De parlementsverkiezingen in India zijn in feite een referendum over de populariteit van premier Narendra Modi. Het is waarschijnlijk dat hij een tweede termijn zal weten veilig te stellen, maar de grootste oppositiepartij legt hem toch het vuur na aan de schenen.

Als de bal van de jonge Narendra en zijn vriendjes op een dag in een meer vol krokodillen belandt, duikt hij zonder aarzeling het water in en haalt hij niet alleen de bal terug, maar pikt hij ook een baby-krokodil op. Nadat zijn moeder hem het belang van familie uitlegt, brengt de premier in de dop het kleine reptiel terug naar ma krokodil.

Het is een van zeventien episodes uit Modi's jeugd die voorbijkomen in Bal Narendra, een stripverhaal in jip-en-janneketaal. De jonge Modi wast en strijkt zijn eigen kleren, helpt zijn vader bij het verkopen van thee, blinkt uit op school en wint de ene sportwedstrijd na de andere.

De jonge Narendra Modi wordt in het stripverhaal 'Bal Narendra' neergezet als een heilige (foto: Rannade Prakashan).

Toen filmicoon Akshay Kumar de premier recent interviewde op televisie, kondigde hij aan geen "politieke vragen" te zullen stellen. Een groot deel van het gesprek ging over het favoriete fruit van de premier, de mango.

De populariteit van Modi onder de Indiase bevolking is groot en vertoont soms trekken van persoonsverheerlijking. Toch zijn er flinke scheuren verschenen in zijn imago als onkreukbare aanjager van economische ontwikkeling en patriottistische trots.

Op basis van de peilingen is de tweede regeringstermijn van de conservatieve en hindoe-nationalistische Modi welhaast zeker, maar de verkiezingen gelden volgens Indiase commentatoren wel als een referendum over zijn eerste termijn.

Kamp Modi: de Bharatiya Janata Party (BJP)

  • Lijsttrekker: premier Narendra Modi (68)
  • Symbool: Lotusbloem
  • Partijkleur: Saffraangeel

Modi werd premier in 2014, na een monsterzege voor zijn partij, de Bharatiya Janata Party (BJP, 'Indiase Volkspartij'). Die behaalde 282 zetels in de Indiase Tweede Kamer, de Lok Sabha; de eerste keer sinds 1984 dat één partij een absolute meerderheid wist veilig te stellen.

De BJP is de politieke arm van een rechts-conservatieve en hindoe-nationalistische organisatie: Rashtriya Swayamsevak (RSS, 'Nationaal Vrijwilligerskorps'). De RSS werd in 1925 opgericht om de belangen van de hindoeïstische meerderheid van de Indiase bevolking te behartigen en te beschermen.

De ideologie die aan de basis ligt van de RSS en de BJP heet Hindutva, het geloof in de superioriteit van het hindoeïsme en de hindoeïstische levenswijze.

Premier Modi heeft een aantal van zijn verkiezingsbeloften uit 2014 waargemaakt. Er zijn meer wegen op het Indiase platteland en meer arme Indiërs hebben toegang tot kookolie en werkende riolering. Er is een uniforme btw ingevoerd en er zijn belangrijke stappen gezet om zo'n 500 miljoen families aan een ziektekostenverzekering te helpen.

Economische beloften niet waargemaakt

Tijdens de campagne beloofde Modi ook om vol in te zetten op economische groei en het scheppen van nieuwe banen. Dat is niet gelukt: de economie presteert ondermaats en India is in de greep van een werkloosheidscrisis.

Wat Modi ook zwaar wordt aangerekend, is zijn besluit uit 2016 om de biljetten van 500 en 1.000 roepie ongeldig te verklaren, letterlijk van de ene op de andere dag. Het waren de meest gebruikte biljetten in een land waar zo'n 95 procent van de transacties in cash wordt uitgevoerd. Volgens Modi was de drastische stap nodig om corruptie te bestrijden, maar deskundigen maakten gehakt van het voorgespiegelde nut. Uiteindelijk werd vooral de gewone Indiër erdoor getroffen.

