertelt Carline van Breugel, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb).

"De Hogeschool Utrecht heeft tegen studenten gezegd dat de aanwezigheidsplicht vervalt, maar als ze het tentamen missen moeten ze zelf met de examencommissie een oplossing zoeken", zegt Van Breugel. "Dat is onwenselijk, want daarmee leg je het bij studenten neer, terwijl die er niks aan kunnen doen dat de treinen niet rijden. Je kan er niet van uitgaan dat studenten beschikking hebben over een auto. Het is heel oneerlijk om dat te verwachten."

Mogelijk gaat de IJtunnel in Amsterdam open voor fietsers. (Foto: ANP)

IJtunnel gesloten voor auto's en open voor fietsers?

In Amsterdam probeert wethouder Sharon Dijksma mee te denken met de mensen zonder auto of rijbewijs. Ze opperde om de IJtunnel open te stellen voor fietsers en af te sluiten voor autoverkeer, zodat Amsterdam-Noord en het centrum van de hoofdstad voor fietsers met elkaar in verbinding blijven staan.

Wel deed de wethouder een "klemmend beroep" op de stakers om de belangrijkste veerponten te laten varen, omdat belangrijke delen van de stad anders een dag afgesloten zouden zijn van de buitenwereld.

Voor wie toch met de auto gaat heeft ANWB-verkeersinformatiemanager Broekhuis nog wel een advies. "Het klinkt als een cliché, maar zorg ervoor dat je constant op de hoogte blijft. Stel als het kan je reis uit en ga anders vroeg op pad, zodat je de meeste vertraging kan voorkomen. Iedereen heeft baat bij een betere doorstroming."