Met FC Twente keert er komend seizoen een grootmacht terug in de Eredivisie. Maar ook een club die gehaat wordt buiten de eigen regio. Hoe is dat zo gekomen? En is Twente financieel weer écht gezond? "We moeten gewoon normaal doen."

"Op het moment dat het slecht met iemand gaat, dan krijgt hij van Tukkers heel veel steun. Zo is het met FC Twente ook gegaan. Heel kenmerkend voor de mentaliteit van de mensen hier", zegt Laurens van der Velde.

Van der Velde is bestuurslid van Vriendenkring FC Twente, de oudste supportersvereniging van de club die zich op paasmaandag met een 0-0-gelijkspel tegen Jong AZ verzekerde van het kampioenschap in de Keuken Kampioen Divisie en daardoor na een jaar afwezigheid terugkeert op het hoogste niveau.

"Twente heeft dit seizoen meer seizoenskaarten verkocht dan vorig jaar in de Eredivisie. Zo ging het in het seizoen 1983/1984 ook, toen we ook een divisie lager speelden."

Gemiddeld aantal toeschouwers Nederlandse clubs seizoen 2018/2019

  • 1. Ajax - 52.980 (Eredivisie)
  • 2. Feyenoord - 41.673 (Eredivisie)
  • 3. PSV - 34.047 (Eredivisie)
  • 4. FC Twente - 26.029 (Keuken Kampioen Divisie)
  • 5. sc Heerenveen - 18.846 (Eredivisie)
  • 6. FC Utrecht - 18.829 (Eredivisie)
  • 7. NAC Breda 18.517 (Eredivisie)

Volop leedvermaak na de degradatie

In de Keuken Kampioen Divisie trok Twente gemiddeld 26.029 toeschouwers. Ter vergelijking: in het gehele betaalde voetbal kwam alleen bij de traditionele top drie dit seizoen meer publiek.

Maar hoe geliefd de landskampioen van 2010 in de eigen regio is, zo gehekeld wordt de club in veel andere stadions. Supporters van Vitesse maakten vorig jaar op de dag dat Twente degradeerde een plagend spandoek waarop het paard op het Twente-logo was vervangen door een stier, het symbool van Jupiler dat toen de Eerste Divisie nog sponsorde. Een onschuldige, ludieke actie, maar de aftakeling van Twente werd er overal ingewreven waar de club kwam.

"Dat leedvermaak is vooral te verklaren door het negatieve beeld dat over FC Twente bestaat", zegt Van der Velde. "Supporters van andere clubs vinden dat FC Twente vals heeft gespeeld."

Hij doelt op de periode waarin de club er onder voorzitter Joop Munsterman een financiële puinhoop van maakte, maar dankzij allerlei omstreden constructies toch telkens een uitstekende selectie op het veld kreeg.

"Er bestaat het idee dat de club het kampioenschap van 2010 heeft gekocht met geld dat er niet was. Ten onrechte, want pas daarna zijn er door het toenmalige bestuur grote financiële risico's genomen die flinke problemen hebben opgeleverd."

Supporters van Vitesse 'vieren' de degradatie van Twente in april 2018. (Foto: Pro Shots)

'Enschede is geen rijke gemeente en 5 miljoen is veel geld'

Na het gedwongen vertrek van Munsterman balanceerde de club jarenlang op het randje van een faillissement. De heersende opinie buiten de regio Twente is dat de KNVB de club zwaarder had moeten straffen voor het financiële wanbeleid. En dan helpt het voor de beeldvorming niet mee als de club voor de zoveelste keer wordt opgelapt door de gemeente Enschede.

Zelfs deze maand moest de gemeente te hulp schieten door 5 miljoen euro aan schuld kwijt te schelden en een schuld van 9 miljoen euro een achtergesteld karakter te geven, zodat Twente voorlopig geen rente en aflossing hoeft te betalen.

Eelco Eerenberg, wethouder financiën in Enschede, merkt dat de steun aan de voetbalclub de gemoederen bezighoudt in de stad. "Ik ga vaak met de bus naar het stadhuis en spreek dan zowel voor- als tegenstanders van ons besluit om FC Twente te steunen. De verhouding is fiftyfifty. Veel mensen zijn blij dat we de club geholpen hebben, maar er zijn ook veel mensen die zeggen dat het geld beter aan andere zaken zoals de zorg besteed had kunnen worden."

"Ik begrijp dat heel goed, Enschede is geen rijke gemeente en 5 miljoen is veel geld, dat doet echt pijn", verzucht de D66-wethouder. "Maar de financiële gevolgen hadden nog groter kunnen zijn als we niet geholpen hadden."

FC Twente viert de landstitel in 2010. (Foto: Pro Shots)

'FC Twente is van enorm maatschappelijk belang'

Kort samengevat: Twente heeft een schuld van 25 miljoen uitstaan bij de gemeente, waarvan nu 5 miljoen is kwijtgescholden. Als dat niet was gebeurd, dan zou de club mogelijk failliet zijn gegaan en was de gemeente de volledige 25 miljoen kwijt. De gemeente kon dus eigenlijk niet anders.

