Het achtste en tevens laatste seizoen van Game of Thrones gaat zondag van start. Fans van de serie moesten na de laatste aflevering van het zevende seizoen ruim twee jaar wachten op het vervolg. NU.nl sprak met cultuur- en mediawetenschappers Dan Hassler-Forest en Daan Rutten over hoe de serie in de afgelopen jaren zo'n succes kon worden.

Game of Thrones is de meest illegaal gedownloade serie ooit. Miljoenen mensen van over heel de wereld zijn sinds 2011 in de ban van het fantasyspektakel, de laatste aflevering van seizoen zeven trok in Amerika zo'n 16,5 miljoen kijkers en in Australië zijn er zelfs straatnamen vernoemd naar personages uit de serie. Dat Game of Thrones overal haar stempel drukt, moge duidelijk zijn.

Iedere fervente Game of Thrones-volger kan beamen dat de serie een spektakel is, vol met draken, bloedstollende gevechten, intrigerende dialogen en epische plottwists. Waar het televisiedrama voor de meeste mensen aanvoelt als een onrealistische wereld, denkt Hassler-Forest daar anders over.

"Ik denk dat het feit dat we in de verhaalwereld veel kunnen herkennen van onze dagelijkse werkelijkheid een van de belangrijkste factoren voor het succes van Game of Thrones is", stelt Hassler-Forest. "Aan de oppervlakte lijkt de show fantastisch en onrealistisch is, maar de wereld bevat veel overeenkomsten met de wereld van nu."

'Show schetst wereld waarin letterlijk alles kan gebeuren'

Onvoorspelbaarheid speelt daarbij een grote rol volgens de cultuurwetenschapper. In seizoen één van de show werd de toon al snel gezet toen Ned Stark, een gewaardeerd hoofdpersonage, tegen alle verwachtingen in werd onthoofd. Game of Thrones bleek geen doorsneeserie.

George R.R. Martin, de schrijver van de Game of Thrones-boekenreeks, deed er nog een stap bovenop met de 'red wedding', waarbij bijna een gehele familie tijdens een bruiloft op brute wijze van het toneel werd geveegd. De schrijver kent wat dit betreft geen grenzen, en dat zorgt ervoor dat de serie een zeer onvoorspelbaar karakter heeft.

"Onze politiek werkt gelukkig niet zo dat mensen op eenzelfde manier als bij de 'red wedding' bij bosjes worden uitgemoord. Maar onze politiek werkt wel steeds meer op basis van onverwachte wendingen en schokken", zegt Hassler-Forest. "Denk hierbij aan de Brexit of aan de verkiezingsoverwinning van Donald Trump, of meer recent in Nederland de grote opkomst van Forum voor Democratie. Dit soort onvoorziene dingen geven ons het idee dat de realiteit niet meer zo gebalanceerd en voorspelbaar is." En juist dat is volgens de cultuurwetenschapper zo herkenbaar in de show.

“Het kan ons helpen om de wereld om ons heen beter te begrijpen.”
Dan Hassler-Forest

Ook Rutten kan zich vinden in deze theorie. "Het zorgt voor een gevoel van realisme. De show schetst een wereld waarin letterlijk alles kan gebeuren. Dat is vergelijkbaar met onze eigen wereld. Er werd lang gedacht dat we alles in het leven konden verklaren door middel van wetenschap. Maar je ziet regelmatig, bijvoorbeeld bij politieke peilingen, dat de wetenschap er toch steeds naast zit."

Hassler-Forest benadrukt dat hij weet dat de gemiddelde mens geen uitgebreide analyses uitvoert bij het kijken van een populaire serie als Game of Thrones. "Mensen kijken naar de show om ervan te genieten. Maar onbewust voelen ze toch dat ze iets herkennen uit hun eigen wereld. En dat versterkt het emotionele effect. Het kan ons helpen om de wereld om ons heen beter te begrijpen."

'Diversiteit aan personages is relevant en hedendaags'

Wat volgens Hassler-Forest ook voor binding met de kijker zorgt, is de diversiteit aan personages. Game of Thrones kenmerkt zich door tientallen intrigerende hoofd- en bijrollen met complexe verhaallijnen. Hassler-Forest benadrukt dat het voor televisiedrama's gebruikelijk is om veel verhaallijnen uiteen te zetten. "Maar deze diversiteit zorg er ook weer voor dat de serie relevant en hedendaags aanvoelt."

"De diversiteit is in de 21e eeuw sterk toegenomen. In Game of Thrones zie je dat de focus niet alleen op de wereldbeleving van witte, heteroseksuelen mensen ligt, maar dat daar een veel groter bereik is. Dat zorgt ervoor dat mensen met diverse achtergronden er iets van zichzelf in terug kunnen vinden", aldus Hassler-Forest.

Omdat de kijker zich niet altijd kan vereenzelvigen met zogenaamde 'perfecte' personages, ligt er een kracht in het creëren van underdogpersonages. Rutten noemt het voorbeeld van Tyrion. "Hij is een dwerg. Dit appelleert aan de aantrekkelijkheid van de outsider. De zogenaamde underdog, in dit geval Tyrion, die vanwege zijn fysieke vertoning niet maatschappelijk geaccepteerd wordt, heeft door zijn listigheid en strategisch goede zetten toch behoorlijke invloed in de serie."

Volgens Hassler-Forest zien we veel maatschappelijke discussies van nu terug in Game of Thrones. "Denk aan discussies over seksisme, de #metoo-beweging, racisme, Black Lives Matter en de homorechtenbeweging. Het zijn allemaal dingen die je niet alleen terugziet in de casting van de serie, die heel divers is, maar ook in de manieren waarop deze onderwerpen - zelfs in een fantasywereld als die van Game of Thrones - daadwerkelijk worden uitgesproken."

Als voorbeeld noemt hij het personage Cersei. “Een gemeen en naar personage, maar zij wordt voor ons sympathieker, en we begrijpen haar beter als we beseffen dat ze in het politieke machtsspel beperkt wordt door haar geslacht. Dit is voor vrouwen tegenwoordig herkenbaar.”

'Game of Thrones moeilijk te evenaren'

Het is bekend dat HBO, de zender waarop de serie wordt uitgezonden, de lat altijd erg hoog legt. Ondanks goede series als The Sopranos en The Wire is Game of Thrones de succesvolste show van de betaalzender.

Het evenaren van een dergelijke serie in de toekomst zal lastig worden volgens Hassler-Forest. "We leven inmiddels in een ander soort televisielandschap. Toen Game of Thrones een jaar of tien geleden begon, was HBO de grootste partij als het ging om het maken van kwaliteitstelevisieseries. Game of Thrones werd hun beste hit. Het is tegenwoordig veel moeilijker door het constante aanbod van kwaliteitsseries op andere platforms, zoals Netflix, ShowTime en Amazon Prime."

Rutten is het hiermee eens. "Game of Thrones was revolutionair. Er is er altijd een die als eerste een trucje uitvoert. De ingrediënten van de serie, zoals de onvoorspelbaarheid, de grofheid en het kwaad; die hebben ze op zo'n manier samengebracht dat het lastig wordt om te evenaren."