Vliegtuigmaker Boeing staat voor zijn grootste uitdaging ooit nu één van de belangrijkste modellen van het bedrijf - de 737 MAX 8 - binnen vijf maanden bij twee crashes betrokken was. Daar kwamen opgeteld 346 mensen bij om.

Nabestaanden willen Boeing aanklagen, vliegtuigen worden aan de grond gehouden, orders zijn uitgesteld of aangepast en luchtvaartmaatschappijen willen de kosten verhalen op Boeing.

De druk vanuit beleidsmakers groeit verder. In de Verenigde Staten onderzoeken toezichthouders of Boeing fouten heeft gemaakt in het ontwerp. In Europa en Canada willen toezichthouders ondertussen hun eigen afwegingen maken.

“Het kan steken. Het kan misschien pijn doen”
Richard Aboulafia

Tel daarbij op dat de 737 MAX het belangrijkste toestel van Boeing is en het lijkt erop alsof dit de continuïteit van het bedrijf in gevaar kan brengen.

En toch is de kans volgens kenners klein dat Boeing hierdoor financieel aan de rand van de afgrond zal komen te staan.

'Het concern kan dit wel aan'

"Dit soort financiële problemen kan het bedrijf wel hebben", zegt Hans Heerkens, luchtvaartdeskundige bij de Universiteit Twente. "Zodra die vliegtuigen weer mogen vliegen, zijn de problemen voor Boeing grotendeels over. Meneer Muilenburg (Boeing-topman Dennis Muilenburg, red.) zal misschien slecht slapen en zijn bonus niet krijgen, maar het concern kan dit wel aan."

Hij maakte de vergelijking met de 787 Dreamliner van Boeing. Die vliegtuigen hebben na problemen met de batterijen in 2013 bijna een half jaar aan de grond gestaan. Uiteindelijk zou dit het concern enkele honderden miljoenen dollars hebben gekost.

“Boeing weet dat klanten niet zomaar naar Airbus kunnen overstappen”
Hans Heerkens, luchtvaartdeskundige

"Het kan steken. Het kan misschien pijn doen", zegt analist Richard Aboulafia van Teal Group tegen The Washington Post. "Maar wat betreft hun bedrijfsvoering en toekomst is het helemaal geen bedreiging." Zo geven vrijwel alle beursanalisten nog een koopadvies voor het aandeel.

Kosten kunnen in de miljarden lopen

De kosten kunnen wel aardig oplopen. Zo zullen luchtvaartmaatschappijen compensatie eisen voor het aan de grond houden van hun vliegtuigen, zegt Heerkens. Elke maand dat de modellen niet mogen vliegen, kost dit het bedrijf waarschijnlijk geld. Verder moet het concern de vliegtuigen mogelijk aanpassen.

Hoe hoog de kosten zullen uitvallen, hangt af van welke mogelijke problemen er met het model zijn. Heerkens benadrukt dat er nog geen bewijs is voor een verband tussen de twee crashes. Zoiets kan statistisch gezien gewoon gebeuren, benadrukt hij.

Beursanalisten schatten de kosten op ruim 1 miljard dollar, afhankelijk van de tijd dat de vliegtuigen niet kunnen vliegen. Zo gaat analist Chris Higgins van Morningstar uit van drie maanden met een prijskaartje van 2,5 miljard dollar.

Verder moet Boeing waarschijnlijk enkele honderden miljoenen dollars uitgeven om mogelijke aanpassingen door te voeren, afhankelijk van of het alleen een eventueel softwareprobleem is of dat er ook hardware moet worden vervangen.

Ook mist Boeing enkele maanden aan omzet doordat de leveringen van de 737 MAX worden onderbroken. Het concern heeft gezegd door te gaan met de productie van 52 vliegtuigen per maand, maar die toestellen kunnen pas later geleverd worden.

Maar Boeing verdient ook miljarden

Maar al deze bedragen zijn voor Boeing te overzien. In 2018 boekte het bedrijf een totale omzet van maar liefst 101 miljard dollar. Onderaan de streep bleef een nettowinst van 10,5 miljard dollar over. Boeing heeft verder een buffer van 7,6 miljard dollar aan contanten op de balans staan. De laatste dagen is het aandeel dan wel enkele procenten gedaald, maar vergeleken met een jaar geleden staat het fonds nog altijd 16,1 procent hoger.

En vliegtuigmaatschappijen hebben ook niet zomaar de vrijheid om naar de Europese concurrent, Airbus, te stappen. De luchtvaartsector groeit namelijk flink en zowel Airbus als Boeing heeft nog een enorm aantal bestellingen op de plank liggen. Zo heeft Boeing op dit moment nog orders voor bijna zesduizend vliegtuigen. "En als je je plaatsje in deze rij verliest, moet je achteraan aansluiten in de rij van de ander", zegt Aboulafia.

Klanten kunnen niet zomaar overstappen

"Boeing weet dat klanten niet zomaar naar Airbus kunnen overstappen. Dat kan überhaupt zomaar niet", zegt Heerkens. Onderhoudspersoneel en piloten worden getraind met bepaalde toestellen van die vliegtuigfabrikant. Het kan bijvoorbeeld zijn dat onderhoudspersoneel van een maatschappij helemaal niet vertrouwd is met de modellen van Airbus. Het is dan heel lastig om twee verschillende merken vliegtuigen te gebruiken, zegt de luchtvaartdeskundige.

Zo heeft de Indonesische vliegtuigmaatschappij Garuda Indonesia Boeing gevraagd om de order van 49 737 MAX 8's te schrappen. Klanten zouden het vertrouwen hebben verloren in de 737 MAX. Financieel directeur Fuad Rizal vertelde aan persbureau Reuters dat het concern wel andere modellen wil en dat Garuda geen Airbus-modellen overweegt.

Airbus haalt dan waarschijnlijk ook geen voordeel uit de problemen van Boeing. "De passagiers zijn dit over een half jaar vergeten. Luchtvaartmaatschappijen kijken naar de lange termijn en die kijken vooral naar hoe Boeing hiermee omgaat."