Volgende maand mag je weer naar de stembus en de kans bestaat dat je niet zo goed weet waarom. Don’t worry, je bent echt niet de enige. Hieronder wat vragen die we vaak langs horen komen.

Oké, die Europese verkiezingen, wanneer vinden die plaats?

Van 23 tot 26 mei. Ze vinden namelijk niet in elk land op dezelfde dag plaats. In Nederland kan je op 23 mei naar de stembus.

En wanneer weten we de uitslag?

Zondag 26 mei, in de avond. Ipsos komt op 23 mei wel een exitpoll van de Nederlandse stemming.

Waar stemmen we voor?

'Europese verkiezingen' is iets te simpel. Beter is 'Europese Parlementsverkiezingen', want we kiezen de mensen die namens ons in het Europees Parlement (EP) zitten. Er zitten momenteel 751 Europarlementariërs in het EP, onder wie 26 Nederlanders.

Wat doet het Europees Parlement eigenlijk?

In het kort gezegd: het Europees Parlement bepaalt voor een belangrijk deel welke Europese regels en verordeningen worden doorgevoerd.

Het Europees Parlement is een van de twee wetgevende machten in de Europese Unie – de ander is de Europese Raad, die bestaat uit de Europese ministers.

In veruit de meeste gevallen moet zowel de Raad als het Parlement goedkeuring geven over een voorstel van de Europese Commissie. In een aantal gevallen heeft alleen de Raad het voor het zeggen, en wordt het Parlement slechts om advies gevraagd.

Stemmen we ook voor de Europese Commissie?

Nee. De Europese Commissie bestaat uit 27 commissarissen die worden voorgedragen door de 27 EU-landen. De voltallige Commissie moet wel worden goedgekeurd door het Europees Parlement, dus je stem heeft indirect wel invloed op de benoeming van de Europese Commissie en de voorzitter daarvan – de opvolger van Jean-Claude Juncker.

Heb je voorbeelden van belangrijke besluiten die het Europees Parlement de afgelopen jaren heeft genomen?

Ja hoor. Het verbod op pulsvisserij, waar Nederlandse vissers veel last van krijgen, had goedkeuring nodig van het Europees Parlement. Ook roaming – waardoor je gratis kunt bellen en internetten als je in een ander EU-land bent – moest eerst door het Europees Parlement heen.

Onlangs keurde het Europees Parlement nog een wet goed waardoor Nederlandse vaders en lesbische partners langer partnerschapsverlof krijgen na de geboorte van hun kind.

Hoe zit het Europees Parlement in elkaar?

Momenteel zijn er 751 Europarlementariërs. Elk land krijgt een aantal parlementariërs, afhankelijk van het aantal inwoners. Nederland heeft er nu nog 26. In het Europees Parlement zelf zitten die 26 Nederlanders niet allemaal bij elkaar. Ze zijn net als in Nederland opgedeeld in politieke partijen, die meestal hetzelfde zijn als de landelijke partijen.

In het Europees Parlement zijn de partijen uit de verschillende landen ook nog eens aangesloten bij Europese fracties, brede groepen waarbij partijen met ongeveer hetzelfde gedachtegoed bijeen komen.

De samenwerking in zo’n Europese groep is veel losser dan de samenwerking binnen een landelijke partij. VVD en D66 zitten bijvoorbeeld allebei in dezelfde Europese fractie (ALDE, de Europese liberalen), maar dat betekent niet dat ze per se altijd hetzelfde stemmen.

Wat voor invloed heeft Brexit op de Europese verkiezingen?

Voorlopig nog geen, gezien de Britten volgens de huidige planning pas eind oktober uit de EU vertrekken. Ze zullen dus nog mee moeten doen aan de verkiezingen.

Wanneer de Britten uit de EU vertrekken, dan vertrekken de Britse Europarlementariërs ook uit het Europees Parlement. Het aantal zetels van het EP zal daarna worden teruggebracht van 751 naar 705.

De Britten hebben nu nog 73 zetels. 46 daarvan verdwijnen en worden bewaard voor eventuele uitbreidingen van de Europese Unie. De overige 27 worden verdeeld onder landen die nu relatief weinig zetels hebben als je kijkt naar het aantal inwoners. Nederland, bijvoorbeeld, krijgt er volgens de huidige plannen drie zetels bij.

Zit het Europees Parlement nou in Straatsburg of in Brussel?

Officieel in Straatsburg, in de praktijk vooral in Brussel. In de Europese verdragen is vastgelegd dat het Parlement vergadert in de Franse stad Straatsburg. Daar vinden ook elke maand de plenaire vergaderingen plaats.

Omdat de rest van de Europese instituten in Brussel zit, was het echter praktischer om in Brussel te vestigen.

Waarom gaat men nog door met die maandelijkse verhuizing?

Omdat het ligt vastgelegd in de Europese verdragen. Om die te wijzigen moeten de lidstaten een unaniem besluit nemen, en Frankrijk wil niet van ‘Straatsburg‘ af.

Is elke Europarlementariër pro-EU?

Nee hoor. Nigel Farage, de Britse politicus die al jaren pleit voor Brexit, zit al sinds 1999 in het Europees Parlement. Er daarnaast ook veel eurosceptische partijen in het EP, en ook een aantal Europese fracties waarin zij verenigd zijn.

Een daarvan is de ECR, de Europese Conservatieven en Reformisten. De Vlaamse NV-A zit daar bijvoorbeeld in, maar ook de Britse Conservatieven en de Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid. Het lijkt er ook op dat Forum voor Democratie zich hierbij wil aansluiten. ChristenUnie en SGP behoren nu ook nog tot deze fractie.

De PVV is aangesloten bij een andere fractie: Europa van Naties en Vrijheid (ENF). Tot die fractie behoren verder ook het Franse Front National van Marine Le Pen, Vlaams Belang, het Italiaanse Lega Nord en de Oostenrijkse partij FPÖ.

Mag ik ook op een Belg, een Duitser of een Deen stemmen?

Je mag in principe alleen stemmen op Europarlementariërs uit je eigen land. Behalve als je een expat bent. Stel: je hebt een Nederlands paspoort maar je woont in Duitsland, dan mag je onder bepaalde voorwaarden ook stemmen op Duitse Europarlementariërs.

Ik kom het woord ‘Spitzenkandidaten’ overal tegen. Wat is dat toch?

Het is eigenlijk gewoon het Duitse woord voor topkandidaten, maar het wordt tegenwoordig ook gebruikt om de leiders van de Europese fracties aan te geven tijdens de Europese campagneperiode. Het zijn de mensen die je in de debatten tegenkomt en veel andere media ziet. Twee er van zijn Nederlanders: Bas Eickhout voor de Groenen en Frans Timmermans namens de sociaal-democratische fractie.

De Spitzenkandidaten zijn niet alleen de posterboys en –girls van de Europese partijen. Ze hopen ook op baantjes. Het benoemen van de voorzitter van de Europese Commissie (nu is dat nog Juncker) ligt in principe bij de Europese regeringsleiders, maar daarbij moet wel rekening houden worden met de uitslag van de Europese verkiezingen, en bovendien moet de Commissie worden goedgekeurd door het Parlement.

Door een aantal topkandidaten naar voren te schuiven hoopt het Parlement zo een vinger in de pap te krijgen bij het benoemen van de opvolger van Juncker.