"Naast het financiële deel is er nog de maatschappelijke waarde die de club heeft voor de gemeente", stipt Eerenberg aan.

"Twente is écht een grote club, als dat wegvalt verliezen niet alleen de circa honderd werknemers hun baan, maar misschien ook wel de vele leveranciers van de club. Bovendien is Twente enorm maatschappelijk betrokken in de regio, met projecten op het gebied van sport, gezondheid en onderwijs biedt de club kansen aan mensen die het moeilijk hebben in de samenleving."

Overheidssteun per club 1996-2011 (cijfers van De Groene Amsterdammer)

  • 1. Vitesse (75 miljoen)
  • 2. ADO Den Haag (73 miljoen)
  • 3. sc Heerenveen (40 miljoen)
  • . FC Groningen (40 miljoen)
  • . NAC Breda (40 miljoen)
  • ...
  • 10. FC Twente (26 miljoen)

'Voor lange termijn is dit geen wenselijke situatie'

Uit groot onderzoek van De Groene Amsterdammer in 2011 bleek dat de Nederlandse overheden in vijftien jaar tijd 1 miljard euro in alle voetbalclubs hebben gestoken. Op de lijst van clubs die de meeste steun kregen stond FC Twente toen - een jaar na het kampioenschap - op een tiende plek met 26 miljoen euro, voornamelijk bestaande uit een hypotheek op het stadion van de gemeente.

In 2016 voerde het tijdschrift het onderzoek nogmaals uit en stond Twente met 32 miljoen aan overheidssteun in vijf jaar tijd op de tweede plaats. De recente kwijtschelding van 5 miljoen euro schuld is daar nog niet eens bij opgeteld.

Eerenberg: "Als je bij de ranglijst van de Eredivisie een kruisje gaat zetten achter elke club die steun heeft ontvangen van de overheid, dan moet je heel veel kruisjes zetten. Voor de lange termijn is dit wat mij betreft geen wenselijke situatie, want het blijkt wel dat als de gemeente eenmaal met geld in de club zit, er geen weg terug meer is. Ik zou er een voorstander van zijn als dit onderwerp eens op landelijk niveau wordt besproken."

Overheidssteun per club 2011-2016 (Cijfers van De Groene Amsterdammer)

  • 1. PSV (48 miljoen)
  • 2. FC Twente (32 miljoen)
  • 3. Ajax (25 miljoen)
  • 4. FC Utrecht (21,5 miljoen)
  • 5. Roda JC (17 miljoen)

Twente-fans willen verleden achter zich laten

Van der Velde hoopt dat FC Twente het stempel van de gesubsidieerde ploeg van zich af kan schudden en snel weer als "een gewone club" wordt gezien. "We willen dit verleden zo snel mogelijk achter ons laten. Hoe? Door gewoon normaal te doen. Bijvoorbeeld door supporters van de tegenstander gastvrij te ontvangen. Dat klinkt heel makkelijk, maar is bijna een unicum in het voetbal."

Dat het ook andersom nog lang niet zover is, bleek afgelopen week. De kampioenswedstrijd van FC Twente tegen Jong Ajax werd verboden door de gemeenten Amsterdam en Ouder-Amstel. Ajax wilde slechts 185 kaarten beschikbaar stellen aan Twente, terwijl duizenden Tukkers naar de wedstrijd toe wilden komen. Uitwijken naar de Johan Cruijff ArenA bleek geen optie voor de Amsterdammers.

De fanatieke supporters van FC Twente staan erom bekend dat ze zich afzetten tegen andere clubs. Ook dit seizoen waren er spandoeken te zien met teksten als 'Wij haten iedereen' en 'Wij zijn gehaat en asociaal'. "Twente is natuurlijk een regio met een sterke identiteit, waarmee de inwoners zich erg verbonden voelen", zegt Van der Velde.

"De rivaliteit met de Randstad zit er van oudsher in. Bij de legendarische 5-1-overwinning op het Ajax van Johan Cruijff in 1968 hingen er al spandoeken met teksten als 'Al komen de heren uit 't westen, de Twentse boeren zijn de besten'. Het hoort een beetje bij deze streek."

De fanatieke Twente-fans op Vak P melden op een spandoek iedereen te haten. (Foto: Pro Shots)

'Twente kan in Eredivisie niet opeens allerlei spelers kopen'

De promotie naar de Eredivisie is volgens Van der Velde slechts een stap op de weg terug. "Twente heeft nog steeds een miljoenenschuld en kan straks zeker niet allerlei spelers kopen. We mogen nog lang geen Europees voetbal verwachten", zegt het bestuurslid van de supportersvereniging.

Hij ziet nog wel een klein pluspunt na een jaar in de Keuken Kampioen Divisie. Met een glimlach: "Met de kampioenschappen in de Eredivisie en Eerste Divisie en de winst van de KNVB-beker hebben we alle prijzen in Nederland gewonnen. Twente heeft een unieke prijzenkast."