BJP jaagt etnische en religieuze spanningen aan

Het felle hindoe-nationalisme van de BJP zorgt voor spanningen tussen de hindoeïstische meerderheid en minderheden zoals moslims, die zo'n 14 procent van de totale Indiase bevolking vormen.

In de afgelopen jaren is het aantal aanvallen van hindoe-nationalisten op moslims flink toegenomen. Regelmatig met dodelijke afloop. Vooral veeboeren met koeien (voor hindoes een heilig dier) moeten het ontgelden.

Critici zeggen dat de BJP niet veel doet om het geweld tegen te gaan - en soms zelfs daders een hand boven het hoofd houdt.

Modi's harde opstelling tegenover aartsrivaal Pakistan is geliefd onder zijn aanhangers en baart zijn politieke tegenstanders zorgen. Recent gaf de premier opdracht tot luchtaanvallen op Pakistaans grondgebied, na een aanslag in de omstreden deelstaat Jammu en Kasjmir waarbij veertig Indiase militairen omkwamen.

Escalatie van het conflict werd ternauwernood voorkomen door de regeringen van beide landen, maar Modi waarschuwde Pakistan eind april dat India het nucleaire wapenarsenaal niet in huis heeft om als vuurwerk te dienen tijdens Divali, het hindoeïstische Lichtjesfeest.

Kamp Gandhi: het Indiase Nationale Congres (INC)

  • Lijsttrekker: Rahul Gandhi (48)
  • Symbool: Hand
  • Partijkleur: Lichtblauw

Het Indiase Nationale Congres, meestal simpelweg de Congrespartij genoemd, is de grand dame van de Indiase politiek.

Het is de seculiere en sociaaldemocratische partij van Jawaharlal Nehru, de eerste premier na de onafhankelijkheid in 1947 en, naast Mahatma Gandhi, grondlegger van de moderne Indiase staat. Het INC regeerde sinds de onafhankelijkheid in totaal 49 jaar lang, veelal geleid door telgen uit de familie Nehru-Gandhi.

De verkiezingen van 2014 waren een mokerslag voor de Congrespartij. De Indiase kiezer oordeelde hard over de tragere economische groei, de hoge inflatie en de vele corruptieschandalen die de partij plaagden. Het INC ging van 206 zetels in de Lok Sabha naar 44 - een daverend verlies van 162 zetels.

Lijsttrekker Rahul Gandhi (48) is de achterkleinzoon, kleinzoon en zoon van voormalige Indiase premiers. Zijn moeder Sonia was bijna twee decennia lang voorzitter van het INC.

De weg terug naar boven na monsterverlies

Gandhi kende een moeilijke start als gezicht van de Congrespartij. Hij leidde de campagne voor de desastreuze verkiezingen van 2014 en leek zelf weinig ambitie te hebben. Gandhi had het imago een verlegen man te zijn, die vooral interesse in cricket en het buitenleven had en zich alleen uit plichtsgevoel aan zijn familie in de politieke arena begaf.

Ondanks deze achterstand wist Gandhi zichzelf en zijn partij opnieuw uit te vinden na de enorme verkiezingsnederlaag. Hij begon slim gebruik te maken van sociale media en profileerde zichzelf met aanvallen op het beleid van de regering-Modi.

Volop oppositie voeren

Eind vorig jaar behaalde de Congrespartij een aantal belangrijke overwinningen bij regionale verkiezingen in de deelstaten Rajasthan, Chhattisgarh en Madhya Pradesh.

Het zit er niet in dat Gandhi en de zijnen Modi en de BJP uit het zadel zullen wippen, maar de Congrespartij heeft laten zien oppositie te willen voeren en zal daar naar verwachting een groter mandaat voor krijgen van de Indiase kiezer.

De resultaten van de Indiase parlementsverkiezingen worden bekendgemaakt op 23 mei. Lees ook deel 1 in deze serie, waarin de ongekende schaal van de Indiase verkiezingen wordt belicht.