Wat niet meer voor mogelijk werd gehouden voor een Nederlandse club is toch gebeurd: Ajax staat in de halve finales van de Champions League. Dit zijn de vijf cruciale stappen die de Amsterdammers (voor even) terugbrachten naar de Europese elite.

1. 'Erik, rot op' krijgt geen gehoor

"Slaap kindje, slaap", klinkt het cynisch vanuit het uitvak. De paar honderd Ajax-supporters die naar Rotterdam zijn afgereisd voor de laatste wedstrijd van het rampseizoen 2017/2018 zijn er klaar mee. Geen schaal, geen beker en als afsluiter in een erbarmelijke wedstrijd bij het kleine Excelsior op een 1-0-achterstand komen. En dat is allemaal de schuld van de trainer. "Erik, rot op!"

Het duurt lang tot de vijfde colonne en de supporters Erik ten Hag in de armen sluiten en dat ligt niet alleen aan de resultaten. Als Ten Hag met een sticker van zijn vorige werkgever FC Utrecht op zijn rolkoffer op De Toekomst verschijnt, wordt dat breed uitgemeten op sociale media. Tukker Ten Hag heeft ook niet de flair, waardoor zijn krediet – voor zover hij dat heeft bij zijn aanstelling – snel afbrokkelt als er niet gewonnen wordt.

Een van de weinigen bij Ajax die nooit aan Ten Hag lijkt te twijfelen is Marc Overmars, de directeur voetbalzaken die eerder met hem samenwerkte bij Go Ahead Eagles. Hij geeft hem de tijd. Eerst een half jaar aftasten en pas in zijn eerste volledige seizoen moet Ajax onder Ten Hag echt gaan draaien. En dat gebeurt.

De hand van Ten Hag wordt zichtbaar in de ploeg die gemiddeld bijna vier goals per Eredivisie-wedstrijd maakt en tussendoor Europa verbaast met aanvallend voetbal. Als Ten Hag in november na een knap gelijkspel (1-1) bij Benfica voor het uitvak staat in Estadio Da Luz beleeft hij zijn finest hour. Ditmaal geen "Erik, rot op", maar "Erik ten Hag, olé, olé".

2. Overmars trekt eindelijk de knip

"Ik heb nog nooit een zak geld een goal zien maken." Het is een prachtige, gevatte opmerking van Johan Cruijff, maar misschien ook een opmerking waar de directie van 'opleidingsclub' Ajax zich blind op staart. Geld voor versterkingen is er wel. 100 miljoen op de bank, maar tot frustratie van de supporters wil Marc 'netto' Overmars niet meer dan 7 miljoen euro uitgeven aan een speler. Gevolg: Niki Zimling, Lerin Duarte en Tobias Sana komen naar de ArenA.

Met de komst van Hakim Ziyech (11 miljoen euro in 2016) en David Neres (12 miljoen euro in 2017) breekt Ajax al met het hand-op-de-knipbeleid, maar in de zomer van 2018 gaan pas echt alle remmen los. Dusan Tadic (11,4 miljoen euro) en Daley Blind (16 miljoen euro) komen uit de Premier League en dat blijkt een gouden greep.

De ervaren Blind blinkt uit in de eerste helft bij Juventus, juist op het moment dat Ajax het moeilijk heeft. Tadic staat op in de uitwedstrijd tegen Real Madrid en krijgt van de Franse sportkrant L'Équipe het rapportcijfer 10.

Daley Blind en Dusan Tadic kort na hun transfer naar Ajax. (Foto: VI Images)

3. Het salarisplafond verdwijnt

Het is niet alleen de transfersom die de doorslag geeft bij het binnenhalen van Blind en Tadic. Waar Ajax jarenlang spelers niet meer dan een jaarsalaris van maximaal 1 miljoen euro biedt, lijkt sinds de zomer van 2018 bijna alles mogelijk. Naar verluidt mag Tadic jaarlijks 3 miljoen euro op zijn rekening bijschrijven.

Een hoger salaris blijkt ook een extra middel om spelers binnenboord te houden én extra te motiveren. De contracten van Ziyech, die in zijn hart al afscheid had genomen, en De Ligt krijgen een flinke opwaardering, waardoor een transfer naar het buitenland financieel ineens minder interessant is.

En als een speler toch weg wil, zoals Neres begin 2019, zegt het (voor Nederlandse begrippen) steenrijke Ajax nee tegen een bod van 40 miljoen euro van het Chinese Guangzhou Evergrande. Prompt blinkt de Braziliaan uit in de krakers tegen Real en Juventus, waardoor hij alleen nog maar meer waard wordt.

Vreugde bij Ajax na de goal van David Neres in de thuiswedstrijd tegen Juventus. (Foto: VI Images)

4. Afrekenen met het trauma van de voorronde

Rapid Wien, FK Rostov en OGC Nice. Het is een rijtje clubs dat in schril contrast staat met Bayern München, Real Madrid en Juventus, maar zij wisten Ajax de afgelopen jaren wel te dwarsbomen in Europa. Het zorgt voor een heus voorrondetrauma in Amsterdam, waar het Champions League-avontuur steeds al voorbij is, nog vóór het begint.

Zeker dit seizoen, met liefst drie voorrondes, lijkt er voor Ajax weinig kans op een plek in het hoofdtoernooi van het miljoenenbal. Maar als de bal eenmaal rolt in de ArenA en Ziyech binnen een kwartier 1-0 maakt tegen Sturm Graz, is het cynisme weg. Ajax komt geen moment in de problemen tegen de Oostenrijkse topclub, waarna ook overtuigend met Standard Luik en Dynamo Kiev wordt afgerekend. Eindelijk is de Champions League bereikt. En een mentale barrière doorbroken.

Hakim Ziyech na zijn openingstreffer tegen Sturm Graz. (Foto: VI Images)

5. De bizarre ontwikkeling van De Ligt en De Jong

75 miljoen euro lijkt een idioot bedrag voor een 21-jarige middenvelder die een jaar geleden niet eens een interland achter zijn naam had staan. Maar het is zo hard gegaan met Frenkie de Jong, dat FC Barcelona het zonder morren aftikt bij Ajax. Het seizoen 2017/2018 gaat dan de boeken is als het jaar van de doorbraak van De Jong, die in Spanje bekendstaat als de man die Gouden Bal-winnaar Luka Modric tot wanhoop dreef in Estadio Santiago Bernabéu.

Misschien nog wel spectaculairder is de ontwikkeling van de negentienjarige De Ligt. Captain van Ajax, onomstreden in Oranje, verkozen tot het grootste talent van Europa en de winnende goal binnenkoppen tussen twee reuzen van Juventus. Het is een kwestie van tijd tot hij, in navolging van De Jong, tekent bij een Europese topclub. De vraag is alleen nog met hoeveel prijzen ze afsluiten in de ArenA.